راه‌اندازی سامانه‌ای برای حمایت از کپی رایت با استفاده از فناوری بلاک چین

رییس مرکز فناوری اطلاعات و رسانه های دیجیتال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از راه اندازی سامانه‌ای برای حمایت از کپی رایت با استفاده از فناوری بلاک‌چین، توسط این مرکز خبر داد.

«سید مرتضی موسویان» در دومین رویداد کارآفرینی دیجیتال و استارت‌آپ‌های حوزه فرهنگ و هنر با تشریح روند فعالیت‌های انجام‌گرفته در این حوزه، اظهار داشت: هم‌اکنون چند نماد در فضای مجازی وجود دارد که با عنوان اعتباربخشی به کسب‌وکارهای فعال در فضای مجازی ایجاد شده و مشکلاتی را برای کسب‌وکارها ایجاد کرده است که در جلسات این مرکز با وزارت اقتصاد و امور دارایی مقرر شده همه این نمادها در یک نماد تجمیع شوند.

او در پاسخ به سوال استارت‌آپ‌های حوزه فرهنگ و هنر در خصوص وضعیت بیمه و مالیات کسب‌وکارهای نوپا، گفت: تفاهم‌نامه‌ای در خصوص مالیات کسب‌وکارهای فرهنگی دیجیتال در سال ۱۳۹۳ بین وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزارت اقتصاد و امور دارایی منعقد شده که بر اساس مفاد آن، موسسات دارای مجوز از مرکز فناوری اطلاعات و رسانه‌های دیجیتال معاف از مالیات هستند.

موسویان اضافه کرد: چنانچه برخی موسسات در این زمینه دچار مشکل باشند می‌توانند به امور حقوقی مرکز فناوری اطلاعات و رسانه‌های دیجیتال مراجعه تا مشکل آن‌ها رفع شود.

مشاور وزیر ارشاد در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اینکه کسب‌وکارهای فرهنگی دیجیتال مشمول بند «ل ماده ۱۳۲ قانون» شناخته شده‌اند، افزود: کسب‌وکارهای فرهنگی دیجیتال می‌توانند در منزل به فعالیت بپردازند و نیاز به داشتن دفتر مستقل ندارند.

رییس مرکز فناوری اطلاعات و رسانه‌های دیجیتال وزارت ارشاد در ادامه از انعقاد قراردادی با شبکه دو سیما برای معرفی استارت‌آپ‌های فرهنگی دیجیتال نیز خبر داد و اظهار داشت: تارگرد عنوان برنامه‌ای است که در ۲۰ قسمت به‌زودی از شبکه دو سیما پخش می‌شود که بخشی از آن به معرفی استارت‌آپ‌های حوزه فرهنگ و هنر اختصاص دارد.

تاکید بر اصلاح قوانین قدیمی کسب‌وکار

مشاور ارشد وزیر ارشاد در ادامه این نشست گفت: حداکثر تا یک ماه آینده، آیین‌نامه‌های جدیدی برای توسعه و تسهیل راه‌اندازی کسب‌وکارهای نوپا ابلاغ می‌شود که رانت‌شکن است و باعث حذف برخی مجوزهای فعلی خواهد شد.

«حسین انتظامی»، توجه به «مدیریت رگولاتوری» را در دوره جدید مورد تاکید قرارداد و افزود: باید مشارکت بخش خصوصی را در این مسیر برای مدیریت، افزایش دهیم ازاین‌رو برای تحقق این مهم نیاز است قوانینی که حداقل متعلق به ۴۰ یا ۵۰ سال پیش است و تعریفی از کسب‌وکارهای جدید ندارد را اصلاح کنیم.

لازم به ذکر است که در ابتدای این جلسه نمایندگان استارت‌آپ‌های برتر حوزه فرهنگ و هنر به بیان مسایل و گلایه‌های خویش پرداختند؛ آن‌ها رعایت نکردن کپی رایت، وجود برخی رانت‌ها در صدور مجوز و اخذ مالیات از کسب‌وکارهای نو فرهنگی را مهم‌ترین آسیب‌های این کسب‌وکارها عنوان کردند.

در این جلسه مقرر شد کارگروهی مشترک با حضور نمایندگان استارت‌آپ‌ها و وزارتخانه‌های فرهنگ و ارشاد اسلامی و تعاون، کار و رفاه اجتماعی برای حل این مشکلات تشکیل شود.

دومین رویداد پیوند کارآفرینی دیجیتال و استارت‌آپ‌های حوزه فرهنگ و هنر با حضور عیسی منصوری، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و صاحبان ۳۰ استارت‌آپ برتر حوزه فرهنگ و هنر توسط مرکز فناوری اطلاعات و رسانه‌های دیجیتال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با همکاری معاونت توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت تعاون در سالن اجتماعات وزارت ارشاد برگزار شد.

در حاشیه کد شامد یا همان شناسه الکترونیکی ثبت ملی محتوای دیجیتالی

نشریه پیوست نوشت؛ صدور «کد شامد» (یا شناسه الکترونیکی ثبت ملی محتوای دیجیتالی) اقدام مرکز فناوری اطلاعات و رسانه‌های دیجیتال وزارت ارشاد در جهت شناسنامه دار کردن فعالیت در فضای مجازی است.

این یادداشت چندین نقد شکلی و ماهوی به این طرح را بیان خواهد کرد و مدعایش این است که انجام چنین اقداماتی غیرضروری و البته غیرمفید است.

تاریخچه ساماندهی

 

داستان ساماندهی در فضای مجازی داستانی است که از سال ۱۳۸۵ آغاز شده. در این زمان آیین‌نامه‌ای به نام «آیین‌نامه ساماندهی فعالیت پایگاه‌های اطلاع‌رسانی (سایت‌های) اینترنتی ایرانی» را تصویب کرد. در همین آیین‌نامه معین شد که وزارت ارشاد باید ساختاری برای ساماندهی این سایت‌ها تاسیس کند.

سه سال بعد که قانون جرائم رایانه ای تصویب شد در تبصره ۱ ماده ۲۱ خود عملاً ساماندهی را تایید کرد و برای آن امتیاز قانونی گذاشت: «چنانچه محتوای مجرمانه به تارنماهای (وب‌سایت‌های) … اشخاص حقیقی یا حقوقی حاضر در ایران که امکان احراز هویت و ارتباط با آنها وجود دارد تعلق داشته باشد، با دستور مقام قضایی رسیدگی‌کننده به پرونده و رفع اثر فوری محتوای مجرمانه از سوی دارندگان، تارنما (وب‌سایت)ی مزبور تا صدور حکم نهایی پالایش (فیلتر) نخواهد شد.» این‌گونه بود که ساماندهی وب‌سایت‌های ایرانی به خصوص در میان وب‌سایت‌های خبری تقریباً جا افتاد.

توسعه ساماندهی

 

اما یک سال بعد با تصویب آیین نامه ساماندهی و توسعه رسانه‌ها و فعالیت‌های فرهنگی دیجیتالی عملاً ماجرای ساماندهی به تمامی محتوای دیجیتالی موجود در فضای وب تسری کرد.

ماده ۲ این آیین‌نامه می‌گفت: «ایجاد و فعالیت هر واحد فرهنگی دیجیتالی و انتشار هر رسانه دیجیتالی منوط به اخذ مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است و متخلفان وفق قانون‌ تعطیل‌ موسسات‌ و واحدهای‌ آموزشی‌ و تحقیقاتی‌ و فرهنگی‌ که‌ بدون‌ اخذ مجوز قانونی‌ دایر شده‌ و می‌شود- مصوب ۱۳۷۲- و سایر قوانین موضوعه مورد پیگرد قانونی قرار خواهند گرفت».

بند ض از ماده ۱ رسانه دیجیتالی را رسانه مبتنی بر فناوری نوین اطلاعات و ارتباطات شامل گونه‌های بسته نرم‌افزاری رسانه‌ای، حامل دیجیتالی حاوی داده و رسانه برخط دانسته است و بند ز از ماده الف، رسانه برخطر را این‌گونه تعریف کرده بود: «هر سامانه که امکان قرار دادن محتوای دیجیتالی در معرض دسترس عموم یا بیش از یک هزار مخاطب مشخص یا نامشخص از طریق بستر شبکه نظیر شبکه گسترده جهانی، شبکه‌های محلی، شبکه‌های مبتنی بر فناوری بلوتوث، شبکه‌های تلفن ثابت و همراه را فراهم می‌آورد».

به این ترتیب است که در حال حاضر در سایت ساماندهی یا همان اعطای نشان شامد حتی حرف از ثبت صفحات شبکه‌های اجتماعی یا به تعبیر دقیق‌تر صفحه شخصی در رسانه کاربرمحور است! بعدها این موضوع به کانال های تلگرامی نیز تسری پیدا کرد، اما روشن است که چنین طرحی از ابتدا شکست خورده است.

زیرا هر طرحی که بدون ضمانت اجرای کافی به قانون تبدیل شود نه تنها نمی‌تواند اجرایی شود بلکه به یک ضدتبلیغ برای قانون و قانون‌گرایی نیز بدل می‌شود. مشخص نیست که در عصر رسانه‌های اجتماعی که هر کسی می‌تواند در چند ثانیه پروفایل جدیدی برای خود بسازد اقدامی برای ساماندهی این پروفایل‌ها چه معنایی دارد.

حدود سه ماه پیش بیش از ۶۰۰ هزار کانال تلگرامی فارسی در این شبکه پیام رسان – اجتماعی حضور داشت اما اعلام شد که نزدیک به سه هزار و ۵۰۰ کانال دارای کد شامد هستند. آیا این آمار به معنای شکست نیست؟

نقد ضوابط نظارت بر محتوا

 

نکته قابل توجه این است که مرکز فناوری اطلاعات و رسانه‌های دیجیتالی ارشاد در این فضا بدون توجه به قوانین و مقررات موجود در کشور برای خود وضع آیین‌نامه می‌کند و حتی دست به جرم‌انگاری زده است؛ مثلاً در حال حاضر در بخش قوانین سایت ساماندهی یک سند ظاهراً قانونی به نام «ضوابط نظارت بر محتوا» قرار گرفته و ذیل آن نوشته شده «وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در راستای نظارت بر تولید محتوای دیجیتالی با هدف جلوگیری از ظهور فضاهای آسیب‌زا و پیشگیری از نشر محتوای نامناسب حدود و ضوابط تولید و انتشار محتوای دیجیتالی را معین می‌کند تا از فضای سالم و سازنده نشر دیجیتالی کشور حمایت و حراست نماید. انتشار محتوای دیجیتالی که به شرح زیر مخل مبانی اسلام و حقوق عمومی باشد ممنوع است…» اما جالب خواهد بود اگر بدانید که این موارد چه چیزهایی هستند. در اینجا به برخی از آنها اشاره می‌کنیم:

  • بند سوم: ترویج مادی‌گرایی فلسفی و اخلاقی، اندیشه‌ها و جریان‌های فکری مخالف با جهان‌بینی اسلامی
  • بند چهارم: ترویج ناهنجاری‌های اجتماعی، منبهات فرهنگی و خرده‌فرهنگ‌های مغایر با ارزش‌های جامعه
  • بند سیزدهم: تحریک، تسهیل، دسیسه یا تعاون بر انجام حرام‌های شرعی
  • بند پانزدهم: نشر اکاذیب، محتوای خلاف واقع و تحریف حقایق مسلم دینی و علمی و وقایع مهم تاریخی
  • بند شانزدهم: انتشار محتوایی که موجب ضرر زدن به سلامت جامعه، خانواده و شخصیت کودک و نوجوان باشد.

جالب است که نویسنده این متن با فهم اینکه وزارت ارشاد نمی‌تواند مستقلاً به جرم‌انگاری بپردازد تلاش کرده این موارد را مستند به قوانین موجود کند، اما در این راه اصول حقوقی مثل تفسیر مضیق قوانین کیفری را نابود کرده است.

مثلاً بند سوم به ضوابط نشر کتابی ارجاع داده شده که توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی مصوب شده است یا مثلاً بند سیزدهم یعنی تحریک، تسهیل، دسیسه یا تعاون بر انجام حرام‌های شرعی به بند ۳ از ماده ۶ قانون مطبوعات ارجاع داده که در حقیقت تبلیغ و ترویج اسراف و تبذیر است.

نکات جالب در مورد رویه‌های ساماندهی نیز وجود دارد ؛ مثلاً اگر بخواهید یک حساب اینستاگرام را در این سامانه وریفای کنید باید برای چند دقیقه عنوان خود را به کدی تغییر بدهید که سامانه برای شما ارسال می‌کند.

نتیجه

 

ساماندهی محتوای دیجیتالی در وب تلاشی برای ریختن آب دریا در یک فنجان است . تلاشی بیهوده که بیش از هر چیز موجب اتلاف وقت و هزینه است . باید اقتضائات دنیای دیجیتالی را که یکی از آنها امکان پوشاندن هویت واقعی است پذیرفت و در همین زمین بازی کرد.

ماخذ: پیوست

۶۵۰ تقاضای مجوز برای کسب و کارهای دیجیتال

رئیس مرکز فناوری اطلاعات و رسانه‌های دیجیتال با تاکید بر لزوم ارتقاء سواد رسانه‌ای شهروندان، برگزاری همایش ملی سواد رسانه‌ای و مسئولیت اجتماعی را گامی در این جهت عنوان کرد.

مهر: سیدمرتضی موسویان رئیس مرکز فناوری اطلاعات و رسانه های دیجیتال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پیش از ظهر امروز دوشنبه ۳۱ خرداد در نشست خبری همایش «سواد رسانه ای و مسئولیت اجتماعی» که در محل این مرکز برگزار شد، هدف از برگزاری این همایش را آشناسازی تولیدکنندگان محتوا در فضای مجازی با مسئولیت اجتماعی که می بایست بر عهده بگیرند، عنوان کرد و گفت: جمع بسیار نخبه ای از افراد خبره در کمیته علمی این همایش عضویت دارند که مسئولیت آن با آقای حسن خجسته است.

وی تفاوت این همایش را با همایش های مشابه در گنجاندن بخش ترویجی- کاربردی به این همایش عنوان کرد و ادامه داد: این بخش علاوه بر بخش مرسوم علمی و پژوهشی که در همایش های مشابه وجود دارد، به این همایش افزوده شده است.

به گفته رئیس مرکز فناوری اطلاعات و رسانه های دیجیتال وزارت ارشاد، آخرین مهلت ارسال چکیده مقالات به این همایش ۱۵ تیر، آخرین مهلت ارسال اصل مقالات ۱۵ شهریور و زمان برگزاری همایش هم ۱۲ آبان امسال همزمان با روز فرهنگ عمومی خواهد بود.

موسویان با تاکید بر اینکه در بخش علمی- پژوهشی همایش سعی شده دغدغه های مقام معظم رهبری در زمینه نابسامانی فرهنگی و همچنین شخص وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، با گنجاندن محورهای مرتبط مدنظر قرار گیرد، گفت: ما از شرکت‌کنندگان خواسته‌ایم تا نگاهشان را به موضوع سواد رسانه ای از سطح علمی و پژوهشی صرف به محورهای پیشنهادی سوق دهند.

وی افزود: در بخش ترویجی- کاربردی همایش ملی «سواد رسانه ای و مسئولیت اجتماعی» هم ما قصد داریم گزارش هایی را از ایده‌ها، دستاوردها و تجارب فعالان این حوزه به کاربران همایش ارائه کنیم که به همین منظور با شرکت های فعال در حوزه رسانه‌های دیجیتال ارتباط خواهیم گرفت.

رئیس مرکز فناوری اطلاعات و رسانه های دیجیتال وزارت ارشاد در همین ارتباط یادآور شد: در حال حاضر حدود ۶۵۰ فرد حقیقی با ثبت تقاضای خود در سامانه مربوطه در مرکز، اعلام کرده اند که به دنبال اخذ مجوز کسب و کار در فضای مجازی هستند. این افراد می توانند با تجاربی که از دل همایش «سواد رسانه ای و مسئولیت اجتماعی» بیرون خواهند آمد و با شرکت در پنل های مختلف همایش، وضعیت خود را در بازار رسانه های دیجیتال بهبود بخشند.

موسویان اضافه کرد: به همین منظور نشست هایی را در سطح ملی در مجتمع های فرهنگی دیجیتال استانی مرکز فناوری اطلاعات و رسانه های دیجیتال آغاز کرده ایم. کار دیگری که انجام داده ایم، تعریف مشاغل جدید رسانه ای است که تا پیش از این در محیط دیجیتال وجود نداشتند. بخشی از این کار با توجه به آنچه در کشورهای توسعه یافته هم اکنون در حال وقوع است، انجام شده است.

وی گفت: در حال حاضر تمامی افراد تنها با داشتن ۱۸ سال سن و حتی بدون داشتن مسئله سربازی، می توانند از مرکز فناوری های اطلاعات و رسانه های دیجیتال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مجوز کسب و کار دیجیتال دریافت کنند و همزمان با آن هم، چگونگی انجام فعالیت های کاری خود را در مجتمع های زیر نظر این مرکز و به صورت رایگان یاد بگیرند.

رئیس مرکز فناوری اطلاعات و رسانه های دیجیتال وزارت ارشاد تاکید کرد: مجتمع های دیجیتال وزارت ارشاد در تمامی نقاط کشور وظیفه دارند فضایی را برای محل کار به این افراد بدهند و اتاق کارهایی را برای آنها در نظر بگیرند و همچنین فکس، تلفن و منشی مشترک داشته باشند.

موسویان از آماده سازی زیرساختی به نام «شامد»، (شناسه الکترونیکی محتوای دیجیتال) در مرکز متبوعش خبر داد و گفت: با استفاده از این زیرساخت، افراد می توانند در کمتر از سه دقیقه محتوای دیجیتال خود را در سامانه یاد شده ثبت و کد یونیک دریافت کنند که مالکیت معنوی آنها را بر این محتوا تایید می کنند و در تمامی مراکز دیجیتال قابل پیگیری است.

وی همچنین با اشاره به آغاز فعالیت های جشنواره دائمی «سواد رسانه ای و مسئولیت اجتماعی» که با هدف ساماندهی تولیدات در فضای مجازی شکل گرفته است، سخن گفت و یادآور شد: در فضای مجازی امکان ممیزی پیشینی وجود ندارد و این نظارت های پسینی و توسط خود مردم است که بر محتواهای دیجیتال اعمال می شود. ما رتبه بندی تعریف ها را با شاخص های کمیته علمی این جشنواره انجام داده ایم که مسئولیت این کمیته بر عهده آقای حمیدرضا آیت اللهی است.

رئیس مرکز فناوری اطلاعات و رسانه های دیجیتال وزارت ارشاد تصریح کرد: ما زیرساختی را برای جشنواره دائمی پویانمایی کلید زده ایم که اعضای کمیته علمی آن از افراد نخبه و سرشناس در علم انیمیشن سازی هستند که پس از جلسات متعدد، آنها ۸ شاخص را تدوین و به ما ارائه کردند. ما در مسیر برگزاری این جشنواره به صورت ماهیانه، نفرات منتخب را معرفی و جوایز نفیسی را به آنها اعطا می کنیم. همچنین در پایان سال هم برترین برترین ها مشخص و نشان های «سرآمد» را از دست وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و یا رئیس جمهور دریافت خواهند کرد.

به گفته موسویان، در واقع داوران اصلی جشنواره «سواد رسانه ای و مسئولیت اجتماعی» خود مردم هستند که البته بر اساس شاخص‌های تدوین شده از سوی مرکز فناوری اطلاعات و رسانه های دیجیتال وزارت ارشاد، دست به انتخاب محصولات برتر خواهند زد که این کار می تواند ضمن مشارکت دادن مردم در برگزاری جشنواره، سطح سواد رسانه ای خود مردم را افزایش دهد.

وی در ادامه مطالبش در این نشست خبری از تعیین یک فرد متخصص هوش مصنوعی برای تحلیل بازار کسب و کار در فضای مجازی و ارائه گزارش به این مرکز خبر داد و بدون نام بردن از وی، گفت: با این کار ما می توانیم سرمایه گذاری ها در کسب و کار دیجیتال را به سمت نقاطی که خلاء وجود دارد، سوق دهیم و متقابلا سرمایه گذاران را از ورود به حوزه هایی که اشباع شده اند، بر حذر داریم.

رئیس مرکز فناوری اطلاعات و رسانه های دیجیتال وزارت ارشاد یکی از مهمترین شاخص ها برای افزایش سرانه ملی در کشورهای توسعه یافته، افزایش سواد اطلاعاتی و رسانه ای شهروندان است و لذا سرمایه گذاری در این حوزه ها بسیار سنگین است، گفت: در واقع ما با این کار در کشور به تحقق شعار «اقتصاد مقاومتی، اقدام و عمل» هم کمک خواهیم کرد.

در ادامه این نشست خبری، افراسیابی و کمالی از دست اندرکاران همایش ملی «سواد رسانه ای و مسئولیت اجتماعی» هم به ارائه گزارش هایی از فعالیت حوزه های زیرمجموعه خود پرداختند.