تبعات انتشار اطلاعات شخصی در فضای مجازی

یک استاد ارتباطات اظهار داشت رسوایی‌های صورت گرفته در خصوص انتشار اطلاعات کاربران شبکه‌های اجتماعی این حق را به مخاطب می‌دهد که نسبت به ایمن نبودن برخی پیام‌رسان‌ها شک و تردید داشته باشد.

به گزارش گرداب، داوود مهرابی عضو هیأت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و ارتباطات درباره لزوم بهره‌گیری سواد رسانه‌ای گفت: از اوت سال 1991 که تنها یک وبسایت در اینترنت وجود داشت تاکنون که تعداد وبسایت ها به مرز دو میلیارد نزدیک شده، هر دقیقه حدود 205 وبسایت در جهان راه اندازی می‌شود که این‌ها نشان از تغییر و تحول زیاد در عرصه گردآوری و انتشار اطلاعات است که مهم‌ترین عنصر عصر اطلاعات و ارتباطات محسوب می شود، رخ داده است.

وی در رابطه با اطلاعات درخواستی از سوی شبکه‌های اجتماعی توضیح داد: اطلاعات، داده هایی فردی است که افراد به منظور استفاده از خدمات فضای مجازی باید این قبیل داده ها را ارائه دهند. ارائه اطلاعات برای حضور در فضای مجازی لازمه استفاده از خدماتی است که در این فضا ارائه می‌شوند. به عنوان مثال، برای ساختن یک پست الکترونیک – که از جمله الزامات ارتباطی فضای مجازی محسوب می شود و یا حساب کاربری در شبکه های اجتماعی، اگرچه در ابتدا تنها ممکن است به نام و نام خانوادگی، شماره تلفن، تاریخ تولد و جنسیت (انتخابی) برای استفاده از خدمات اکتفا شود، اما پس از ایجاد حساب کاربری، اطلاعات بسیار زیاد دیگری از هر کاربر در اختیار شرکت ارائه دهنده خدمات قرار می گیرد.

اطلاعات دریافتی شبکه‌های اجتماعی از کاربران

مهرابی اطلاعات دریافتی شبکه‌های اجتماعی از کاربران گفت: با ساخت یک حساب کاربری ساده، علاوه بر مشخصات فردی، به طور عمده دو دسته از اطلاعات در اختیار شرکت ارائه کننده خدمات قرار می گیرد. دسته اول این اطلاعات شامل مطالبی است که کاربر جستجو می‌کند، وبسایت هایی که سر می‌زند، ویدئوهایی که تماشا می کند، تبلیغاتی که روی آنها کلیک می کند، مکانی که فرد در آن  قرار دارد و همچنین مشخصات دستگاهی که از آن استفاده می کند. دسته دوم شامل اطلاعاتی است که کاربر تولید می کند. محتوای پیامی که ممکن است به دیگران ارسال شود؛ افزودن افراد جدید به فهرست دوستان (دنبال کنندگان)، تقویم فعالیت‌ها؛ اماکنی که فرد از آنها بازدید کرده و بسیاری از موارد دیگر که می توانند ضمن روشن ساختن علائق فردی، بسیاری از جنبه های دیگر شخصیت فرد را آشکار سازد.

پیا‌م رسان‌ها بستری برای افشای اطلاعات

وی در خصوص افشای اطلاعات در فضای مجازی افزود: افشای اطلاعات که تا پیش از روی کار آمدن شبکه های اجتماعی، در حد نام و نام خانوادگی، شماره تماس و آدرس بود، با روی کار آمدن شبکه های اجتماعی به ویژه اپلیکشین های پیام رسان تلفن همراه بیش از پیش حریم خصوصی را به فضای عمومی منتقل کرده است. تا پیش از روی کار آمدن شبکه های اجتماعی و پیام رسان ها، اطلاعات در معرض دید عمومی قرار نمی گرفتند و ممکن بود شرکت ارائه دهنده خدمات از این اطلاعات در جهت منافع خود استفاده کند و یا حتی در ازای کسب منافعی آنها را در اختیار دیگران قرار دهند، اما اکنون شبکه های  اجتماعی و پیام رسانهای تلفن همراه بستری برای انتشار سریع مطالب توسط کاربران است و باعث می شود که اطلاعات در فضای عمومی منتشر شوند.

حریم خصوصی در حبابی شکننده

مهرابی درباره حریم خصوصی در شبکه‌های اجتماعی گفت: من معتقدم که مجموع اطلاعاتی که ما در فضای مجازی منتشر می کنیم حریم خصوصی که پیشتر چهار دیواری قابل کنترلی بود را ابتدا به فضای شیشه ای تبدیل کرد که به رغم شفاف بودن آسیب پذیری چندانی نداشت، ولی با روی کار آمدن شبکه های اجتماعی و گسترش گوشی های هوشمند تلفن همراه اکنون به حبابی شکننده تبدیل شده که با کوچکترین تلنگری ظرفیت از بین رفتن کامل حریم خصوصی را دارد.

بیش از 2 میلیارد کاربر در فضای مجازی

کارشناس ارتباطات در خصوص تعداد کاربران فضای مجازی گفت: گوشی های هوشمند تلفن همراه که تعداد استفاده کنندگان از آنها در سطح جهانی هم اکنون دو میلیارد و 500 میلیون نفر تخمین زده شده و پیش بینی می شود که تا سال 2020 نیز به بیش از دو میلیارد و 800 میلیون نفر افزایش یابند،  به جعبه سیاه حریم خصوصی افراد تبدیل شده‎اند.

عضو هیأت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و ارتباطات درباره اطمینان به فضای مجازی اظهار کرد: هرچند که فناوریهای نوین همواره تلاش می کنند که شکاف های امنیتی که باعث افشای اطلاعات یا حتی هک شدن اطلاعات خصوصی می شوند را رفع نمایند، اما برخی از رسوایی های صورت گرفته توسط این قبیل شبکه ها این حق را به ما می دهد که نسبت به ایمن نبودن شبکه‌های اجتماعی و پیام رسان‌هایی که خود را غول این عرصه ها می دانند، شک و تردید کنیم.

وی ادامه داد: این نوع فناوری ها که نوید توسعه روابط انسانی را داشته اند، در تحقق این اهداف به طور آشکاری ناکام مانده‌اند. آنها نه توانسته‌اند جهان واقعی را به ما معرفی کنند و نه موفقیتی در نزدیک کردن روابط انسانی (در سطح فردی و اجتماعی) داشته‌اند. حتی چنان باعث سرگرمی افراد شده‌اند که وقتی برای تفکر در مورد دروغگویی و فریب آنها باقی نمانده است. بنابراین، اکنون سئوالی که مطرح می شود این است که انتشار این  اطلاعات چه فواید و مضراتی در پی دارد.

دخالت شبکه‌های اجتماعی در جهت‌دهی افکار کاربران

مهرابی بیان کرد: اطلاعات شکل گرفته در فضای مجازی ابزاری هستند که برای صاحبان فناوری فرصت ایجاد می کنند و برای آنها که فاقد فناوری هستند تهدید محسوب می شوند. در واقع، با گردآوری اطلاعات در فضای مجازی صاحبان فناوری، در مقایسه با کسانی که فاقد این فناوری‌ها هستند، این فرصت را دارند که بر اساس این اطلاعات در امور گروههای دیگر دخالت کنند. این دخالت می تواند در سطوح مختلفی از قبیل هدایت افکار عمومی به سوی یک موضوع و رفتار خاص تا اختلال در امور داخلی دیگران شکل گیرد. دخالت‌هایی که مصادیق آنها نیز وجود دارند.

محدودیت حضور در فضای مجازی،عقب افتادگی در دنیای امروزی

وی در مورد حضور در فضای مجازی گفت: فضای مجازی برغم فرصت های بی نظیری که برای تولید محتوا و دسترسی مخاطب به این محتواها ایجاد کرده، اما از آنجایی که حریم خصوصی را نیز بخشی از اهداف خود قرار داده مورد برخی مخالفت ها قرار گرفته است. البته این مخالفت ها نباید باعث محدود شدن حضور در فضای مجازی شود، زیرا محدود کردن حضور در فضای مجازی، در همه ابعاد آن، عقب افتادن از رقبایی است که هر لحظه غفلت، عقب افتادگی غیرقابل جبرانی را به وجود می آورد.

سواد رسانه‌ای راهی برای کاهش آسیب‌ پذیری

عضو هیأت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و ارتباطات ادامه داد: به طور کلی می توان گفت که ارائه اطلاعات شخصی شاید در کوتاه مدت برای فرد زیان و آسیب خاصی در پی نداشته باشد، اما می تواند در طولانی مدت هم فرد و جامعه را با مشکلات عمده ای مواجه کند. تبعاتی که شاید بنیانگذاران اولیه وبسایت‌ها و شبکه‌هایی که اکنون صدها میلیون کاربر دارند، هرگز خود مواجهه با آن را پیش‌بینی نکرده‌اند.

مهرابی سواد رسانه‌ای را راه‌حلی برای کاهش آسیب‌پذیری از سوی فضای مجازی دانست و اظهار داشت: با توجه به اجتناب ناپذیر بودن پذیرش فناوری های نوین که به طور تقریبی همه ابعاد زندگی فردی و اجتماعی ما را در برگرفته اند، در کنار تلاش برای افزایش سطح سواد رسانه‌ای عموم مردم و آگاه کردن آنها از پیامدهای قرار دادن اطلاعات شخصی در فضای مجازی، پیشرفت در این حوزه و کاهش فاصله با صاحبان فناوری ها می تواند آسیب پذیری از ناحیه فضای مجازی را کاهش دهد.

برخی از اینترنت‌های رایگان شگردی برای سرقت اطلاعات بانکی می‌باشد

رئیس اداره پیشگیری از جرائم سایبری پلیس فتا ناجا: یکی از مواردی که در این ایام احتمال وقوع آن بیشتر از گذشته می باشد، سرقت اطلاعات از طریق اینترنت‌های رایگان و باز می باشد که افراد سودجو با ایجاد Access Point های رایگان به دنبال sniff و سرقت اطلاعات کاربران می‌باشند.

متاسفانه برخی از هموطنان عزیز بدون در نظر گرفتن ملاحظات حفاظتی و امنیتی، در فضای مجازی فعالیت کرده و در این فضا به افراد آنلاین اعتماد داشته و گاهی اوقات اسرار خصوصی خود را با آنها در میان می‌گذارند.

به گزارش پلیس فتا، با توجه به اینکه ممکن است بسیاری از هموطنان در طول مسافرت‌های نوروزی، امکان دسترسی آسان به اینترنت پرسرعت را نداشته باشند، بنابراین مجبور به اتصال به اینترنت‌های وای‌فای عمومی در مسافرخانه‌ها، هتل‌ها، فرودگاه‌ها، ترمینال‌ها، کافی‌شاپ‌ها، رستوران‌ها وسایر مکان‌های عمومی می‌باشند.

معمولاً اینترنت‌هایی که در این مکان‌ها ارائه می‌گردد، باز و رایگان بوده و هر فردی با هر دستگاه هوشمندی که در اختیار دارد می‌تواند به آن متصل شده و فعالیت‌های اینترنتی خود را انجام دهند. نکته‌ای که بد نیست به آن اشاره کنیم این است که، مکان‌های عمومی بستری مناسب برای انجام فعالیت‌های مجرمانه بوده و مجرمان سایبری اقدام به نصب Hotspot یا Access Point های رایگان و باز نموده و هدف آنها چیزی جز سرقت اطلاعات مهم(نام‌های کاربری، رمز‌های عبور، اطلاعات بانکی و اطلاعاتی از این قبیل ) نمی باشد.

حال این سوال مطرح می‌شود که، در هنگام اتصال به این نوع از اینترنت‌ها چه تضمینی برای حفاظت از اطلاعات استفاده کنندگان وجود دارد؟ در پاسخ به این سوال می‌توان گفت: این نوع از اینترنت را می‌توان به “هانی پات” تشبیه کرد که روز به روز شاهد افزایش ارائه اینترنت “هانی‌پات” باز و رایگان در فروشگاه‌ها، کافی‌شاپ‌ها، هتل‌ها، فرودگاه‌ها و سایر مکان‌های عمومی می‌باشیم. قابلیتی که سوای روشی برای جذب مشتری عموماً برای انجام کارهای ضروری کاربرد دارد.

در همین رابطه گفتگو می‌کنیم با رئیس اداره پیشگیری از جرائم سایبری پلیس فتا ناجا و با برخی از تهدیدات اینترنت‌های باز آشنا خواهیم شد.

سرهنگ دوم مهدی شکیب گفت: متاسفانه برخی از هموطنان عزیز بدون در نظر گرفتن ملاحظات حفاظتی و امنیتی، در فضای مجازی فعالیت کرده و در این فضا به افراد آنلاین اعتماد داشته و گاهی اوقات اسرار خصوصی خود را با آنها در میان می‌گذارند.

وی ادامه داد: یکی از مواردی که در این ایام احتمال وقوع آن بیشتر از گذشته می باشد، سرقت اطلاعات از طریق اینترنت‌های رایگان و باز می باشد که افراد سودجو با ایجاد Access Point های رایگان به دنبال sniff و سرقت اطلاعات کاربران می‌باشند.

سرهنگ شکیب ادامه داد: با توجه به اینکه تعداد افراد مختلفی می‌توانند به این نوع اینترنت‌ها و بدون ورود رمز متصل شوند، لذا هیچ گونه امنیتی را نمی‌توان برای آنها در نظر گرفت. طبیعی است که در این زمان تمامی رمز‌های ورود، اطلاعات کارت‌های بانکی، اطلاعات خصوصی و هرنوع داده‌ای که توسط کاربر مورد استفاده قرار می‌گیرد قابلیت شنود خواهد داشت. لذا هموطنان عزیز در هنگام اتصال به اینترنت‌های ارائه شده در مکان‌های عمومی، سعی کنند از وارد کردن اطلاعات مهم خودداری نمایند.

وی تاکید کرد: هموطنان گرامی در صورتی که مجبور به ورود اطلاعات از طریق اینترنت‌های رایگان و باز می باشند، بلافاصله بعد از انجام کار نسبت به تغییر رمز‌های خود اقدام نمایند.

رئیس اداره پیشگیری از جرائم سایبری افزود: هموطنان عزیز و به خصوص مسافران نوروزی دقت داشته باشند، با توجه به اینکه اتصال به برخی از اینترنت‌های باز و رایگان عموماً بدون رمز عبور صورت می‌گیرد، شما به راحتی در معرض دید قرار داشته و تضمینی برای حفظ اطلاعات شما وجود ندارد. لذا لازم و ضروری است کارهای مهم و حساس خود مثل بانکداری الکترونیک، چک کردن ایمیل و…  را از طریق اینترنت‌های باز انجام ندهید.

سرهنگ شکیب از مسافران نوروزی درخواست کرد: در صورت نیاز به اینترنت در طول مسافرت، سعی کنند از مودم‌های جیبی و قابل حمل و یا از بسته‌های اینترنتی ارائه شده از سوی اپراتورها استفاده نمایند تا ضریب امنیت خود را افزایش دهند.

توضیحات معاون دادستان کل درباره فیلترینگ «ویز»

معاون دادستان کل کشور توضیحاتی را درباره فیلترینگ نرم‌افزار «ویز» ارائه کرد.
به گزارش میزان، عبدالصمد خرم‌آبادی تصریح کرد: کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه، دستوری در خصوص فیلترینگ نرم‌افزار «ویز» صادر نکرده و این نرم‌افزار با دستور یکی از مقامات قضایی فیلتر شده است.
وی افزود: کلیه دستوراتی که مقامات قضایی دادسراهای سراسر کشور راجع به اعمال فیلترینگ صادر می‌کنند طبق بخشنامه دادستان کل کشور به معاونت امور فضای مجازی ارسال می‌شود و نظارت بر حسن اجرای آن با این معاونت است؛ لذا موضوع فیلتر این نرم‌افزار نیز از طریق دادستانی کل کشور پیگیری و به مرحله اجرا درآمده است.
معاون دادستان کل کشور اظهار کرد: نرم‌افزار «ویز» در حقیقت یک ابزار جاسوسی متعلق به رژیم صهیونیستی است که به محض نصب روی گوشی به کلیه اطلاعات شخصی کاربر از جمله مسافرت‌ها و موقعیت جغرافیایی و سایر اطلاعات خصوصی وی دسترسی پیدا می‌کند و این امر می‌تواند برای امنیت مردم و کشور مشکلاتی ایجاد کند.