«شامد» گامی مناسب برای ساماندهی محتوای دیجیتال

ایران داد ؛ با جدی‌تر شدن بحث شناسنامه‌دار شدن کانال‌های تلگرامی، نام طرح شناسنامه‌دار کردن الکترونیکی محتوای دیجیتال یا «کد شامد» برای بسیاری از مردم به نامی آشنا تبدیل شد.

به گزارش گرداب، هرچند این طرح پیش از این به منظور ساماندهی محتوای دیجیتال کلید خورده بود و گستره وسیعی از نرم افزار تا محتوا را زیر پوشش خود قرار می‌دهد، اما شهرت آن در جامعه به موضوع استفاده از آن برای ساماندهی کانال‌های تلگرامی باز می‌گردد.

در اجرای این طرح که یکی از مصوبات شورای عالی فضای مجازی است، در حال حاضر نقش وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان متولی ثبت و احراز هویت کانال‌های تلگرامی مشخص شده و هنوز خبری از جزییات آن نیست، اما به نظر می‌رسد به زودی پای پلیس فتا به عنوان مقام قضایی پیگیر نیز به این طرح باز شود.

حالا در جدیدترین مرحله شامد متولیان امر، شناسنامه‌دار شدن کانال‌های تلگرامی را یک الزام می‌دانند و با آنکه به تازگی کلید خورده، تاکنون از ۱۱ هزار کانال داخلی بالای ۵ هزار کاربر، حدود ۲ هزار کانال به ثبت رسیده‌اند.

نیمه نخست آذر سال جاری سیدرضا صالحی امیری، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و عضو شورای عالی فضای مجازی از تصمیم‌گیری شورای عالی فضای مجازی برای مدیریت شبکه‌های اجتماعی خبر داد.

در ادامه انتشار این خبر محمود واعظی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات جزییات بیشتری را منتشر کرد و گفت: «در آخرین جلسه شورای عالی فضای مجازی پیشنهادی مطرح شد مبنی بر اینکه کسانی که دارای کانال‌های مختلف در شبکه‌های اجتماعی با تعداد اعضای قابل‌توجه هستند، باید احراز هویت شوند.

این موضوع به این دلیل است که فعالیت‌های خبری و اطلاع‌رسانی در این کانال‌ها باید مورد استناد باشد تا مردم بتوانند به آنها اعتماد کنند. بر این اساس وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مسئول شد تا در مدت یک ماه کمیته‌ای تشکیل داده و برای ساماندهی این شبکه‌ها آیین‌نامه تدوین کند. »

این طرح کمی بعد با نام شامد دهان به دهان گشت و اعلام شد تمامی کانال‌های تلگرامی باید نسبت به ثبت خود در سامانه‌ای که از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تدارک دیده شده اقدام کنند، در غیراین‌صورت در مراحل بعدی با برخوردهای قضایی مواجه خواهند شد.

شامد چیست؟

شامد یا همان شناسنامه‌دار کردن الکترونیکی محتوای دیجیتال طرحی است که در ابتدا به عنوان راهی برای ساماندهی پیامک‌های انبوه در مرکز رسانه‌های دیجیتال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مطرح شد و پس از آن به راهی برای ساماندهی کل محتواهای دیجیتال از نرم افزار گرفته تا محتوا و حالا هم کانال‌های تلگرامی تبدیل شده است.

بنا برآنچه متولیان امر می‌گویند برای ثبت مشخصات هر محتوای دیجیتال و گرفتن شامد تنها ۳ دقیقه زمان نیاز است، با این حال در مرحله پس از ثبت نیز هرچند هنوز جزییات این مصوبه منتشر نشده و اطلاع دقیقی از مراحل بعد و چگونگی نحوه و شدت برخوردها در دست نیست، اما به نظر می‌رسد اداره امور و چگونگی نظارت بر محتوا در گام نخست به مردم به عنوان مخاطبان محتوا و پس از آن به طور احتمالی به پلیس فتای ناجا به عنوان متولی تامین امنیت در فضای مجازی سپرده خواهد شد.

مرتضی موسویان، رییس معاونت فناوری و مرکز رسانه‌های دیجیتال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی معتقد است دولت با راه‌اندازی سامانه شامد برای احراز هویت صاحبان کانال‌های دارای بیش از ۵ هزار کاربر، به دنبال بستن شبکه‌های اجتماعی خارجی نیست بلکه حاکمیت با راه‌اندازی این سامانه به دنبال استفاده مفید از شبکه‌های اجتماعی داخلی و خارجی و ممانعت از کلاهبرداری و اشاعه ناهنجاری‌های اجتماعی است.

همه چیز در گرو چگونگی اجرا

حمیدرضا همتی درباره اجرایی شدن طرح شناسنامه‌دار کردن الکترونیکی محتوای دیجیتال در سطح کانال های تلگرامی اظهارکرد: «مشاهده بازخورد مثبت طرح شناسنامه‌دار کردن الکترونیکی محتوای دیجیتال در هر بخشی از فضای مجازی وابسته به نحوه اجرای آن است.»

وی در ادامه صحبت‌هایش تاکید کرد: درحال حاضر ۸ درصد مجموع محتوای تولید شده در دنیا، محتوای فارسی است و از نظر رتبه‌بندی این زبان رتبه چهارم دنیا را در حوزه تولید محتوا به خود اختصاص داده است.»

رئیس کانون توسعه‌دهندگان فضای مجازی همچنین گفت: «از سوی دیگر می‌بینیم محتوای فارسی به یکی از موضوعات مهم فرهنگی تبدیل شده اما با این حال در چند سال گذشته با چالشی مواجه شده‌ایم مبنی بر اینکه با وجود اهمیت این حوزه، اقدام جدی و موثری از سوی روابط عمومی‌ها انجام نشده و بیشتر محتواها به جای تولید شدن، کپی و بدون مطالعه و دقت منتشر می‌شوند.»

آموزش مراحل ثبت کانال تلگرام در سامانه وزارت ارشاد (دریافت کد شامد)

ایران داد ؛ براساس مصوبه شورای عالی فضای مجازی مبنی بر نظارت دقیق تر بر محتوای پیام رسان تلگرام، صاحبان کلیه کانال های تلگرام دارای بیش از ۵ هزار نفر عضو موظف هستند که هویت خود را در سامانه «ساماندهی» وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به ثبت رسانده و کد شامد دریافت نمایند. نحوه ی این ثبت نام به چه شکل می باشد؟

به گزارش کلیک، از این پس احتمالا ادامه کار بسیاری از کانال های تلگرام بدون ثبت رسمی در سامانه وزارت ارشاد امکان پذیر نیست و باید این کانال ها ثبت رسمی شوند،صاحبان کانال های دارای بیش از ۵ هزار عضو لازم است از تاریخ ۷ بهمن لغایت ۷ اسفند ۱۳۹۵ نسبت به احراز هویت کانال خود در وبسایت «ساماندهی» وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اقدام کنند. با این روند از این پس ادامه فعالیت کانال های پرجمعیت تلگرامی بدون دریافت مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی غیر ممکن خواهد بود.

مرتضی موسویان، رئیس مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانه های دیجیتال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اذعان داشته تا این لحظه ۱۱ هزار و ۱۰ کانال تلگرامی با بیش از ۵ هزار کاربر شناسایی شده که گردانندگان آن ها ملزم به ثبت اطلاعات خود در این سامانه هستند.

اما چگونه می توان کانال های تلگرام را در سامانه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به ثبت برسانیم؟ با این آموزش مراحل گام به گام آن را خواهید آموخت.

۱- ابتدا برای  ثبت نام وارد وبسایت samandehi.ir شوید. پس از ورود به ویسایت  لینک از گوشه بالا و سمت راست صفحه روی نوشته قرمز رنگ «ثبت نام و ثبت رسانه» کلیک کنید. مدارک مورد نیاز برای تکمیل ثبت نام در این قسمت شامل شماره تلفن همراه و کد ملی خود را هم وارد نمایید.

دریافت کد سامانه شامد

در این مرحله کد ملی وارد شده بلافاصله با مشخصات تان در سامانه ثبت احوال کشور مقایسه شده و در صورت درست بودن، تأیید می گردد.

۲- در این مرحله هویت شما به عنوان صاحب کانال در سامانه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به ثبت رسیده. حالا نوبت آن است که اطلاعات کانال را وارد کنید. وارد قسمت «افزودن رسانه بر خط» شده و در قسمت نوع رسانه «کانال تلگرام» را برگزینید.

سپس در فیلدهای خالی به ترتیب عنوان کانال و شناسه کانال (بدون نوشتن @) را وارد نمایید.

دریافت کد سامانه شامد

۳- بعد آن که اطلاعات کانال تان را وارد کردید، باید به سامانه وقت بدهید که پس از بررسی محتوا آن را از نظر فنی تأیید کند. جهت ارائه درخواست بررسی فنی، روی گزینه «انجام تأییدیه فنی» اشاره کنید.

دریافت کد سامانه شامد

۴- این مرحله، مرحله ی اصلی  ثبت کانال است . پس از فشردن دکمه انجام تأییدیه فنی، صفحه ای نمایان شده و یک کُد مخصوص در اختیارتان قرار می گیرد. کد مذکور باید چنین شکلی داشته باشد: عدد هشت رقمی-اسم کانال-verify.

برای تأیید کانال ارائه این کد ضروری است.

دریافت کد سامانه شامد

۵- در مرحله ی  بعدی شما باید این کد را به یک ربات تلگرامی ارائه کنید؛ رباتی طراحی شده توسط سامانه ساماندهی به نام iransamandehibot@ که می بایست آن را برای مدتی کوتاه به عنوان یکی از ادمین های کانال تان معرفی کنید.

برای این کار باید در تنظیمات کانال iransamandehibot را به عنوان ادمین معرفی کرده و سپس دکمه استارت را بزنید. اینجا ربات از شما کدی که در مرحله قبلی دریافت کرده اید را طلب می کند. کد را وارد کرده و منتظر تأیید بنشینید.

۶-  در این مرحله تأیید بلافاصله انجام می شود، و ربات هم به طور خودکار از لیست ادمین ها حذف خواهد شد.، کانال شما در این مرحله با موفقیت به ثبت رسیده است. حالا باید پیغامی مشابه تصویر پایین ببینید:

دریافت کد سامانه شامد

در نهایت این سامانه کدی  را هم به عنوان شاهد در اختیار کانال ها قرار می دهد و ادمین ها می توانند با قرار دادن لینک دریافتی از سامانه، مخاطبین را از ثبت شدن کانال آگاه کنند.

علت اجرای این کار از نقطه نظر مسئولین دولتی به ااین علت است که قانونی بودن این کانال ها  می تواند جلوی بسیاری از کلاه برداری ها، اقدامات غیر قانونی و اشاعه فحشا در محیط این پیام رسان محبوب را گرفته و اعتماد به عملکرد کانال ها را برای مردم آسان تر کند.

ولی سوالی که مطرح می شود این است که سرنوشت کانال هایی که تا مهلت تعیین شده برای ثبت رسمی اقدام نکنند چیست؟ در صورتی که قرار باشد الگوی ساماندهی سایت های اینترنتی در تلگرام نیز دنبال شود، یقینا کانال های غیر اخلاقی و حاوی محتوای مجرمانه نیز می بایست مسدود گردند.

اما این سوال مطرح می شود که آیا انجام این کار از لحاظ فنی شدنی است؟ اگر پاسخ  مسئولین به این سوال مثبت است، پس چرا تا کنون کانال های تلگرامی حاوی محتوای غیر اخلاقی مسدود نشده اند؟

در هر صورت باید منتظر ماند و دید که آیا این افزایش فشار و نظارت بر کانال ها در نهایت نتیجه مثبتی در پی خواهد داشت یا بالعکس، کاربران ایرانی را از فعالیت در محیط تلگرام دلسرد کرده و آن ها را برای مهاجرت به پیام رسان های دیگر تشویق خواهد کرد.

کانال تلگرامی خود را در سامانه شامد ثبت کنید

ایران داد ؛ سامانه شامد بزودی راه‌اندازی می‌شود و ادمین کانال‌های با بیش از 5 هزار کاربر و حتی افرادی که قصد راه‌اندازی کانال جدید و رسمی دارند می‌توانند به این سامانه مراجعه کرده و برای احراز هویت ثبت‌نام کنند.

با راه‌اندازی سامانه «کد شامد» (شناسه الکترونیکی محتوای دیجیتال) برای احراز هویت کانال‌های با بیش از 5 هزار کاربر، دولت و حاکمیت به دنبال بستن شبکه‌های اجتماعی خارجی نیست بلکه حاکمیت با راه‌اندازی این سامانه به دنبال استفاده مفید از شبکه‌های اجتماعی داخلی و خارجی و ممانعت از کلاهبرداری و اشاعه ناهنجاری‌های اجتماعی است.

مرتضی موسویان رئیس معاونت فناوری و مرکز رسانه‌های دیجیتال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در گفت‌و‌گوی اختصاصی با «ایران» با بیان مطلب فوق گفت: سامانه شامد هفته آینده راه‌اندازی می‌شود و ادمین کانال‌های با بیش از 5 هزار کاربر و حتی افرادی که قصد راه‌اندازی کانال جدید و رسمی دارند (به صورت اختیاری) می‌توانند به این سامانه مراجعه کرده و برای احراز هویت ثبت‌نام کنند.

مطابقت مشخصات ادمین با سازمان ثبت احوال

سامانه «کد شامد» چگونه سامانه‌ای است و قرار است دقیقاً در این سامانه چه کارهایی برای ثبت احراز هویت کانال‌های شبکه‌های اجتماعی با بیش از 5 هزار کاربر صورت گیرد؟

موسویان در پاسخ به این سؤال گفت: سامانه samandehi.ir که پیش از این در آن سایت‌های اینترنتی ثبت می‌شد برای ثبت احراز هویت کانال‌ها نیز در نظر گرفته شده است. در این سامانه که هفته آینده راه‌اندازی می‌شود، بخشی به صورت باکس تعریف شده است که دارنده کانال با بیش از 5 هزار عضو به‌عنوان «ادمین» در آن تعریف می‌شود. این باکس بعد از ثبت در کانال فرد، پیغامی را ایجاد می‌کند که این کانال در حال ساماندهی است به این ترتیب هویت دارنده کانال احراز و مشخص می‌شود که این کانال را چه کسی راه‌اندازی کرده است.

مرتضی موسویان افزود: در این سامانه مرحله دیگری نیز تعریف شده است. در سامانه کد ملی فرد ادمین ثبت و سپس مشخصات وی با مشخصات ثبت شده در سامانه ثبت احوال کشور مقایسه می‌شود و در صورت مغایرت نداشتن اطلاعات ثبت شده در هر دو سامانه به این نتیجه می‌رسیم که شماره تلفن همراهی که ادمین اعلام کرده است متعلق به همان فرد با مشخصات کدملی است. به عبارتی در ابتدا فرد با ثبت‌نام احراز هویت و سپس مشخصات فرد ادمین با اطلاعات در ثبت احوال مقایسه می‌شود که آیا اطلاعات فرد ثبت شده صحت دارد یا خیر.

موسویان در ادامه گفت: بعد از اینکه ادمین شناسایی شد، کد یونیکی در اختیار فرد ادمین قرار داده می‌شود که شناسه الکترونیکی محتوای دیجیتال کانال وی محسوب می‌شود و باید این کد در کانال قرار داده شود. بنابراین کاربرانی که از کانال استفاده می‌کنند، می‌توانند روی لینکی که روی کد یونیک قرار دارد، کلیک کرده و کانال مربوطه را اعتبارسنجی کنند. دقیقاً این همان کاری است که در ثبت سایت‌های اینترنتی انجام می‌شود و تنها تفاوت آن این است که به جای ارائه لوگوی هوشمند «رسانه»، لینکی در اختیار کانال‌های ثبت شده با بیش از 5 هزار کاربر قرار می‌گیرد و این لینک نشانه معتبر بودن کانال است.

ردیابی کانال‌ها با IP نسخه 6

اما این ایده از چه زمانی شکل گرفته و آیا انجام این کار صددرصد بومی است یا نمونه‌های مشابه خارجی نیز وجود دارد؟ مرتضی موسویان در پاسخ به این سؤال به «ایران» گفت: سایت «شامد» طرحی است که از قبل در معاونت فناوری اطلاعات و مرکز رسانه‌های دیجیتال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مطرح شده بود. ایده کار در ساماندهی پیامک‌های انبوه در مرکز رسانه‌های دیجیتال مطرح شد. مرکز، پیش‌نویسی را برای کانال‌های تبلیغاتی آماده کرده و به مرکز ملی فضای مجازی ارائه کرد. در بحث پیامک‌های تبلیغاتی انبوه مرکز 10هزار کاربر را مدنظر قرار داده بود که در مرکز ملی فضای مجازی برای کانال‌ها به 5هزار کاربر کاهش یافت. بنابراین در یک سال و نیم اخیر مرکز روی یک زیرساخت داخلی کار کرده است که چگونه آن را به NTT‌هایی که در فضای مجازی هستند انتصاب دهد. وی افزود: در تمام دنیا نیز فعالیت در فضای مجازی از سوی افرادی انجام می‌شود که هویت آنها برای دولت مربوطه مشخص است و افراد دارای هویت مجازی و غیرواقعی نیستند. بنابراین نمونه‌های خارجی آن در دنیا وجود دارد و ثبت راه‌اندازی سایت و کانال در بیشتر کشورهای دنیا از جمله امریکا مرسوم است. حتی دو سایت خارجی وجود دارد که مشخصه واحد محتوای دیجیتال را ثبت می‌کنند. IP(آدرس پروتکل اینترنت) دستگاه‌هایی که در فضای مجازی مشارکت می‌کنند با توجه به استفاده از IP نسخه 6 قابل پیگیری است.

به‌عنوان مثال اگر فردی در امریکا می‌خواهد سایت یا کانالی را راه‌اندازی و ثبت کند با مراجعه به سایت مربوطه، می‌تواند در عرض 3 دقیقه ثبت‌نام کند. البته در مراحل ثبت‌نام شرایطی قرار داده شده است که ادمین باید آنها را رعایت کند و اگر یکی از بندها را رعایت نکند سایت و کانال غیرقابل دسترس می‌شود و هیچ فرد دیگری و حتی خود فرد ثبت‌نام‌کننده نیز نمی‌تواند از آن استفاده کند. مشخص بودن هویت اشخاص در اکثر کشورها مرسوم و امری ضروری است و رعایت می‌شود. مرکز فناوری اطلاعات رسانه‌های دیجیتال هم به‌عنوان واسط همین کار را انجام می‌دهد. وی در ادامه درباره انگیزه و هدف از ثبت و احراز هویت کانال‌های با بیش از 5 هزار کاربر گفت: صنوف مختلف اعم از اتاق اصناف و اتحادیه‌های مختلف نسبت به اینکه چرا افرادی بدون داشتن مجوز و پروانه در این فضا اقدام به کارهای تجاری می‌کنند اعتراض دارند و معتقدند حداقل باید هویت کسانی که در کانال‌ها فعالیت می‌کنند، مشخص باشد، وی افزود: درباره افرادی هم که در کانال‌ها فعالیت‌های تجاری انجام می‌دهند هنوز تصمیمی  گرفته نشده است ولی آیین نامه ساماندهی کانال‌ها، اصناف را موظف کرده است که مجوز لازم را به این افراد ارائه دهد. مرتضی موسویان افزود: با راه‌اندازی سامانه و ثبت احراز هویت، منافع مردم در نظر گرفته شده است، چرا که اگر کالا یا سرویسی را از طریق کانال‌ها دریافت می‌کنند باید بدانند که چه کسی این کالا و خدمات را عرضه می‌کند و اگر مشکلی پیش آمد بتوانند شکایت کرده و حق و حقوق از دست رفته و پایمال شده خود را احیا کنند. البته اینکه چگونه کاربران می‌توانند در صورت بروز مشکل شکایت کنند نیز در حال عملیاتی شدن است.

مردم بهترین ناظران کانال ها

اما موضوعی که دهان به دهان بین کاربران رد و بدل می‌شود، این است که دولت قصد دارد از طریق ساماندهی کانال‌ها پول دریافت کند. موسویان در این باره گفت: تاکنون در وزات فرهنگ و ارشاد اسلامی هیچ گونه وجهی برای صدور مجوز دریافت نشده است و بالعکس کسانی که در سامانه «شامد» فعال هستند، بعد از ثبت‌نام انتظار حمایت دارند. وزارت ارشاد در حال برنامه‌ریزی برای حمایت از ثبت‌نام‌کنندگان در سایت «شامد» است.  همیشه بحث نظارت بعد از انجام کارهای اولیه حرف اول را می‌زند. اما نظارت بر این کانال‌ها چگونه صورت می‌گیرد؟ موسویان در پاسخ به این سؤال نیز گفت: بحث نظارت را بر عهده خود مردم گذاشته‌ایم. از آنجایی که در فضای مجازی محتوا و تجارت کالا بدون واسطه انجام می‌شود بنابراین مردم بهترین ناظران هستند و می‌توانند در این زمینه به دولت کمک کنند تا کانال‌های کلاهبرداری و ناهنجار شناسایی شوند. مردم می‌توانند با مراجعه به لینک و کد کانال، تقلبی بودن کانال و کانال‌های دارای محتوای ناهنجار اجتماعی و کلاهبرداری را تشخیص داده و گزارش کنند تا پیگیری شود.

موسویان درباره مطالبی هم که گفته می‌شود به دلیل در پیش بودن انتخابات می‌خواهند با بحث احراز هویت، فعالیت در کانال‌ها را محدود کرده و حتی کانال‌های خارجی را مسدود کنند نیز گفت: اصلاً چنین بحث‌هایی صحت ندارد و فضای مجازی برای نامزدان ریاست جمهوری و شوراهای اسلامی فرصت بسیار خوبی است و می‌توانند در این محیط تبلیغ کنند. البته کسانی هم که به دنبال راه‌اندازی کانال رسمی هستند نیازی نیست که حتماً منتظر بمانند تا کاربران آنها به 5 هزار کاربر برسد بلکه به صورت اختیاری می‌توانند از ابتدا کانال خود را ثبت کرده و فعالیت کنند و به این ترتیب از ابتدا مردم کانال‌های معتبر را شناسایی می‌کنند. شهروندان دارای حق و حقوقی مشخص هستند بنابراین همان‌طور که در منشور حقوق شهروندی آمده است، همه باید به حقوق شهروندی احترام بگذارند و استفاده از فضای مجازی یکی از حقوق‌ شهروندان است و ما قائل به این حقوق هستیم و مردم می‌توانند از این فضا به‌عنوان حقوق شهروندی خود استفاده کنند.

رئیس مرکز رسانه‌های دیجیتال در پاسخ به این سؤال که گفته می‌شود نامزدان انتخابات ریاست جمهوری و شوراهای اسلامی باید برای تبلیغ، از شبکه‌های اجتماعی داخلی استفاده کنند نیز گفت: مضمونی به این شکل هنوز مطرح نشده است و محدودیتی برای افراد در استفاده از شبکه‌های اجتماعی داخلی و خارجی وجود ندارد و افراد می‌توانند در هر شبکه‌ای که مایل هستند کانال تبلیغاتی ایجاد و ثبت کرده و فعالیت کنند. وی در پایان درباره احتمال بسته شدن برخی شبکه‌های اجتماعی خارجی نیز گفت: چنین بحثی حتی در بخش حاکمیت نیز مطرح نیست. مصوبه برای شورای عالی فضای مجازی است که رؤسای سه قوه مقننه، مجریه و قضائیه حضور دارند و ریاست جمهوری ریاست شورا را بر عهده دارد و این ساماندهی نشان می‌دهد که حاکمیت به دنبال استفاده مفید از شبکه‌های اجتماعی است و هدف کاهش سوء‌استفاده و کلاهبرداری و اشاعه ناهنجاری‌ها 66 درصدی است. در کل باید گفت که فعالیت‌های صورت گرفته نشان می‌دهد که حاکمیت به دنبال بستن کانال‌ها نیست بلکه به دنبال استفاده خوب از شبکه‌های اجتماعی داخلی و خارجی است.