تلگرام، برخی کانال های مستهجن خود را فیلتر کرد

پس از صحبت‌های محمود واعظی وزیر ارتباطات مبنی بر مکاتبه با مدیران تلگرام برای فیلتر کردن کانال‌های مستهجن این پیام‌رسان، تلگرام دسترسی به برخی از این کانال‌ها را مسدود کرده است.

از امروز تلگرام به کاربرانی که تلاش برای ورود به کانال‌های نامناسب را داشته باشند پیغام زیر را نمایش می‌دهد:

معذرت، دسترسی به این کانال به دلیل محدودیت‌های محلی کشور شما امکان‌پذیر نمی باشد.

به گزارش فارس، این فیلترینگ فعلا مربوط به بخشی از کانالهای مستهجن بوده و هنوز تعدادی از این صفحات فعال هستند.

اوایل هفته جاری محمود واعظی وزیر ارتباطات اعلام کرد: درصورتی که کانالهای مستهجن تلگرام مسدود نشود دولت نیز موافق فیلتر این شبکه اجتماعی خواهد بود.

فیلتر تلگرام مجددا در دستور کار قرار خواهد گرفت

دبیر کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه اینترنتی گفت: ۹۵ درصد کانالهای غیراخلاقی شبکه پیام رسان تلگرام باز است و موضوع مسدودسازی این شبکه اجتماعی همچنان در دستور كار كميته تعيين مصاديق قرار دارد.
مهر : عبدالصمد خرم آبادی در مورد دستور کار جلسه آینده کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه اظهار داشت: جلسه این هفته کارگروه در روز چهارشنبه برگزار نمی شود اما به هر ترتیب موضوع تلگرام در دستور کار جلسه آینده این کارگروه قرار دارد.
معاون قضایی دادستان کل کشور افزود: بیش از ۹۵ درصد کانالهای غیر اخلاقی شبکه موبایلی تلگرام هنوز مسدود نشده و در دسترس کاربران ایرانی قرار دارد.
خرم آبادی در مورد پاسخ مثبت تلگرام به درخواست ایران برای مسدودکردن صفحات غیراخلاقی، تاکید کرد: پنج درصد از کانالهای فیلترشده از قبل هم فیلتر بوده و این موضوع ربطی به درخواست وزارت ارتباطات از مدیران این شبکه ندارد.
دبیر کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه اینترنتی گفت: پاول دوروف مدیر تلگرام اعلام کرده است که در اجرای سیاستهای داخلی تلگرام، کانالهای مستهجن را فیلتر می کند که منظور وی صرفا کانالهای عمومی مستهجن بوده است. دوروف تاکید کرده بود که مسدود سازی این موارد ربطی به درخواست ایران ندارد.
وی ادامه داد: متاسفانه هم اکنون افرادی که پیش از این کانالهای عمومی مستهجن و مبتذل درست کرده بودند برای فرار از مسدود شدن، نوع کانال خود را از عمومی به خصوصی تغییر داده اند اما در میزان و نوع محتوای مستهجن و تعداد کاربرانشان و نیز دسترسی به این کانالها، هیچ محدودیتی ایجاد نشده است. در این کانالها تنها محدودیت این است که تعداد اعضای کانال به کاربر عضو اعلام نمی شود.
خرم آبادی اضافه کرد: حتی بسیاری از کانالهای مستهجن و غیراخلاقی بعد از مسدود شدن، عنوان خود را از کانال عمومی به کانال خصوصی تغییر داده اند و بدون اینکه تغییری در ماهیت و محتواهایشان صورت گیرد مجددا با همان کاربران قبلی کار خود را از سر گرفته اند.
معاون قضایی دادستان کل کشور در امور فضای مجازی با تاکید براینکه مشکلات تلگرام همچنان باقی است خاطرنشان کرد: زمان برگزاری جلسه کارگروه، بستگی به آمادگی اعضاء برای تشکیل جلسه دارد.
خرم آبادی درباره به حد نصاب نرسیدن تعداد اعضا در جلسه هفته گذشته این کارگروه که قرار بود در مورد تلگرام تصمیم گیری شود اظهار داشت: تعدادی از اعضای دولت اعلام کرده بودند که در این جلسه حضور پیدا می کنند و تعداد شش نفر از اعضای دیگر با توجه به قول آنها جلسه را تشکیل دادند اما چون حد نصاب جلسه هفت نفر است جلسه رسمیت پیدا نکرد و تصمیمی اتخاذ نشد .
دبیر کارگروه تعیین مصادیق خاطرنشان كرد: هیچ یک از اعضاء کارگروه تعیین مصادیق و مسئولین کشور با حضور و عضویت مردم در شبکه های اجتماعی مخالف نیستند بلکه آنچه که باعث مطرح شدن موضوع مسدودسازی برخی از شبکه های اجتماعی خارجی در کارگروه شده این است که بسیاری از این شبکه ها بوسیله صهیونیست ها اداره می شوند و به هیچ وجه از قوانین و مقررات کشور تبعیت نمی کنند.
وی افزود : قوانین کشور صرفاً برای محیط فیزیکی وضع نشده اند و همه مسئولین کشور مکلف اند که تمهیدات لازم را برای اجرای قوانین در فضای مجازی نیز فراهم کنند. یکی از این تمهیدات ، تقویت شبکه های اجتماعی داخلی به منظور جایگزینی آنها با شبکه های خارجی است.
معاون قضایی دادستان کل کشور با اشاره به اینکه مشکلات فعالیت شبکه های اجتماعی خارجی نظیر تلگرام فقط به انتشار محتوای غیر اخلاقی محدود نمی شود تاكيد كرد: این شبکه علاوه بر انتشار محتوای غیراخلاقی، دارای کانال ها و گروه هایی است که علیه امنیت کشور ، مقدسات اسلامی و فرهنگ و هویت ملی مردم ایران اقدام به انتشار محتوای مجرمانه می كنند  و کارگروه با درنظر گرفتن همه ابعاد، این موضوع را مورد بررسی قرار داده و تصمیم مقتضی را اتخاذ خواهد كرد.
به گزارش مهر، شبکه پیام رسان موبایلی تلگرام بالغ بر ۱۵ میلیون کاربر در ایران دارد و با توجه به وجود برخی کانالهای غیراخلاقی و ربات های مستهجن در این شبکه، ۲ هفته پیش کارگروه تعیین مصادیق فیلترینگ در کشور، موضوع مسدودسازی این شبکه را در دستور کار قرار داد که به دلیل به حدنصاب نرسیدن اعضای تصمیم گیر در این کارگروه، موضوع به جلسه آینده آن موکول شد.
پیش از آن نیز وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات طی ارسال چندین نامه از مسئولان تلگرام خواسته بود که دسترسی به کانال های غیراخلاقی و مستهجن را برای کاربران ایرانی مسدود کند و محمود واعظی وزیر ارتباطات صراحتا اعلام کرده بود که درصورتی که کانالهای مستهجن تلگرام مسدود نشود دولت نیز موافق فیلتر این شبکه اجتماعی خواهد بود.
اما اواخر هفته گذشته دسترسی به برخی از این نوع کانال ها برای کاربران ایرانی با پیغامی مبنی بر اینکه «این کانال با توجه به برخی محدودیتهای محلی در کشور شما در دسترس نیست»، همراه بود که این موضوع باعث شد اخباری مبنی بر پذیرفتن درخواست ایران از سوی تلگرام برای حذف این کانالها منتشر شود.
در نهایت پاول دوروف، مدیر عامل سیستم پیام‌رسانی تلگرام در پاسخ به سوال برخی کاربران ایرانی این پیغام را توئیت کرد: « آن دسته از کانالهایی که بسته شده اند همچنان مسدود باقی مانده اند اما طبیعتا کانالهای جدید باز می شوند.»
وی همچنین در کانال تلگرام خود از قضاوت عجولانه درباره مسدود شدن تلگرام در ایران عذرخواهی کرد و گفت: «اگر تلگرام در ایران همچنان دارای بوتهای غیراخلاقی و کانالهای مستهجن باشد آن را مسدود می کنیم. اگر این نکته تنها فاکتور نگران کننده باشد، جایی برای مشکل و نگرانی نیست زیرا ما اخیرا بیشتر بوتها و کانالهای مستهجن را مسدود کرده ایم.»
محمود واعظی وزیر ارتباطات دو روز پیش در این مورد تاکید کرد: اغلب کانالهای غیراخلاقی مسدود شده اند و مدیران این شبکه برای مسدود کردن کانالها قول داده اند. اگر کانالی وجود دارد بعد از تصمیمات مسدود کردن بوده و به دلیل فنی ۲۴ تا ۴۸ ساعت برای مسدود شدن کانالهای جدید زمان لازم است.

سیاست ۵ وزیر دولت برای فیلتر نشدن تلگرام

پنج وزیر ارتباطات، اطلاعات، ارشاد، دادگستری و علوم برای جلوگیری از فیلتر شدن تلگرام با هم متحد شدند. آنها با غیبت دسته‌جمعی در جلسه‌ای که قرار بود برای فیلتر شدن تلگرام تصمیم‌گیری کند، برای توافق با تلگرام زمان خریدند.

به گزارش فارس، از ابتدای هفته گذشته شایع شد که روز چهارشنبه قرار است موضوع پیام‌رسان تلگرام و مسدودسازی این شبکه در جلسه کارگروه فیلترینگ بررسی شود.

این شایعه با نزدیک شدن به روزهای پایانی هفته جدی‌تر شد تا اینکه در آخرین روز رئیسی معاون قوه قضائیه از برگزاری جلسه کمیته فیلترینگ با موضوع بررسی مسدودسازی تلگرام در بعدازظهر چهارشنبه خبر داد.

در حالی که انتظار می‌‌رفت جلسه چهارشنبه کمیته فیلترینگ اخبار مهمی درباره تلگرام داشته باشد، اما نتیجه‌ای که اصلا پیش‌بینی نمی‌شد حاصل شد.

عبدالصمد خرم‌آبادی دبیر کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه، درباره نتیجه جلسه کارگروه، اظهار داشت: اگرچه ‌در این جلسه موضوع نرم‌افزار تلگرام بررسی شد اما به دلیل غیبت اعضا و به حدنصاب نرسیدن جلسه تصمیم‌گیری درباره این پیام‌رسان به جلسات بعدی موکول شد.

وی گفت: در جلسه امروز کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه تمام اعضاء حاضر نگرانی عمیق خود را نسبت به تداوم فعالیت شبکه‌های خارجی و انتشار گسترده محتوای مجرمانه در این شبکه‌ها اعلام کرده و اظهارداشتند در صورت عدم پایبندی به قوانین کشور، ادامه فعالیت این شبکه ها با مشکل مواجه خواهد شد.

کمیته تعیین مصادیق محتوای مجرمانه (فیلترینگ) ۱۳ عضو دارد که ۶ عضو آن را نمایندگان دولتی و وزرا تشکیل می‌دهند. اعضای این کارگروه را دادستان کل کشور (رئیس کارگروه)، رئیس سازمان صدا و سیما، وزیر اطلاعات، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزیر دادگستری، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، وزیر علوم تحقیقات و فناوری، وزیر آموزش و پرورش، فرمانده نیروی انتظامی، یک نفر خبره در فناوری اطلاعات و ارتباطات به انتخاب کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی، یک نفر از نمایندگان عضو کمیسیون قضائی و حقوقی به انتخاب این کمیسیون به تائید مجلس شورای اسلامی، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی و نماینده دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی تشکیل می‌دهند.

محمد علی اسفنانی عضو کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس شورای اسلامی گفت: در جلسه چهارشنبه هیچ یک از اعضای دولت (وزرا) حضور نداشتند و تنها نماینده وزیر آموزش و پرورش از سوی دولت حاضر بود.

اخیرا یک منبع آگاه در وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات گفته بود: مطالبی که روی ربات‌ها (bot) و کانال‌ (chanel)‌های ضدانقلاب و مستهجن تلگرام منتشر می‌شود دارای حساسیت است و کارگروه فیلترینگ نسبت به این مسائل حساسیت و اهمیت نشان می‌دهد و طبیعی است که موضوع فیلترینگ تلگرام در دستورکار کارگروه قرار می‌گیرد.

قطعی اخیر اینترنت ایران، تلگرام را در مرکز توجه قرار داد. در هفته‌های اخیر همزمان با قطعی چند لینک‌ اینترنت ایران، تلگرام نیز دچار اختلال شد. این اختلال واکنش مدیران این پیام‌رسان را در پی داشت. آنها اختلال این پیام‌رسان در ایران را عمدی دانستند و ادعا کردند که این اقدام در پی جواب منفی آنها به درخواست مدیران وزارت ارتباطات انجام شده است.

اما وزیر ارتباطات در پاسخ به این ادعا، اعلام کرد که این اختلال ناشی از اختلال اینترنت ایران بوده که مدیران پیام‌رسان تلگرام به اشتباه تصور کردند که این اختلال تنها مربوط به این نرم‌افزار است و از این رو اعلام کردند که ایران تلگرام را فیلتر کرده است.

محمود واعظی همچنین به صراحت اعلام کرد: کارگروه تعیین مصادیق محتوایی مجرمانه درخواست فیلتر شدن نرم‌افزار تلگرام را داده بود که وزارت ارتباطات فرصتی مطالبه کرد که با تلگرام مکاتبه کند تا بخش‌های غیراخلاقی این پیام‌رسان حذف شود. پس از مکاتبات مدیران تلگرام صفحات غیراخلاقی را مسدود کردند اما حدود ۲ هفته پیش برخی از این صفحات مجددا باز شد و ما نیز مجددا با ایمیل درخواست مسدودسازی مجدد این صفحات را اعلام کردیم و اگر تلگرام در حذف صفحات غیراخلاقی همکاری نکند ناگزیر به مسدودسازی این پیام‌رسان خواهیم بود.

اکنون به نظر می‌رسد دولت با ترفند غیبت دسته جمعی نمایندگان خود، تلاش دارد تا فرصتی برای مذاکره و رسیده به توافق با تلگرام بیابد.

آیا می‌دانید مجازات تکثیر و توزیع محتوای «مبتذل و مستهجن» چيست؟

حتما بسيار پيش آمده كه در موقعيتي قرار گرفته‌ايد كه نمي‌دانسته‌ايد مشكل‌تان را چگونه حل كنيد يا اينكه نسبت به شرايط حقوقي محقق شدن آن فعل و آثار احتمالي آن آگاه كافي نداشته‌ايد. در مجموعه نوشتاري تحت عنوان «آيا مي‌دانيد» شما را با برخي از اين موارد آشنا مي‌كنيم.

به گزارش ايسنا، مجموعه «آيا مي‌دانيد» با يادآوري برخي نكات حقوقي كه با زندگي روزمره انسان‌ها سر وكار دارد، تلاش خواهد كرد تا بر داشته‌هاي حقوقي شما در اين حوزه بيفزايد. بخش اول اين مجموعه به اين شرح است:

آیا می‌دانید؟

عوامل توليد،‌ تكثير و توزيع آثار سمعي و بصري مستهجن حسب مورد به مجازات مفسد في‌الارض، حبس، شلاق، جزاي نقدي، ضبط تجهيزات مربوطه و محروميت از حقوق اجتماعي محكوم مي‌گردند.

آیا می‌دانید؟

نگهداري نوار،‌ ديسكت و لوح‌هاي فشرده مستهجن و مبتذل جرم بوده و دارنده به مجازات جزاي نقدي و ضبط تجهيزات مربوطه محكوم مي‌گردد.

آیا می‌دانید؟

عامل انتشار آثار مستهجن و مبتذل از طريق سايت‌هاي كامپيوتري و بلوتوث به مجازات شلاق (30 تا 74 ضربه) و جزاي نقدي (10 تا 50 ميليون ريال) و محروميت از حقوق اجتماعي (2 تا 5 سال) محكوم مي‌گردند.

آیا می‌دانید؟

هر كس مي‌تواند قبل از طرح دعوا در مراجع قضايي حق خود را با ارسال اظهارنامه از ديگري مطالبه كند.

آیا می‌دانید؟

در صورت عدم طرح دعوا در مراجع قضايي مي‌توانيد براي برابر با اصل نمودن مدارك و اسناد به ادارات ثبت اسناد و دفاتر اسناد رسمي مراجعه كنيد.

آیا می‌دانید؟

براي شكايت از تصميمات و دستورات مقامات دولتي و شهرداري‌ها، بايد به ديوان عدالت اداري مراجعه كنيد.

آیا می‌دانید؟

دادخواهي حق مسلم هر فرد است و هر كس مي تواند به منظور دادخواهي به دادگاه‌هاي صالح مراجعه نمايد.

آیا می‌دانید؟

در صورت مفقود نمودن چك بايد فوراً‌ موضوع را ابتدا به بانك مربوط و سپس به دادسراي عمومي و انقلاب اطلاع دهيد.

آیا می‌دانید؟

در صورت مفقود شدن اسناد و مدارك در برخي موارد بدون مراجعه به مراجع قضايي مي‌توانيد به سازمان‌ها و ادارات مربوط مراجعه كنيد؟ و در برخي ديگر نيز بايد با مراجعه به كلانتري محل و سپس شورا‌هاي حل اختلاف و دريافت معرفي نامه و اعلام مفقودي، نسبت به اخذ المثني مدارك خود اقدام كنيد.

رفتارهای جنسی مجازی و اثرات مخرب آن

بسیار پیش آمده است که از خود پرسیده‌ایم گستره روابط زناشویی در جامعه امروزی تا چه حد قابل تأمل بوده و تا چه میزان می‌تواند بر مناسبات حاکم اجتماعی و گفتمان خانواده سالم موثر باشد؟ شاید برای آسیب شناسی خطراتی که منجر به از هم گسیختگی خانوادگی می‌شوند، باید در گام اول به مناسبات زن و شوهر پرداخته شود. این‌که این مناسبات چگونه می‌تواند پرورش یابد یا چه خطراتی را پیش رو دارد. چندی پیش دومین نشست از سلسله‌ نشست‌های سه‌گانه «تحکیم خانواده و سازمان‌های مردم‌نهاد» با عنوان «روابط فرا زناشویی، علل و پیامدها و نقش شبکه‌های مجازی در بحران خانواده» به همت سازمان مردم‌نهاد خانواده سلامت‌بنیان در اداره کل ورزش و جوانان استان تهران برگزار شد.

در ابتدای این نشست دکتر علی شیخ‌الاسلامی؛ مدیرعامل سمن خانواده سلامت‌بنیان، طی سخنانی با اشاره به اهمیت شبکه‌های اجتماعی گفت: در سال‌های گذشته مسئولان تلاش داشتند در مقابل شبکه‌های‌اجتماعی فضای مجازی بایستند، اما در این کار موفق نبودند. با وجود محدودیت‌ها و فیلترینگ درحال حاضر حدود ٥‌میلیون نفر از مردم کشور ما عضو فیس‌بوک هستند. همچنین، طبق آمارهایی که اعلام شده است، حدود ٤٠‌درصد کاربران تلگرام را ایرانی‌ها تشکیل می‌دهند. چرا مردم و مقامات دولتی عضو فیس‌بوک و توییتر شدند؟ چون این شبکه‌های اجتماعی راه‌های جدید ارتباطی هستند.

شرایط گذر از سنت به مدرنیته، خانواده‌ها را دچار بحران کرده است
مدیرعامل سمن خانواده سلامت‌بنیان ضمن بیان این مطلب که شبکه‌های مجازی هم تهدید هستند و هم فرصت، عنوان داشت: اگر برنامه و آگاهی داشته باشیم، می‌توانیم از فرصت آنها برای هدایت جامعه در مسیر درست استفاده کنیم تا به حل مشکلات کشور کمک کنیم. توان ما NGOها چندان بالا نیست، اما تلاش داریم به حد وسع‌مان برای حل معضلات خانواده تلاش کنیم و امیدواریم در این راستا مقامات دولتی هم از ما حمایت معنوی داشته باشند. مردم دوست دارند خانواده‌های گرم و صمیمی داشته باشند، اما شرایط گذار از سنت به مدرنیته این وضع را به‌هم ریخته است. دولت می‌تواند کمک کند تا حرکت به سمت حل این معضلات تسریع و مشکلات کمتر شود.

شیخ‌الاسلامی درخصوص سیاست‌‌گذاری‌های لازم برای طلاق گفت: سیاست‌های پیشگیری از وقوع بحران و کاهش آمار طلاق و همچنین، سیاست‌های پیشگیری از آسیب‌های بعد از بحران طلاق، باید مورد توجه قرار گیرد.

آمریکایی‌ها فواید ازدواج را پررنگ کردند

وی در رابطه با روابط فرا زناشویی بیان داشت: روابط فرا زناشویی رابطه مستقیم و دوطرفه با طلاق دارد و اگر بتوانیم بحران طلاق را کنترل کنیم، می‌توانیم روابط فرا زناشویی را هم کنترل کنیم، اما نباید بحران را انکار کنیم؛ زیرا این معضلات ربطی به مذهب و سیاست ندارد، بلکه مشکلات دوران گذار است، اما می‌شود تبعات آن را کاهش داد و آن را کنترل کرد. آمریکا از دهه ١٩٨٠ تاکنون ٣٣‌درصد طلاق را کاهش داده است، ما هم می‌توانیم این کار را انجام دهیم. با این تفاوت که باید راهکارهای آنها را بومی و باتوجه‌به شرایط فرهنگی خودمان در جامعه اجرا کنیم.

شیخ‌الاسلامی ضمن بیان این مطلب که ازدواج امری فرهنگی است و با‌توجه‌به شرایط فرهنگی جوامع مختلف اقسام گوناگونی دارد، خاطرنشان کرد: فرهنگ، بخشنامه‌ای و دستوری نیست و ماندگار هم نیست. ما در گذشته فرهنگی غنی داشتیم، اما آیا امروز هم فرهنگ ما به غنای گذشته است؟ فرهنگ همه جنبه‌های زندگی را دربرمی‌گیرد و باید از نگاه فرهنگی به موضوع ازدواج و طلاق نگاه و معضلات فرهنگی آن را شناسایی کنیم. یکی از دلایلی که اجازه نمی‌دهد ما مشکلاتمان را بشناسیم و حل کنیم، تعصب است. تا وقتی باور تبدیل به نگرش نشود، حرکت ایجاد نمی‌کند. ما باید در مردم نگرش مثبت ایجاد کنیم تا به سمت آن موضوع حرکت کنند. امروز نگرش مردم و جوانان به ازدواج منفی شده که بسیار ناراحت‌کننده است. وقتی چنین نگرشی شکل گرفت، نمی‌توان انتظار داشت آمار ازدواج بالا برود. آمریکا فواید ازدواج را پررنگ کرد و وقتی نگرش به ازدواج مثبت شد، آمار ازدواج هم بالا رفت.

خانواده مظهر روابط عاطفی

مدیرعامل سمن خانواده سلامت‌بنیان با اشاره به این‌که خانواده که مظهر ارتباطات عاطفی بود. امروز به‌عنوان یک امر دست‌وپاگیر شناخته می‌شود، اظهار داشت: جنسیت در جامعه ما بسیار پررنگ است و زنان برای خودشان یک جبهه و مردان هم جبهه دیگری دارند. تا این نگرش‌ها تغییر نکند، مشکلات ازدواج و طلاق حل نمی‌شود. باید تلاش کنیم نگرش جامعه را نسبت به ازدواج و خانواده مثبت کنیم تا افراد حس کنند همسرشان پناه و پشتیبان‌شان است. زن و مرد نباید احساس کنند قرار است در دو جبهه بجنگند. متاسفانه همه وقتی وارد روابط زناشویی می‌شوند، از طرف مقابل انتظار دارند؛ درحالی‌که باید از خودمان انتظار داشته باشیم که برای همسرمان تلاش کنیم.

سیاست‌گذاری‌های ناموفق در زمینه ازدواج و طلاق

به‌گزارش مهرخانه، در ادامه این نشست بنیامین نعیمایی، نایب‌رئیس هیات‌مدیره موسسه مردم‌نهاد خانواده سلامت‌بنیان و رئیس کارگروه جامعه‌شناسی این موسسه در رابطه با نقد سیاست‌ها و برنامه‌های اجرا شده در سال‌های‌گذشته در زمینه ازدواج و طلاق، بیان داشت: در سال‌های گذشته تغییر نگرش‌ها و مبانی نظری در حوزه ازدواج و طلاق اتفاق افتاده که به معنای تغییر نگاه سیاست‌گذاران، جامعه و سمن‌ها به ازدواج و طلاق است. به دنبال این تغییر نگرش‌ها و مبانی نظری، چرخش سیاست‌ها را داشتیم. در همه اسناد ما آمده است که باید به ازدواج و طلاق به‌صورت مقوله‌های فرهنگی نگریسته شود.

وی افزود: از ‌سال ٨٤ در دولت‌های نهم و دهم سیاست‌ها تغییر کرد و احساس خطر بیشتری شد و طرح‌هایی مانند سند ساماندهی ازدواج، قانون تسهیل ازدواج و… مطرح شد. از زمانی‌که برنامه‌های توسعه تدوین شد، این برنامه‌ها نگاهی فرهنگی داشتند که مقداری ایده‌آلیستی بود. برنامه چهارم در دولت هشتم تدوین و در دولت نهم اجرا شد، اما در پایان اجرای آن، ٥‌درصد افزایش طلاق و ٥‌درصد کاهش ازدواج داشتیم و به‌طورکلی برنامه چهارم ٧٠‌درصد انحراف از اجرا داشت. در این دوره سیاست‌هایی مانند قانون تسهیل ازدواج، الگوسازی برای ازدواج و ساده‌سازی آن، تبلیغ ازدواج‌های دانشجویی بدون سنجش مشکلات آنها و … انجام شد که همگی ناموفق بودند.

رئیس کارگروه جامعه‌شناسی موسسه خانواده سلامت‌بنیان با اشاره به طرح جامع جمعیت و تعالی خانواده اظهار داشت: پس از سرشماری ‌سال ٩٠ اعلام شد که کشور از نظر جمعیتی در معرض خطر قرار دارد و سیاست‌هایی برای تغییر قوانین مطرح شد که یکی از آنها ارایه طرح جامع جمعیت و تعالی خانواده بود که البته این طرح هنوز به تصویب نرسیده است. اصل توجه به مسأله افزایش جمعیت خوب است، اما قانونی که قرار است تصویب شود، معضلات فراوانی دارد. از نکات شگفتی‌آور این طرح تعیین سن مناسب برای ازدواج است که برای مردان ٢٠ تا ٢٥‌سال و برای زنان ١٨ تا ٢٢‌سال درنظر گرفته شده و عنوان شده است که امکانات ویژه این طرح به افرادی داده می‌شود که در این سن ازدواج کرده‌اند. یکی دیگر از مشکلات این طرح این است که پدران و مادران را در اولویت استخدام قرار می‌دهد و منع قانونی استخدام برای مجردها به‌وجود می‌آورد؛ مگر جایی‌که متأهل شایسته‌ای حضور نداشته باشد. این درحالی است که در فرهنگ جامعه ما جوان سعی می‌کند کار و پس‌انداز داشته باشد و سپس ازدواج کند، اما با این قانون می‌گویند اول متأهل شو بعد ازدواج کن.

٦٠‌درصد ازدواج‌های دانشجویی در سه‌سال اول به جدایی منجر می‌شود

نعیمایی در رابطه با ضعف‌هایی که منجر به شکست سیاست‌گذاری‌ها می‌شود، گفت: یکی از این ضعف‌ها متفاوت‌بودن داده‌های آماری و تعدد آمارها در موضوعات مشترک است. این درحالی است که سیاست‌گذاری باید مبتنی‌بر داده‌های واقعی باشد تا اثربخش. اگر آمار غلط باشد، سیاست‌گذاری هم غلط خواهد بود. مسأله دیگر این است که نباید داده‌های غیرامنیتی را امنیتی کنیم؛ زیرا این کار منجر به سیاست‌گذاری غلط می‌شود. مورد دیگر حقوقی و اداری‌کردن خانواده است؛ درصورتی‌که مسأله خانواده یک مسأله فرهنگی است نه اداری و حقوقی. یکی دیگر از ضعف‌های سیاست‌گذاری‌های مربوط به ازدواج به ازدواج‌سازی و استانداردسازی ازدواج برمی‌گردد.

مثلا صداوسیما ازدواج‌های دانشجویی را تبلیغ می‌کند، اما نزدیک به ٩٥‌درصد کسانی‌که در این مراسم شرکت می‌کنند قبل از مراسم عقد کرده‌اند، ٨٠‌درصد از آنها بعد از مراسم دانشجویی مراسم خودشان را می‌گیرند و ٦٠ درصدشان هم در ٣‌سال اول زندگی مشترک جدا می‌شوند. البته، آمارهای متفاوتی در این خصوص مطرح می‌شود. در واقع، ما یک الگوی ازدواج را مطرح می‌کنیم اما واقعیت در جامعه چیز دیگری است.

ضعف‌های سیاست‌گذاری‌ها
وی دخالت در جامعه‌پذیری را از دیگر ضعف‌های سیاست‌گذاری‌ها دانست و بیان داشت: در گذشته خانواده‌ها وظیفه پرورش بچه‌ها را برعهده داشتند که پس از آن آموزش‌وپرورش هم وارد این ماجرا شد، اما تنها کاری که آموزش‌وپرورش انجام نمی‌دهد، پرورش است. خانواده‌ها هم خود را کنار کشیده‌اند و توجهی به پرورش بچه‌ها ندارند. ضعف دیگر سیاست‌گذاری‌ها، مدیریت اقتصادی خانواده است. به این شکل که دولت با اعطای وام ازدواج و حمایت‌های این‌چنینی مسأله ازدواج را اقتصادی و پولی می‌کند. البته من مخالف حمایت نیستم، اما این حمایت‌ها باید هدفمند و با روش‌های دیگر باشد. مسأله دیگری که در این رابطه باید به آن توجه داشت، سنت‌زدایی و فرهنگ‌زدایی است. ما می‌توانیم در رابطه با امر ازدواج، آداب‌ورسوم شهرهای مختلف را تبلیغ کنیم و موارد مثبتی که در فرهنگ‌های مختلف در زمینه ازدواج وجود دارد را برای مردم بگوییم. مسأله دیگر، رسانه‌‌ای‌سازی خانواده است که امروزه همه مشغول فضای مجازی هستند و با هم حرف نمی‌زنند.

اثرات اجتماعی و فرهنگی سیاست‌گذاری‌های غلط

رئیس کارگروه جامعه‌شناسی موسسه خانواده سلامت‌بنیان درخصوص اثرات اجتماعی و فرهنگی سیاست‌های موجود بر نهاد خانواده گفت: مواردی مانند کاهش جاذبه فرهنگی ازدواج، کاهش کارکردهای خانواده، افزایش اختلاف و خشونت خانگی، کاهش اقتدار والدین، گسترش فرار از خانه، فرسایش اعتماد اجتماعی در خانواده که بعد از آن نسبت به حاکمیت اتفاق می‌افتد، تقدس‌زدایی از نهاد خانواده، تضعیف اخلاق اجتماعی، کاهش کنترل اجتماعی خانواده، هسته‌ای‌شدن خانواده، تغییر در بعد خانوار، افزایش میانگین سن ازدواج ازجمله این موارد هستند.

ایجاد شرایط اقتصادی بهتر به‌جای وام ازدواج
وی افزود: یکی دیگر از اثرات اجتماعی فرهنگی سیاست‌ها بر خانواده مسأله مضیقه ازدواج است که این‌گونه وانمود می‌شود که تعداد زنان از مردان بیشتر است و به اصطلاح کمبود شوهر وجود دارد، اما نسبت جنسیتی جامعه ما ٥١‌درصد مرد و ٤٩‌درصد زن است. البته، مردان در سن ازدواج متناسب با زنان در سن ازدواج نیستند. موضوع دیگر، افزایش فرزندآوری خارج از حریم خانواده است که بهزیستی اعلام کرده سالانه‌هزار کودک متولدشده خارج از حریم خانواده داریم. ما نباید اجازه دهیم طبقه متوسط دچار این مسأله شود؛ زیرا در این صورت در میان طبقه پایین هم شیوع پیدا خواهد کرد.

نعیمایی با بیان این‌که دولت نباید در مسأله خانواده دخالت کند، بلکه باید تسهیل‌گری و هدایت‌گری انجام دهد، خاطرنشان کرد: حاکمیت به جای‌دادن وام ازدواج باید شرایط اقتصادی را بهبود ببخشد؛ زیرا اگر ١٠‌میلیون بیکار در کشور نداشته باشیم، دغدغه مسائل حاشیه‌ای را هم نخواهیم داشت. الان قشر گسترده‌ای از تحصیلکردگان وجود دارند که نمی‌توانند ازدواج کنند. سازمان‌های مردم‌نهاد باید نقش خود را در این مسأله ایفا کنند. از سوی دیگر، باید توسعه و ترویج اخلاق اجتماعی صورت گیرد؛ زیرا اخلاق صدمه خورده و باید جبران شود و در این مسأله هم هر کسی باید از خودش شروع کند تا جامعه اصلاح شود. همچنین، باید تقویت سرمایه اجتماعی را مدنظر داشته باشیم؛ چون تا زمانی که این سرمایه کم است، دچار این مشکلات خواهیم بود.

در ادامه این نشست، ایوبی، کارشناس‌ارشد روانشناسی و مشاور و کارشناس روانشناسی موسسه خانواده سلامت‌بنیان در سخنانی پیرامون روابط فرا زناشویی، علل و تبعات آن گفت: فرانک و پیتمن، چهار علت برای بی‌وفایی برشمرده‌اند که عبارت‌اند از: عهدشکنی‌های تصادفی، دل‌بردن که اشاره به بحث کشش جنسی دارد و عمدا اتفاق می‌افتد، کشش‌های رمانتیک و سازش و قرارهای زناشویی به این معنا که با توافق دو طرف، زوج‌ها را به هم قرض می‌دهند. در تهران که من کار کرده‌ام، خیلی این اتفاق را ندیدم، اما به‌هرحال وجود دارد. حتما حریم‌ها با دوستان باید رعایت شود، اما متاسفانه این حریم‌ها رعایت نمی‌شود؛ خانواده‌ها خیلی باز یا خیلی بسته هستند که هر دو مورد ایجاد مشکل می‌کند.

٧٠‌درصد زنان و مردان در آمریکا پیمان‌شکنی زناشویی داشته‌اند

ایوبی افزود: در آمریکا در ‌سال ٢٠٠٧ مردان ٢١‌درصد و زنان ١١ درصد، در ‌سال ٢٠٠٨ مردان ٣٣ تا ٧٥‌درصد و زنان ٢٦ تا ٧٠ درصد، ‌سال ٢٠٠٩ مردان ٢٦ تا ٧٥‌درصد و ٢١ تا ٧٠‌درصد زنان روابط فرا زناشویی داشته‌اند. این درحالی است که طبق آمار‌ سال ١٩٩٤، ٢٥‌درصد مردان و ١٥‌درصد زنان درگیر روابط فرا زناشویی بوده‌اند. از ١٩٩٤ تا ٢٠١٥ به‌طور میانگین حدود ٧٠‌درصد زنان و مردان در آمریکا پیمان‌شکنی زناشویی داشته‌اند. این آمار مربوط به جامعه کلیسامدار و مذهبی آمریکاست، اما در اروپا که چندان مذهب‌مدار نیست، آمارها بسیار بیشتر است. در آفریقا و آسیا به دلیل تابو بودن این مسأله آمار آن را بیان نمی‌کنند، اما از آماری که برای ایدز و بیماری‌های مقاربتی بیان می‌شود، می‌توان حدس زد که آمار روابط فرا زناشویی نیز باید بالا باشد. ما در کشورمان به دلیل تابو بودن این مسأله و این‌که کشورمان کاملا سنتی است، آماری در این رابطه نداریم.

از مقابله به مثل در بی‌وفایی بپرهیزید

وی بیان‌داشت: در یکی از دسته‌بندی‌ها فیشر علل روابط فرا زناشویی را برمی‌شمرد و می‌گوید، عده‌ای برای جلب توجه، جست‌وجوی استقلال، احساس خاص‌بودن یا ثابت‌کردن مردانگی و زنانگی خود به سمت این روابط کشیده می‌شوند. بعضی از زنان هم برای انتقام از شوهرشان که رابطه فرا زناشویی داشته‌اند، این کار را انجام می‌دهند و می‌گویند می‌خواستم ثابت کنم من هم می‌توانم این کار را بکنم، اما ما توصیه می‌کنیم اکیدا از مقابله به مثل پرهیز کنید. از سوی دیگر، برخی از مردانی که سنشان بالا رفته است، با این روابط می‌خواهند به دیگران ثابت کنند من هنوز جوانم و می‌توانم مانند گذشته روابطی داشته باشم.

کارشناس روانشناسی موسسه خانواده سلامت‌بنیان در دسته‌بندی دیگری از علل روابط فرا زناشویی اظهار داشت: یکی از این دلایل، اجتناب از تعارض است. به این معنا که زن و شوهر چون نمی‌توانند جنگ داخل خانه را حل کنند، درگیر روابطی خارج از خانه می‌شوند که این رابطه برایشان ایجاد امنیت می‌کند. علت دیگر، آشیانه خالی است. به این معنا که زن و شوهر پس از ازدواج فرزندان خود، احساس تنهایی می‌کنند و برای تسکین تنهایی خود به سمت بی‌وفایی کشیده می‌شوند. مورد دیگر به دلیل اجتناب زن و شوهر از صمیمی‌شدن با هم است که می‌ترسند با هم صمیمی شوند و مسائلی را به هم بگویند که طرف مقابل بعدها علیه‌شان از آن مسأله استفاده کند، اما ما باید بتوانیم بدون قضاوت با همسرمان درددل کنیم. ایوبی در رابطه با نظریات موجود درباره روابط فرا زناشویی گفت: یکی از نظریه‌ها، نظریه کنترل است و به این مسأله اشاره دارد که اوایل ازدواج هیجان‌جنسی وجود دارد و حال همه خوب است، اما گفته می‌شود که عمر شور جنسی یک‌سال و شش ماه است و بعد از آن زوجین برای هم عادی می‌شوند و دوست دارند این صمیمیت را جای دیگری تجربه کنند. ازسوی دیگر، هیجان دوستی به صورت مخفی بالاست، اما ما باید توجه داشته باشیم که اگر زندگی برایمان عادی شد، به دنبال روابط جدید نباشیم و مشکلات رابطه خودمان را حل کنیم. همچنین، رفتارهای هم را کنترل نکنیم و به همسرمان اجازه دهیم نیازهای خود را بگوید. متاسفانه بسیاری از زنان جرأت ابراز نیازهای جنسی خود را ندارند و می‌گویند اگر من نیازم را بگویم، غرورم شکسته می‌شود.

تلاش برای جبران خلأهای عاطفی با ورود در روابط فرا زناشویی

وی افزود: نظریه نقص و کمبود هم می‌گوید افراد به دلیل کمبودهای زندگی خود به سمت روابط فرا زناشویی می‌روند، اما باید دانست که هیچ خانواده‌ای کامل نیست و باید کمبودهای یکدیگر را پذیرفت. نظریه بعدی نظریه ارضای نیاز است که می‌گوید افراد غیر از روابط جنسی نیاز به ارضای امنیت، صمیمیت، رفاقت و روابط عاطفی دارند و برای ارضای این نیازها ممکن است به سمت روابط فرا زناشویی کشیده شوند. نظریه دلبستگی هم اشاره دارد که بچه‌هایی که در کودکی نیاز دلبستگی آنها تأمین نشده است، در بزرگسالی دچار خلأهای عاطفی زیادی می‌شوند که از طریق روابط فرا زناشویی سعی در جبران این خلأ عاطفی دارند.

تبعات بی‌وفایی
کارشناس روانشناسی موسسه خانواده سلامت‌بنیان با اشاره به تبعات بی‌وفایی عنوان داشت: کسی که مورد بی‌وفایی قرار گرفته است، مدام گوش به زنگ است که نکند دوباره این بی‌وفایی اتفاق بیفتد. همچنین، کسانی‌که مورد آسیب قرار گرفته‌اند، بی‌قراری شدید دارند. عده‌ای از آنها نیز دیگر انگیزه‌ای برای زندگی ندارند. احساساتی مانند خشم، افسردگی، احساس گناه، مشکلات تمرکز، وسواس فکری، ضرب و جرح و قتل همسر و اقدام به خودکشی نیز از دیگر مشکلات این افراد است. معمولا بعد از روابط فرا زناشویی روابط زناشویی پاشیده می‌شود و بسیاری از مادرها با بچه‌ها درددل می‌کنند که این مسأله نوعی صدمه به بچه است. کسانی هم که خودشان خیانت کرده‌اند، دچار احساساتی مانند شرم، احساس گناه، تردید و ناامیدی می‌شوند.

راهکارهای کاهش روابط فرا زناشویی
ایوبی در رابطه با راهکارهای کاهش روابط فرا زناشویی تصریح کرد: برگزاری دوره‌های آموزشی مهارت‌های جنسی زناشویی برای جوانان و میانسالان، نقش موثری در کاهش این روابط دارد. شیوه‌هایی مانند کتاب‌درمانی و فیلم‌درمانی نیز در این زمینه موثر است؛ فیلم‌هایی که از آغاز خیانت تا تمام‌شدن آن را نشان می‌دهند مثل فیلم‌های بی‌وفا، ماری آنتوانت، مادام بوآری و… مورد دیگر، آموزش تخصصی مشاوران است که بدانند چگونه زوج‌درمانی کنند. پیش‌نیاز کردن مشاوره قبل از ازدواج، تدوین پرسشنامه‌ای جهت سنجش طبع جنسی زوجین، برنامه‌ریزی برای فرهنگ‌سازی جدی در مورد استفاده از ماهواره و اینترنت و برگزاری کارگاه تفاوت‌های روانشناختی زن و مرد از دیگر راهکارهای کاهش روابط فرا زناشویی است.

وی درخصوص راهکارهای پیشگیری از روابط فرا زناشویی گفت: انتخاب آگاهانه و مشاوره قبل از ازدواج، تغییر رویه استفاده نادرست از ماهواره و اینترنت، تهیه لیستی از نیازهای خود و مطرح‌کردن آنها با همسر به صورت ماهانه یا هفتگی، گذاشتن وقت بیشتر برای همسر، حفظ حریم‌ها با دوستان و خودداری از ارتباط با جنس مخالف بدون اطلاع همسر، می‌تواند در پیشگیری از روابط فرا زناشویی موثر باشد.

کارشناس روانشناسی موسسه خانواده سلامت‌بنیان در خاتمه گفت: اگر روابط فرا زناشویی اتفاق افتاد، به جای صحبت با دوستتان، با مشاور صحبت کنید. همچنین، از تجسس در حریم خصوصی همسرتان خودداری کنید. با افرادی که خودشان مورد بی‌وفایی قرار گرفته‌اند، صحبت نکنید. همچنین، یک لیست از نقاط ضعف خود تهیه کنید و به فکر اصلاح آن نقاط ضعف باشید. رعایت این موارد، می‌تواند باعث کاهش اثرات روابط فرا زناشویی شود.

گسترش اعتیاد اینترنتی در کشور

در ادامه این نشست، ‌هادیان، کارشناس‌ارشد روانشناسی و مشاور، در سخنانی پیرامون تأثیر شبکه‌های اجتماعی بر ایجاد بحران در خانواده گفت: در سال‌های اخیر در کشور ما اعتیاد اینترنتی بسیار زیاد شده است. یک بعد اصلی اعتیاد، بحث رفتاری است که عادت می‌کنیم به کرات از چیزی استفاده کنیم. اینترنت بسیار ما را وابسته کرده است؛ چراکه به دلایل مختلفی مانند در دسترس‌بودن، تنوع بالا و بی‌زمان‌بودن، استفاده از آن محبوبیت پیدا کرده است. مزیت دیگر اینترنت، ناشناس‌بودن در آن است؛ زیرا بسیاری از افراد در تعامل در دنیای واقعی دچار مشکل هستند، اما در اینترنت هر زمانی بخواهند ارتباط برقرار می‌کنند. این مزایا باعث شده است حس وابستگی به اینترنت برای ما به‌وجود ‌آید که این حس معضل اعتیاد اینترنتی را ایجاد کرده است.

مشخصه‌های اعتیاد اینترنتی

وی ٦ مشخصه برای تشخیص اعتیاد اینترنتی برشمرد و عنوان داشت: یکی از این مشخصه‌ها برجستگی است؛ به این معنا که اینترنت تم غالب زندگی می‌شود. از سوی دیگر، کسی که اعتیاد اینترنتی دارد، خلق‌وخوی او تغییر می‌کند و قبل از دسترسی به اینترنت، حس نگرانی و بعد از دسترسی به آن، احساس آرامش دارد. مشخصه دیگر اعتیاد اینترنتی، تحمل است؛ یعنی ساعت استفاده از اینترنت افزایش پیدا می‌کند. مورد بعدی این است که در کسی که اعتیاد اینترنتی دارد، علایم ترک دیده می‌شود؛ یعنی اگر فرد استفاده از اینترنت را متوقف کند، به علایمی مانند افسردگی و پرخاش دچار می‌شود. کشمکش نیز از دیگر مشخصه‌هاست. به این معنا که استفاده از اینترنت باعث درگیری با دیگر افراد و دروغگویی می‌شود. همچنین، کسانی‌که از اینترنت فاصله گرفته‌اند هم ممکن است دوباره به اعتیاد خود برگردند.

علل ابتلا به اعتیاد اینترنتی
هادیان درخصوص علل ابتلا به اعتیاد اینترنتی خاطرنشان کرد: نظریه جبران می‌گوید، وقتی افراد در دنیای واقعی نمی‌توانند نیازهایشان را برطرف کنند، به سمت راه‌هایی می‌روند که کمبودهایشان را جبران کند و یکی از این راه‌ها اعتیاد اینترنتی است. نظریه فرار روانشناختی نیز می‌گوید در زندگی واقعی دچار مشکلاتی هستم که چون آستانه تحملم پایین است، دنبال اشتغال ذهنی می‌گردم که به آن مشکلات فکر نکنم و به همین دلیل به اینترنت رو می‌آورم. تیپ‌های شخصیتی هم می‌توانند از عوامل اعتیاد به اینترنت باشند؛ زیرا برخی تیپ‌های شخصیتی خاص احتمال بیشتری برای وابستگی به فضای مجازی دارند.

این روانشناس و مشاور در رابطه با علل اعتیاد اینترنتی در ایران گفت: نبود نگاهی جامع درخصوص استفاده از اینترنت و وجود مشکلات و خلأهای روحی و روانی از اصلی‌ترین علل اعتیاد اینترنتی در ایران هستند. استیو جابز یا بیل‌گیتس که رؤسای کمپانی‌های بزرگ اینترنتی هستند، دسترسی خانواده و فرزندان خود را به این تکنولوژی‌ها محدود می‌کنند. آنها همچنین، قبل از ورود تکنولوژی به بازار، در مورد نحوه صحیح استفاده از آن فرهنگ‌سازی می‌کنند، اما ما مصرف‌کننده هستیم و تکنولوژی وارد کشورمان می‌شود بدون این‌که در رابطه با آن فرهنگ‌سازی صورت گیرد. باید از ریشه روی بحث فرهنگ‌سازی کار کنیم و خلأهای روحی و روانی افراد را بررسی کنیم.

در ایران از چت‌کردن و رفتارهای جنسی مجازی بیشترین ضربه را می‌خوریم
وی تصریح کرد: چهار حیطه کلی اعتیاد اینترنتی، گفت‌وگوی آنلاین (چت‌کردن)، بازی‌های آنلاین، رفتارهای جنسی مجازی و قماربازی اینترنتی است که ما در ایران از چت‌کردن و رفتارهای جنسی مجازی، بیشترین ضربه را می‌خوریم.‌ هادیان خاطرنشان کرد: شبکه‌های مجازی بستری نو برای ایجاد روابط اجتماعی فراهم کرده و به ما فرصت اظهارنظرهای شخصی می‌دهد؛ چون کسی ما را نمی‌بیند. همچنین، می‌توانیم با استفاده از شبکه‌های مجازی خصوصیات ظاهری خود را کتمان کنیم. کیفیت ارتباط در شبکه‌های مجازی به مهارت نوشتاری افراد بستگی دارد؛ چون هنوز روش غالب برقراری ارتباط در این شبکه‌ها از طریق تایپ است و هرکس در این حیطه بهتر عمل کند، می‌تواند ارتباط بهتری برقرار کند.

آسیب‌های اعتیاد اینترنتی
این روانشناس و مشاور درخصوص آسیب‌هایی که اعتیاد اینترنتی برای خانواده‌ها دارد، گفت: ملموس‌ترین آسیب این نوع اعتیاد، آسیب‌های جسمی و روانی است. کسی که در شبانه‌روز ٨ ساعت از اینترنت استفاده می‌کند، مشکلاتی برای گردن و کمر او به‌وجود می‌آید و دچار مشکلات روحی مانند بی‌قراری و اضطراب می‌شود. آسیب دیگری که وجود دارد تقابل نادرست فرهنگ و ارزش‌های سنتی و مدرن است. فرهنگ گذشته ما درون‌گرا بود و حریم‌هایی وجود داشت، اما اینترنت مقداری ما را برون‌گراتر کرده است. دیگر کمتر فضاهای خصوصی وجود دارد و افراد خصوصی‌ترین لحظه‌های زندگیشان را به اشتراک می‌گذارند. این مسأله باعث شده است دلمان بخواهد از درون‌گرایی وارد برون‌گرایی شویم، اما به‌قدری سریع این اتفاق افتاده که احتمال تصادف‌مان بالاست.

وی افزود: کاهش توجه زوجین به هم، شکاف نسلی و تغییر شیوه همسرگزینی بدون شناخت و بررسی، از دیگر آسیب‌های اعتیاد اینترنتی است. مسأله دیگر، پدیده کودک مجازی است. نسل‌های قبلی بازی‌های اجتماعی داشتند و از این طریق تعاملات اجتماعی را یاد می‌گرفتند، اما بچه‌های امروز به راحتی با تبلت کار می‌کنند، ولی بازی‌های اجتماعی ندارند. این نسل ٢٠‌سال دیگر چگونه می‌توانند با دیگران تعامل داشته باشند؟ بازداری‌‌زدایی یکی دیگر از آسیب‌های اعتیاد اینترنتی است. به این معنا که در تعامل‌های محیط واقعی، خط قرمزهایی وجود دارد، اما این محدوده‌ها در فضای مجازی درحال از بین رفتن است که در این صورت این اتفاق به‌تدریج برای افراد درونی می‌شود و در زندگی واقعی نیز این خط‌قرمزها کم‌رنگ می‌شود.

امروزه اپلیکیشن‌هااصلی‌ترین ابزار برای خیانت هستند
هادیان در رابطه با خیانت زناشویی دیجیتال عنوان داشت: امروزه اصلی‌ترین ابزار برای خیانت همین اپلیکیشن‌ها هستند؛ چون در آنها حاشیه امنی وجود دارد. در این فضا خیانت به صورت خزنده و نامحسوس اتفاق می‌افتد و بسیاری از اوقات دو طرف قصد خیانت ندارند، اما به‌تدریج به سمت پنهان‌کاری در روابط زناشویی کشیده می‌شوند.

رفتارهای جنسی مجازی و اثرات مخرب آن

این روانشناس و مشاور با اشاره به رفتارهای جنسی مجازی بیان داشت: در ایران بیشتری معضل ما در این خصوص است و بسیاری از مراجعان ما از این ناحیه آسیب دیده‌اند. پورنوگرافی تأثیرات منفی زیادی دارد که از آن میان می‌توان به تضعیف عملکرد یادگیری و حافظه، مقایسه منفی و افزایش توقعات زناشویی، کاهش اعتماد به نفس، و … و تأثیر منفی در گرایش‌های جنسی مثل تمایلات هم‌جنس‌گرایانه اشاره کرد.

راه‌های درمان اعتیاد به رفتارهای جنسی مجازی
وی با اشاره به راه‌هایی برای درمان اعتیاد به رفتارهای جنسی گفت: باید در همان ابتدای استفاده از اینترنت افراد را با آسیب‌های ناشی از آن آشنا کرد. همچنین، آشنایی با ماهیت ویدیوها و نوع ساخته‌شدن آنها ضرورت دارد چراکه زمان بسیاری برای ساخته‌شدن این ویدیوها گذاشته می‌شود و از ترفندهای مختلفی برای ساختن آنها استفاده می‌شود که با دنیای واقعی متفاوت است. راه دیگر کاهش دسترسی به اینترنت و همچنین فاصله‌گرفتن از موقعیت‌های تحریک‌کننده است. مثلا اگر عادت داریم در خلوت از اینترنت استفاده می‌کنیم، در جای عمومی‌تری از آن استفاده کنیم. مورد بعدی پیدا کردن یک عادت جایگزین است که به ما در این زمینه کمک می‌کند.

راهکارهایی برای کاهش اعتیاد اینترنتی

هادیان راهکارهایی برای کاهش اعتیاد اینترنتی برشمرد و اظهار داشت: اولین راهکار، فعالیت‌های متمرکز بر آموزش و آگاه‌سازی است که در این زمینه گذراندن وقت بیشتر با فرزندان، آموزش اطلاعات لازم درباره اینترنت، افزایش مهارت برای ساختن پیوند‌های قوی خانوادگی و تشویق فعالیت‌های سالم باید مورد توجه قرار گیرد. راهکار دوم، پیشگیری در محله و جامعه است که در این زمینه باید به آگاه‌سازی مدیران و مسئولان، ایجاد امکانات مشاوره و درمان، ایجاد مراکز فرهنگی و هنری، طراحی بخشی از کتاب‌های درسی برای آشنایی دانش‌آموزان با فناوری‌های جدید و خطرات آنها توجه داشت. راهکار سوم، پیشگیری با استفاده از رسانه‌هاست که باید با نویسندگان و کارگردانان ارتباط داشت و آگهی‌های مرتبط با موضوع را پخش کرد. راهکار بعدی درمان است که آموزش مدیریت زمان و کاهش وابستگی به اینترنت را مدنظر قرار می‌دهد.

هیچ دینی مبلغ روابط فرا زناشویی نیست
به‌گزارش مهرخانه، در ادامه این نشست، محمد معصوم‌زاده، عضو هیات‌مدیره و رئیس کارگروه دین و معرفت موسسه خانواده سلامت‌بنیان، ضمن بیان این مطلب که هیچ دین آسمانی مبلغ روابط فرا زناشویی نبوده است، بیان داشت: عمر تاریخچه‌ای روابط فرا زناشویی به درازای عمر تاریخ است. حتی مجازات‌هایی هم برای روابط فرا زناشویی به‌عنوان حکم دادگاه یا قضاوت مردم وجود داشته است که در تاریخ آمده و حتی سنگ‌نوشته‌هایی هم دلالت بر این موضوع دارد. وی در پاسخ به این سوال که آیا می‌توانیم از دین برای کنترل روابط فرا زناشویی استفاده کنیم، اظهار داشت: پاسخ من این است که بله.

رئیس کارگروه دین و معرفت موسسه خانواده سلامت‌بنیان خاطرنشان کرد: در دوران جاهلیت یک سلسله روابط فرا زناشویی وجود داشت که اسلام روی آنها خط بطلان کشید. این خط بطلان نشان می‌دهد هیچ دین آسمانی ازجمله اسلام، روابط فرا زناشویی را تبلیغ نمی‌کند. پس اگر کسی دیندار بود، از روابط فرا زناشویی فاصله گرفته است. ما باید این فرضیه را اثبات کنیم تا باعث شود مردم به دین با دید مثبتی نگاه کنند.

روابط فرا زناشویی که در دوران جاهلیت وجود داشت

معصوم‌زاده تصریح کرد: نکاح استبضاع رابطه‌ای فرا زناشویی بود که برای تقویت نسل در دوران جاهلیت انجام می‌شد. نکاح شرکت هم تقریبا معادل همین موضوعی است که در جامعه فعلی داریم. رابطه دیگری قبل از ظهور اسلام وجود داشت که طی آن افرادی با چسباندن برچسبی به خودشان هر رابطه‌ای را انجام می‌دادند و گویا دیگر قانونی شده بود. یعنی اگر کسی چنین نامی روی خود می‌گذاشت، این حق را داشت که رابطه فرا زناشویی داشته باشد.

نکاح دیگر، نکاح شغار بود. نکاح مقت هم بدترین و تکان‌دهنده‌ترین شکل نکاح در دوران قبل از اسلام و کاملا هم مرسوم بود. در این نکاح مرد، زنان دیگر پدرش را به ارث می‌برد و برادر ناتنی هم مادر او را به ارث می‌برد.

نکاح بدل هم در گذشته وجود داشت که حالا به آن روابط ضرب‌دری می‌گویند. این نکاح ظاهرا طبق قوانین امروزی خیانت هم محسوب نمی‌شود؛ چون با رضایت هر چهار نفر انجام می‌شود. نکاح خدن هم یک رابطه پنهانی بود که دختر و پسر با هم داشتند. گویی در دوران جاهلیت این شکل رابطه کاملا پذیرفته‌ شده بود؛ یعنی اگر زن و مرد یا پسر و دختری پنهانی رابطه‌ای داشتند، حرجی به آنها نبود و مهم این بود که آبروریزی نشود.

منبع: روزنامه شهروند

بررسی حقوقی جرایم رایانه ای در حقوق جزای عمومی

جاسوسی از جمله جرائم کلاسیکی است که از ابتدا در جوامع بشری موجود ، و مسئولان اداره جوامع هرگز نتوانستند این جرائم را ریشه کن کنند – البته جالب این است که امروزه با ظهور فناوری نوین با نام کامپیوتر طریقه های ارتکاب این جرم متنوع تر و به دام انداختن مجرمان سخت تر شده است – فناوری اطلاعات تمام فعالیت های اقتصادی اجتماعی ، سیاسی ، فرهنگی ، و علمی بشر ” تحت تاثیر خود قرار داده است و به طور بنیادین جوامع را دستخوش تغییر و تحول کرده است – جاسوسی کامپیوتری که در طول زمان تکامل یافته ناظر به کسب و افشا اطلاعاتی و داده های سیاسی نظامی ، مالی ، اقتصادی ، تجاری و صنعتی چه در بخش دولتی و چه خصوصی است . مصتردات کشور ما هنوز به شکل نشر و فاقد کارایی وجود دارد که جوابگوی نیازمندی ها ی کشور نیست بسته به داده های مورد نظر گرفت – هر کسی اطلاعات و داده های نظامی ، سیاسی و ملی موجود در سیستمهای کامپیوتر و مخابراتی پایگاههای داده و غیره را با سود استفاده از ابزارهای فنی یا بواسطه شغل و موقعیت خود کسب و به افراد یا ارگانهای خارجی و غیرمجاز افشا کند جاسوس محسوب و به مجازات مقرر در ماده تعزیرات محکوم می شود .

چکیده:
در این مقاله از روشهای متعددی برای تحقیق استفاده شده است اعم از کتاب ، سایتهای اینترنتی و هدف از انتخاب این موضوع آگاهی نداشتن جامعه در مورد یکسری جرم ها که به ظاهر ممکن است نوعی جرم به شمار نیایند و قابل لمس نباشند و به صورت مجازی و غیرقابل ملموس در محیط های مجازی صورت می گیرند ، درست است که این جرمها را با چشم نمی توان دید ولی در بعضی موارد ممکن است خطرات بیشماری را به وجود آورند که ممکن است سالیان سال نتوان آنها را جبران کرد . امروزه تحولات عظیمی در تکنولوژی بوقوع پیوسته و شاهد انقلابات بزرگ در زمینه فن آوری ارتباطات فرا ملی طی چند دهه اخیر بوده ایم .
اینترنت علی رغم تمامی امکانات و اطلاع رسانی در عزم بین المللی که برای ما به ارمغان آورده است ولی متأسفانه بعضی از افراد سودجو و فرصت طلب با فرا گرفتن مهارت و دانش لازم راههای ورود به سیستم های کامپیوتری دولتی و خصوصی و … را به دست آورده اند که موجب بروز مشکلات و خسلرات فراوانی گردیده است و با توسعه و تحول اینترنت ، در مقابل انقلاب عظیمی در ایجاد جرایم در سطح بین المللی بوجود آمده است . لذا در بیشتر کشورهای دنیا جرایم اینترنتی بعنوان یک معضل حاد و بسیار مهم تلقی می گردد و دولتها در صدد پیدا نمودن راه حل های مختلفی در جهت جلوگیری از وقوع آن می باشند . در حال حاضر جرایم اینترنتی با اشکال مختلفی صورت می پذیرد که عبارتند از : کلاهبرداری اینترنتی ، جاسوسی اینترنتی ، سوء استفاده از شبکه های تلفنی ، سوءاستفاده از کارتهای اعتباری ، وارد کردن ویروس به کامپیوتر های دیگر ، پولشویی و … در این تحقیق ، پس از مقدمه به بررسی تاریخچه جرایم کامپیوتری ، تبیین مفهوم و ماهیت جرایم اینترنتی ، بررسی انواع مختلف جرایم اینترنتی ، بررسی نقاط قوت و ضعف قوانین و ارئه راهکارهی مناسب برای پیشگیری از وقوع جرایم کامپیوتری خواهد پرداخت .

فصل اول
کلیات ۱-۱- تاریخچه جرایم کامپیوتری
با پیدایش کامپیوتر جرایم کامپیوتر ی نیز پدید آمد . تاریخچه جرایم کامپیوتری (۱) را می توان به سه نسل طبقه بندی نمود : نسل اول که تا اواخر دهه ۱۹۸۰ می باشد شامل سرقت و کپی برداری از برنامه ها و جرایم علیه حریم خصوصی اشخاص مانند سرقت از آثار و تحقیقات افراد بود . نسل دوم که تحت عنوان جرایم رارها (۲) نامیده می شود تا اواخر دهه ۱۹۹۰ ادامه داشته است . در این دهه تمامی جرایم علیه تکنولوژی اطلاعاتی ، ارتباطی ، کامپیوتری ، ماهواره ای و شبکه بین المللی تحت عنوان جرایم علیه داده ها اطلاق میشود . نسل سوم که از اواسط دهه ۱۹۹۰ شروع می شود جرایم کامپیوتری تحت عنوان جرایم سایبر (۳) با جرایم در محیط سایبر(۴) معروف گردد . بیشینه تاریخی جرایم کامپیوتری به سال ۱۹۸۵ بر می گردد که جرایم کامپیوتری دربر گیرنده جرایمی مانند جاسوسی کامپیوتری (۵) سرقت های آثار ادبی و سود استفاده غیر قانونی از سیستم های کامپیوتری (۶) بود . در دهه ۱۹۷۰ و مقالات زیادی پیرامون جرایم کامپیوتری در روزنامه ها و در بعضی کتابها نوشته شد ولی با توجه به اینکه نوشته های آنها مبتنی بر تحقیقات تجربی نبوده است لذا ارزش علمی نداشته تا بتوان به آنها استناد نمود ولی در اواسط دهه ۱۹۷۰ مطالعات تجربی پیرامون جرایم کامپیوتری صورت پذیرفت که در این مطالعات تمامی جرایم کامپیوتری بوقوع پیوسته را شامل نمی گردید .

سابقه علمی پژوهشی :
نمونه هایی از تحقیقاتی که راجع به جرایم اینترنتی صورت گرفته را به طور خلاصه بیان می نماییم : اولین تحقیقاتی که پیرامون جرایم کامپیوتری صورت گرفت در آمریکا بود که در این تحقیق به قضیه کلاهبرداری از طریق سوء استفاده از ۵۶ هزار مورد بیمه به ارزش حدوداً ۳۰ میلیون دلار اشاره نمود (۷) مورد دیگر می توان به قضیه ( هراشتات ) در آلمان که مربوط به معاملات ارزی خارجی به مبلغ ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار مارک از خسارات ارزی بانک هراشتات خارج گردیده و همین امر باعث ورشکستگی این بانک و وارد شدن خسارت به مشتریان گردید .
در دهه ۱۹۸۰ به عنوان نسل دوم جرایم کامپیوتری محسوب می گردد . جرایم کامپیوتری فقط محدود به جرایم اقتصادی نبوده و سایر هزینه ها را هم که جنبه اقتصادی نداشته مانند دستکاری کامپیوتر بیمارستانها ، جعل اسناد با استفاده از کامپیوتر و ورود به اطلاعات خارجی محرمانه امریکا ، انگلستان و چند کشور دیگر دست یافته و این اطلاعات را به ک . گ . ب بفروشند (۹) در دهه ۱۹۹۰ که شبکه جهانی ( اینترنت ) فراگیر شد جرایم کامپیوتری از جنبه اقتصادی وسیعتر گردیده و ابعاد جدیدتری به خود گرفته است جرایم جدید (برومند : ۱۳۸۳،۲۷) مانند ورود کرم اینترنتی که برای اولین بار توسط یک دانشجوی امریکایی ساخته شده بود و باعث شد تا سیستم کامپیوتری حدود ۶۲۰۰ کاربر اینترنت شامل دانشگاهها ، سرویسهای نظامی و سایتهای بیمارستانها را مختل نماید.

۱-۲- تعریف جرایم کامپیوتری :
در مورد جرایم کامپیوتری تعاریف مختلفی ارائه گردیده و اتفاق نظر در این تعاریف وجود ندارد . اولین گام در جهت تعریف جرایم کامپیوتری مربوط به سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (۱۲) (O.E.C.D.) که در سال ۱۹۸۳ در پاریس ، گروهی از متخصصین به دعوت این سازمان جمع شده بوده اند ارائه گردیده است که عبارت است از : سوء استفاده از کامپیوترها شامل هر رفتار غیر قانونی ، غیر اخلاقی یا غیر مجاز مربوط به پردازش خودکار و انتقال داده است (۱۳) (نشریه بین المللی) در این تعریف گرچه به صراحت از جرایم کامپیوتری نام برده نشده است ولی منظور از سوء استفاده از کامپیوتر همان جرایم کامپیوتری می باشد . در تعریف دیگری آمده است : هر عمل مثبت غیر قانونی که کامپیوتر در آن ابزار با موضوع جرم باشد جرم کامپیوتری است (۱۴) (نشریه بین المللی )
پلیس جنایی فدرال آلمان نیز تعریفی از جرایم کامپیوتریارائه داده که عبارت است از : جرم کامپیوتری در بر گیرنده همه اوضاع و احوال و کیفیاتی است که در آن شکلهای پردازش الکترونیک داده ها ، وسیله ارتکاب و یا هدف یک جرم قرار گرفته است و مبنایی برای نشان دادن این ظن است که جرمی ارتکاب یافته است .(۱۵)
نهایتاً می توان جرایم کامپیوتری را چنین تعریف کرد : هرگونه عمل خلاف قانون که با سوء نیت ، از طرف شخص یا اشخاص با بکارگیری از کامپیوتر صورت پذیرد جرایم کامپیوتری نامیده می شود .

فصل دوم
۲- انواع جرایم رایانه ای :
در یک تقسیم بندی کلی می توان جرایم رایانه ای را به شرح ذیل بیان نمود :
الف : جرایم سنتی که شامل : جاسوسی ، سابوتاژ ، جعل ، کلاهبرداری ، تخریب افراد ، پولشویی و قاچاق مواد مخدر
ب : جرائم ناظر به کپی رایت برنامه ها
ج : جرایم علیه حمایت از داده ها
د : جرایم در تجارت الکترونیک
ه : جرایم در بانکداری الکترونیک
و : جرایم مخابراتی و ماهواره ای
ز : جرایم علیه اطفال و زنان
ح : ترور کامپیوتری

۲-۱- تقسیم بندی جرایم کامپیوتری در حال حاضر سه گروه اصلی در مورد جرایم کامپیوتر وجود دارد که عبارتند از : (۱۷)
الف : جرایم کامپیوتری علیه اشخاص
ب : جرایم کامپیوتری علیه اموال و دارایی اشخاص یا جرایم کامپیوتری اقتصادی
ج : جرایم کامپیوتری علیه دولتها و وظایف آنها
۱- جرایم کامپیوتری علیه اشخاص عبارتند از :
الف : نوشته ها و عکسهای شهوت انگیز ( (Pornoyraphy : فروش یا به تصویر کشیدن عکسهای مبتذل جهت تحریک کردن نوجوانان و یا پیدا نمودن اشخاص از طریق چت (گپ زدن )جهت به نمایش گذاشتن عکسهای آنها در اینترنت و معرفی آنها به دیگر اشخاص جهت ارتباط نامشروع
ب : اذیت و آزار کردن (Harassment) : این نوع جرم ممکن است به صورت ارتباطات و دست انداختن و متلک گفتن ، بی حرمتی به مقدسات و مطالبه کردن وجه از دیگران باشد .
ج : تهدید به قتل : یکی از جرایمی که ممکن است از طریق اینترنت و یا ارسال پیغام به ایمیل اشخاص صورت پذیرد تهدید به قتل می باشد (۱۹)
د : کلاهبرداری : (۲۰) کلاهبرداری کامپیوتری از جمله جرایم اصلی سوء استفاده های کامپیوتری علیه اشخاص و یا دارایی افراد محسوب می گردد .
دارایی عینی غیر ملموس در قالب داده های کامپیوتری مانند وجوه سپرده و پس انداز ، تقصیر و دست کاری کردن در ساعت کاری ، متداول ترین راههای کلاهبرداری کامپیوتری می باشد . در تجارت الکترونیک نقل و انتقال پول نقد و خرید و فروش کالاهای تجاری به سرعت جای خود را به انتقال سپرده ها از طریق سیستم های کامپیوتری داده است که نتیجتاً موجبات سوء استفاده کردن افراد سودجو و فرصت طلب را فراهم کرده است .
کلاهبرداری کامپیوتری از طریق وارد کردن رمزها به خود پردازها و سوءاستفاده کردن از کارتهای اعتباری دیگران معمول ترین شیوه ارتکاب در کلاهبرداری کامپیوتری می باشد . در ذیل به نمونه هایی از کلاهبرداری کامپیوتری اشاره می شود :
۱- سوء استفاده از شبکه تلفنی : امروزه بعضی افراد سودجو با استفاده از تکنیک هایی وارد خطوط تلفنی می شوند که آنها می توانند مکالمات تلفنی خود را با هزینه های مشترکین دیگر انجام دهند . نوع دیگر سوء استفاده از شبکه تلفنی ، از طریق تجارت با شماره های کارت تلفن انجام می شود که از طریق کامپیوتری مورد نفوذ یافتگی قرار می گیرد .
۲- سوء استفاده از صندوق های خود پرداز : در گذشته سوء استفاده از صندوق های خود پرداز با استفاده از کارتهای بانکی که به سرقت می رفت صورت می گرفت ولی امروزه با استفاده از سخت افزار و نرم افزار ویژه کامپیوتری ، اطلاعات الکترونیکی غیر واقعی به صورت کد روی کارت های بانک ثبت شده مورد استفاده قرار می گیرد .
۳- سوء استفاده از کارتهای اعتباری : در حال حاضر بیشتر معاملات از طریق اینترنت صورت می گیرد ، مثلاً پرداخت قبوض برق ، آب ، تلفن و همچنین خرید کالا ، شرکت در همایشهای بین الملللی و غیره معمولاً با استفاده از کردیت کارت ( کارت اعتباری ) استفاده می شود و معمولاً مشتری می بایستی رمز کارت خود و دیگر جزئیات را قید نماید . بدین جهت بعضی از افراد سودجو با فاش شدن رمز کارت اعتباری مشتریان سوء استفاده می نمایند .
۲- جرایم کامپیوتری علیه اموال و مالکیت (۲۱) جرایم اقتصادی که از طریق کامپیوتر یا شبک جهانی اینترنت صورت می پذیرد عبارتند از :
الف : سرقت و تکثیر غیر مجاز برنامه های کامپیوتر ی حمایت شده : از آنجایی که برای ساخت و تولید یک برنامه کامپیوتری هزینه های زیادی اعم از مالی و زمانی صرف می شود لذا تکثیر و استفاده غیر مجاز از آن برای صاحبان قانونی زیاهای بسیار زیادی را به بار خواهد داشت . مثلاً زمانی که یک کارگردان و تهیه کننده فیلم سینمایی با زحمات زیادی که کشیده و هزینه های هنگفتی که برای ساخت فیلم صرف نموده بعد از اکران گذاشتن آن فیلم ممکن است همان فیلم از طریق اینترنت بفروش رسیده و زیان های زیادی به سازنده فیلم وارد شود .
ب : سابو تاژ ( خرابکاری ) و اخاذی کامپیوتری : سابوتاژ کامپیوتری یعنی اصلاح و موقوف سازی و یا پاک کرد غیر مجاز داده ها و یا عملیات کامپیوتری به منظور مختل ساختن عملکرد عادی سیستم (۲۲).
سابوتاژ کامپیوتری ممکن است وسیله ای برای تحصیل مزایای اقتصادی بیشتر نسبت به رقیبان یا برای پیش برد فعالیت های غیر قانونی تروریست برای سرقت داده ها و برنامه ها به منظور اخاذی می باشد (۲۲).
ج : کلاهبرداری کامپیوتری از طریق کارت اعتباری : در تحقیقاتی که توسط دیوید کارتر استاد دانشگاه میشیگان امریکا صورت پذیرفته است متداول ترین جرم کامپیوتری که در سالهای اخیر گزارش شده کلاهبرداری با کارت اعتباری بود. کلاهبرداری کارتهای اعتباری به این علت وسوسه انگیز است که خدشه زنندگان در زمان کوتاهی تنها با وصل شدن به اینترنت بدون نیاز به مهارت خاصی از کارتهای اعتباری سوءاستفاده می کنند.
د : قاچاق مواد مخدر از طریق اینترنت (۲۲) : با توجه به دسترسی آسان افراد به همدیگر از طریق اینترنت و ارسال ایمیل هرگونه خرید و فروش و پخش مواد مخدر از طریق شبکه های کامپیوتری انجام می شود . ضریب اطمینان قاچاق کنندگان مواد مخدر از طریق کامپیوتر نسبت به نوع سنتی آن بالاتر می باشد ، زیرا پلیس به راحتی نمی تواند از برنامه های قاچاق کنندگان مطلع شود و لذا اقدامات پلیس در خصوص کشف فروشندگان و خریداران مواد مخدر غیر ممکن است .
ه : پولشویی کامپیوتری (۲۴) : پولشویی و غارت یکی از جرایم کلاسیک بوده که دارای سابقه طولانی است که با پیشرفت تکنولوژی این جرم از طریق کامپیوتر و اینترنت صورت می پذیرد . نحوه ارتکاب بدین صورت است که باندهای بزرگ نامشروع با ارسال ایمیل پیشنهاد انجام یک کار تجاری را به شخصی می نمایند و بدون اینکه اثر و نشانی از خود بجای بگذارند پیشنهاد ارسال مبالغی پول به حساب شخصی را که برای او ایمیل فرستاده اند می نمایند و در تقاضای خود نحوه ارسال و سهم هر یک از طرفین را بیان و نموده و در صورت توافق طرف مقابل (گیرنده ایمیل ) نوع و نحوه تضمینات لازم را اعلام می کنند و اصولاً در زمان استرداد پول یک عنوان شروع در تجارت الکترونیک را با منشأ تجاری انتخاب و با هدف خود هملهنگ می نمایند (۲۵)
۲- جرایم کامپیوتری علیه دولتها : بعضی از جرایم کامپیوتری علیه دولتها ممکن است به انگیزه های سیاسی صورت پذیرد که می توان به موارد زیر اشاره نمود :
الف : تهدید به گروگان گیری ، اخاذی و کشتن مسئولین و یا اعضای خانواده آنها یکی از جرایم مدرن کامپیوتری که معمولاً قاچاق چیان و یا افراد سیاسی برای رسیدن به اهداف خود از آنها استفاده می نمایند تهدید مقامات کشور و یا خانواده آنها به گروگان گرفتن یا کشتن است . معمولاً جرایمی که توسط افراد سیاسی صورت می گیرد با قاچاق چیان متفاوت است . قاچاق چیان معمولاً از طریق تهدید به گروگان گیری و همچنین تهدید به کشتن و اخاذی از مسئولین اقدام می نمایند ولی افراد سیاسی از طریق اعلام در اینترنت دولت را تهدید به جنگ مسلحانه و براندازی حکومت می نمایند بدون اینکه آثاری از خود جای بگذارند (۲۶)
ب : جاسوسی کامپیوتری (۲۷) : جاسوسی کامپیوتری به عملی گفته می شود که شخص یا گروهی برای دولت یک کشوری اطلاعات مخفیانه از دولت دیگر در ازای دریافت پول انجام می دهند به عنوان مثال می توان به موارد زیر اشاره کرد : در آلمان سازمان اطلاعاتی ک . گ . ب روسیه به شخصی پول داده بود تا اطلاعات مخفیانه ارتش آمریکا را به دست آورد یا در مورد دیگر می توان به قضیه لوس آلماس دانشمند هسته ای اشاره نمود که اطلاعات بسیار محرمانه هسته ای خود را در اختیار دولت چین قرار داده بود (۲۸)
ج : ترور : امروزه اقداماتی تروریستی با دسترسی به اطلاعات حفاظت شده صورت می پذیرد . تروریستهای اطلاعاتی فقط با استفاده از یک کامپیوتر می توانند بصورت غیر مجاز وارد سیستمهای کامپیوتری امنیتی شوند مثلاً با تداخل در سیستم ناوبری هوایی باعث سقوط هواپیما شده یا باعث قطع برق سراسری شوند . (۲۹)
یکی از ابعاد مهم تعریف جرم محدودیت مکان است اما رایانه به دلیل غلبه بر محدودیت مکان فیزیکی و مجازی هم به دلیل ویژگی فرامکانی بودن ، ارائه تعریف مشخص از جرم رایانه ای را با سختی مواجه کرده است . در بسیاری از موارد تفکیک بین جرم رایانه ای و جرم اینترنتی سخت بوده و در ابتدای مواجهه با این قبیل جرایم ، همه آنها به عنوان جرم اینترنتی در نظر گرفته می شدند در حالی که به عقیده من جرم رایانه ای ، جرمی است که به وسیله (واسطه) رایانه انجام می شود مثل دزدی ، کلاهبرداری و اما جرم اینترنتی جرمی است که در فضای مجازی رخ می دهد و اساساً قابلیتهای فضای مجازی و خصیصه های آن مثل دیجیتالی بودن و حافظه ی مجازی بستر تولید جرایم جدید و یا رشد جرایم و تفسیر شکل آنهاست . ( حسن بیگی ۱۳۸۴: ۱۸۵) لازم به ذکر است در یک تعریف از جرم اینترنتی به دو نوع اشاره شده است جرم رایانه ای بر دو نوع است : در تعریف محدود جرمی که در فضای مجازی رخ می دهد جرم رایانه ای است و بر اساس این دیدگاه ، اگر رایانه ابزار و وسیله ارتکابباشد آن جرم را نمی توان در زمره جرایم رایانه ای قلمداد کرد .
در تعریف گسترده هر فعل یا ترک فعلی که در یا « از طریق » یا « به کم سیستمهای رایانه ای » رخ می دهند جرم رایانه ای قلمداد می شود . از این دیدگاه جرایم به ۳ دسته تقسیم می شوند :
۱- رایانه موضوع جرم : در این دسته از جرایم رایانه و تجهیزات رایانه ای ، موضوع جرایم سنتی (کلاسیک) مثل سرقت ، تخریب تجهیزات و … هستند .
۲- رایانه واسطه جرم : رایانه وسیله و ابزار ارتکاب جرم است و از آن برای جعل مدرک ، گواهینامه و … استفاده می شود .
۳- جرایم محض رایانه ای : دسته سوم جرایم محض جرایمی مانند هک یا ویروسی کردن که صرفاً در فضای مجازی اتفاق می افتد ( فتاحی ، ۱۳۶۶)
با این وصف بهترین و اولین تعریف ارائه شده در مورد جرایم رایانه ای ، تعریف سازمان همیاری اقتصادی و توسعه (OECD) در مورد سه گروه از جرایم رایانه ای است :
۱-جرایم اقتصادی مربوط به رایانه ( کلاهبرداری رایانه ای ، جاسوسی رایانه ای و خرابکاری رایانه ای )
۲- جرایم مربوط به رایانه علیه حقوق فردی ، خصوصاً علیه حریم خصوصی
۳- جرایم مربوط به رایانه علیه منافع جمعی مثل جرایم علیه امنیت ملی ، علیه کنترل جریان فرامرزی داده ها ، علیه تمامیت رویه های رایانه ای و شبکه های داده ای – ارتباطی یا علیه مشروعیت دموکراتیک مصوبات پارلمان در مورد رایانه (زیبر ۱۳۸۴ : ۱۹ )
نخستین کتابی که مستقیماً به موضوع جرایم اینترنتی و کامپیوتری اشاره کرده است ، توسط آرامسکی در سال ۱۹۹۸ با نام «جرایم وابسته به کامپیوتر ، تهدیدها و فرصتها » نوشته شد . او یک نویسنده فنلاندی بود که تحت حمایت موسسه اروپایی جلوگیری و کنترل جرم ، کتاب خود را نوشت (ضیابری ، ۱۳۸۶)
منشأ پیدایش جرم کامپیوتری و اینترنتی به قضیه رویس بر می گردد ؛ او که بعد از بی مهری مسئولان یک شرکت عمده میوه و سبزی ، به عنوان حسابدار آن انتخاب می شود از طریق کامپیوتر اقدام به حسابرسی کرده و با تغییر قیمتها و تنظیم درآمد جنس ، مبلغی را از مرجع آن کاهش و به جای خاص واریز می کند .
رویس با ظرافت خاصی قیمتها تغییر می داد ، بعد از آن با نام ۱۷ شرکت محل و طرف قرارداد ، چکهای جعلی صادر و از آن حساب برداشت می کرده به طوری که در کمتر از شش سال بیش از یک میلیون دلار به دست آورده است اما به علت نداشتن مکانیزم برای توقف این روند ، رویس خودش را به محاکم قضایی معرفی می کند و به ۱۰ سال زندان محکوم می شود . بدین ترتیب زمینه پیدایش جرم رایانه ای شکل می گیرد و دادگاه را به تدوین قوانین مدون وا می دارد .
اولین جرم اینترنتی در ایران در تاریخ ۲۶ خرداد ۱۳۷۸ به وقوع پیوست . یک کارگر چایخانه و یک دانشجوی کامپیوتر در کرمان اقدام به جعل چکهای تضمینی مسافرتی کردند و چون تفاوت و تمایزی چندان بین جرم کامپیوتری و جرم اینترنتی وجود ندارد ، عمل آنها به عنوان جرم اینترنتی محسوب می شوند . بعد از این بود که گروه های هکر موسوم به گروه مش قاسم و … جرم های دیگری را مرتکب می شدند ، مواردی چون جعل اسکناس ، اسناد و بلیط های شرکت های اتوبوس رانی ، جعل اسناد دولتی از قبیل گواهی نامه ، کارت پایان خدمت ، مدرک تحصیلی و جعل چک های مسافرتی و عادی بخشی از این جرایم اینترنتی هستند .

تاریخ جرایم کامپیوتری
با پیدایش کامپیوتر جرایم کامپیوتری نیز به وجود آمد . تاریخچه جرایم کامپیوتری ( ۱ ) را می توان به سه نسل طبقه بندی نمود :
نسل اول که تااواخر دهه ۱۹۸۰ می باشد شامل سرقت و کپی برداری ازبرنامه ها وجرایم علیه حریم خصوصی اشخاصی مانند سرقت از اثار وتحقیقات افرادبود .
نسل دوم که تحت عنوان جرایم داده ها ( ۲ ) نامیده می شود تا اواخر دهه ۱۹۹۰ ادامه داشته است . در این دهه تمامی جرایم علیه تکنولوژی اطلاعاتی ,ارتباطی , کامپیوتری , ماهواره ای و شبکه بین المللی تحت عنوان جرایم علیه داده ها اطلاق می شود .
نسل سوم که از اواسط دهه ۱۹۹۰ شروع می شود جرایم کامپیوتری تحت عنوان جرایم سایبر(۳ ) با جرایم در محیط سایبر (۴ ) معروف گردد . پیشینه تاریخی جرایم کامپیوتری به سال ۱۹۸۵ برمی گردد که جرایم کامپیوتری در بر گیرنده جرایمی مانند جاسوسی کامپیوتری (۵) سرقتهای اثار ادبی وسوء استفاده غیر قانونی از سیستم های کامپیوتری (۶) بود . در دهه ۱۹۷۰ مقالات زیادی پیرامون جرایم کامپیوتری در روزنامه هاو در بعضی کتابها نوشته شد ولی با توجه به اینکه نوشته های انها مبتنی بر تحقیقات تجربی نبوده است لذا ارزش علمی نداشته تا بتوان به انها استناد نمود ولی در اواسط دهه ۱۹۷۰ مطالعات تجربی پیرامون جرایم کامپیوتری صورت پذیرفت که در این مطالعات تمامی جرایم کامپیوتری بوقوع پیوسته نمونه هایی از تحقیقات هایی که راجع به جرایم اینترنتی صورت گرفته را به طور خلاصه بیان می نماییم :
اولین تحقیقاتی که پیرامون جرایم کامپیوتری صورت گرفت در امریکا بود که در این تحقیق به قضیه کلاهبرداری ازطریق سوء استفاده از ۵۶ هزارمورد بیمه به ارزش حدودا ۳۰ ملیون دلار اشاره نمود (۷) مورد دیگر میتوان به قضیه (هراشتات) در المان که مربوط به معاملات ارزی خارجی به مبلغ ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار مارک از خسارت ارزی بانک هراشتات خارج گردیده وهمین امر باعث ورشکستگی این بانک ووارد شدن خسارت به مشتریان گردیده .

هدف تحقیق :
یکی ازمسایل بسیار مهمی که امروزدر عرصه علم و فناوری دردنیا مطرح است , اینترنت است . یعنی درحال حاضر اگر کسی یک رایانه قابل اتصال به اینترنت را به صورت همراه با خود نداشته باشد , لاقل درخانه اش رایانه ای برای استفاده دارد وازطریق ان به اینترنت وصل می شود . امروزه دسترسی به شبکه جهانی از طریق رایانه بسیار راحت واسان شده و این فضای جهانی در واقع شاهراهی است که معابر مثبت ومنفی زیادی دارد . با توجه به اینکه حذف اینترنت از زندگی انسان امروز محال است و مانند حذف , اب , برق , گاز و تلفن امری محال است باید استفاده از این امکانات را مدیریت کنیم تااز ناحیه ان دچار اسیب نشویم . مهمترین هدف ازانجام این تحقیق چگونگی انجام جاسوی رایانه ای و برای مشکلات وموانع بر سر مقابله با انهاست . با توجه به اینکه پیشرفتها در فضای سایبر لحظه به لحظه و روز به روز بیشتر است , باید قانونی داشته باشیم جامع و در عین حال منعطف که به صورت دوره ای بتوان ان را مورد تجدید نظر قرار داد و یا قانونگذار در این قانون , دست مجریان را برای تطبیق موضوعات جدید با احکام قانونیباز بگذارد زیرا نمی توان خارج از چارچوب قانون حرکت کرد . قانون باید جامع و قدرت باز دارندگی کافی باشد تا بتوان از سوء استفاده افراد سود جو مثل هک کردن یک سایت و دسترسی غیر مجاز به اطلاعات یک موسسه یا یک خانواده از طریق اینترنت جلوگیری کرد . همچنین برای مقابله بااین اقدامات باید یک جریان شخص باابزار کار مناسب ومهمتر اینکه متولی مشخصی داشته باشد .

جاسوسان و انگیزه های جاسوسی :
قطعا به دنبال هرعلمی انگیزه و قصدی وجود دارد . جاسوسی هم مستثنی نیست و تمام جاسوسان باانگیزه و هدفی به دنبال کسب اطلاعاتی که اجازه دستیابی به ان را ندارند هستند . زیبر هدف اصلی جاسوسی کامپیوتری را تنها به ((برنامه های کامپیوتری)) محدود کرده است و دلیل ان را هم افزایش ۵۵ میلیارد دلاری بازار جهانی فروش برنامه های کامپیوتری که شامل نرم افزارهای خود ساخته نمی شوند می داند (زیبر ۱۳۸۴ : ۳۵ ) در حالیکه اگر دور کمی به جاسوسی نگاه کنیم و ان را مشابه یک انومی در فضای مجازی در نظر بگیریم دیگر فقط به هدفی که زیبر مطرح می کند , محدود نمی نماییم وهمانطور که دوریکم معتقد است که جرم همه ابعاد زندگی اجتماعی ما را فرا گرفته است (نه فقط بعد اقتصادی )ما هم بدین اعتقاد می یابیم که اهداف و انگیزه های جاسوسان سایبر تنها مقاصد تجاری و اقتصادی نیست . زیبر جاسوسی کامپیوتری را به دو بخش تجاری و فنی تقسیم می کند و به دنبال این تقسیم , دو عمده هدف را برای جاسوسی ذکرمی کند : در بخش تجاری , هدف اصلی جاسوسی کامپیوتری حساب هزینه های تراز نامه ها و ادرس مشتریان است که همگی در کامپیوتر ذخیره شده اند و در بخش فنی , هدف جاسوسی پیشرفتها , تحقیقات و داده ها ی مربوط به تولید و طرح تراشه های کامپیوتری است (زیبر۱۳۸۴ : ۳۵ )

۲-۲- تعریف جاسوسی رایانه ای و انواع آن
از دید بین المللی جاسوس فردی است که به طور مخفی یا با مشخصات جعلی ، اطلاعاتی در منطقه عملیاتی طرف محاربه کسب می نماید یا تلاش در کسب آن دارد و هدف او ارسال آن اخبار برای دشمن است ( باشگاه اندیشه )
آنچه در معنای جاسوس نهفته این است که میل به آگاهی و کسب اطلاعات انگیزه ی اولیه ی این امر است حال این آگاهی در اختیار گروه یا سازمان با غرایض خاصی قرار می گیرد ( یعنی با اهداف و مقاصد سیاسی ، نظامی است ) و یا به نوعی سرگرمی و ارضای حس کنجکاوی فردی بدل می شود ( هیجان دسترسی به اطلاعاتی که از آن منع شده اند و اجازه ندارند دست یابند که در این صورت بیشتر یک فضولی است تا یک جرم ) بعد هم مفهوم جاسوسی فاش کردن اطلاعات بدست آمده است آن هم برای فرد یا افرادی که در مقابل صاحب اطلاعات قرار گرفته و او تمایلی به آگاهی آن طرف مقابل از اطلاعاتش ندارد .
بر طبق تعریف ارائه شده سازمان همیاری اقتصادی و توسعه ، جاسوس رایانه ای در دسته ی جرایم اقتصادی قرار می گیرد .
تعریف دیگر جاسوسی رایانه ای عبارت است از : جاسوسی رایانه همانند جاسوسی کلاسیک ناظر به کسب اسرار حرفه ای ، تجاری ، اقتصادی ، سیاسی ، نظامی و نیز افشاء و انتقال و استفاده از اسرار است ، فرد مرتکب جرم با دستیابی و فاش کردن این اسرار ، ضرر سیاسی ، نظامی ، مالی ، تجاری می کند . این جرم امنیت ملی را با مخاطره مواجه می کند .(برومند : ۱۳۸۴)
اساس پیدایش هک ، جاسوسی اینترنتی نیست و بسیاری از هکرها هم با انگیزه های تقویت ایمنی داده ها ، غلبه بر سیستمهای ایمنی ، لذت بردن از نفوذ به بانکهای مهم داده و مطرح شدن بین دوستان یا در مطبوعات (زیبر ۱۳۸۴: ۴۶) و تمایل شدید به یادگیری نحوه کار رایانه ، یافتن راهی برای ورود مخفیانه به آنها و پیدا کرد سوراخ های امنیتی سیستمها ، هیجان خواندن اطلاعاتی که می دانند اجازه دیدن آنها را ندارند یا انجام کاری که می دانند قانونی نیست ( کریم بیگی ، ۱۳۸۶ )
با در نظر گرفتن ۲ نوع جرم رایانه ای در تعریف گسترده آن باید گفت جاسوسی رایانه ای و اینترنتی در هر سه دسته قرار می گیرند یعنی هم رایانه موضوع جاسوسی است یعنی هدف دستیابی به اطلاعات رایانه است ، هم رایانه واسطه جاسوسی است یعنی جاسوسان از رایانه به عنوان ابزار جاسوسی استفاده می کنند و در دسته سوم هم جاسوسی رایانه ای و اینترنتی جزء جرایم محض رایانه ای به شمار می روند مثل هک که یکی از انواع راههای جاسوسی است اما آنچه در مسائل حقوقی جاسوسی ، سبب خلأ قانون شده است این است که جاسوسی جزء آن دسته از جرایمی هستند که وسایل در ارتکابشان شرط نیست .

۲-۳- انواع جاسوسی رایانه ای و اینترنتی
پیش از پرداختن به انواع جاسوسی ها باید ذکر کنم که این تفکیک انواع جاسوسی بر مبنای روشهای ارتکاب جرم انجام شده است یعنی ملاک تفکیک نوعی از نوعی دیگر ، روش مورد استفاده بوده است و می بینیم که زمانی که جاسوسی از طریق نصب برنامه بر وری کامپیوتر در فضای مجازی رخ می دهد دقیقاً نقطه ای تفکیک ۲ نوع عمده جاسوسی رایانه ای است .
اما زیبر در صحبت از روش ارتکاب جاسوسی این چنین به ۴ نوع اشاره می کند :
۱- رایج ترین راه جاسوسی رایانه ای ، کپی کردن فایل های داده است به خصوص در زمینه برنامه هایی که به تعداد انبوه تولید و به فروش می رسند . در خصوص برنامه هایی که به تعداد انبوه تولید نمی شوند و دیگر داده ها ، کپی کردن عمدتاً به وسیله برنامه هایی کمکی یا به وسیله برنامه های خود ساخته ، صورت می گیرد .
۲- نوع دیگر جاسوسی رایانه ای ، جاسوسی سنتی است که آن هم به دو دسته جاسوسی شخصی سنتی جاسوسی فنی سنتی تقسیم می شوند :
الف : جاسوسی شخصی سنتی : روش های این نوع جاسوسی عبارتند از : رشوه دادن به کارمندان یا اخاذی از آنها ، فرستادن مأمور در قالب کارمند تازه وارد برای دوره های کوتاه کاری ( این روش به سلام – خداحافظ معروف است ) یا به وسیله مصاحبه با کارمندان شرکت مورد نظر که در جستجوی کار جدید به سراغ آگهی ها ی دروغین می آیند و در ضمن مصاحبه وضعیت فعلی کارشان را هم توصیف می کنند .
ب : جاسوسی فنی سنتی : روش های فنی سنتی تحصیل اطلاعات ذخیره شده در کامپیوتر نیز بر مبنای ۱- سرقت فایل های داده ، ۲- اتصال یک کابل نخفی به کامپیوتر مورد نظر یا ، ۳- نصب بخش انتقال دهنده در سیستم کامپیوتر مورد نظر صورت گرفته است . روش دیگر سوءاستفاده از داده هایی است که تاریخ اعتبار آنها گذشته است ، شامل موارد : ۱- جستجو در سطل زباله برای یافتن برگه های چاپ شده یا کاغذ کاربن هایی که در تهیه چند نسخه از یک نوشته به کار رفته است .، ۲- نوترها یا دیسکتهایی که برای مبادله حاملهای داده به کار رفته ولی محتویات آنها کاملاً محو نشده است . ۳- برداشتن داده هایی که کارمند بعد از اتمام کارش در قسمت ذخیره داده های مورد نیاز برای مراجعات بعدی کامپیوترش ذخیره می کند .
۳- برداشت داده از طریق فرکانس : دستیابی به میدانهای الکترونیکی و فرکانسی تولید شده پایانه های رایانه ای و شنود و تحلیل و حتی ضبط آنها با استفاده از امکانات استاندارد صوتی و تصویری که با قیمت ارزان به دست می آید به راحتی در یک ماشین نزدیک مرکز رایانه قبل قابل جاسازی است .
۴- استفاده از سیم های مخابراتی : در این نوع نفوذ به مراکز داده جهت دسترسی غیرمجاز به اطلاعات به روشهای خاصی صورت می گیرد : ۱- استفاده از گذر واژه (به ویژه اگر مدت زمان طولانی تغییر نکند ) ۲- استفاده از تماسهای تلفنی دروغین و ۳- شنود و استراق سمع از طریق جمع آوری میکروهای سرگردان ارسالی از ماهواره ها یا ایستگاه های زمینی و نفوذ به کامپیوتر های حاوی داده .
و نوع پنجم جاسوسی که در واقع جاسوسی اینترنتی است و خود دارای انواع و شیوه های متفاوت است : ۵- کسب اطلاعات از طریق ، ۱ – معرفی برنامه هایی که از راه نصب نرم افزارها و یا حین گردش افراد در محیط وب وارد کامپیوتر شخصی آنها شده و تا زمانی که کاربر به شبکه جهانی وصل است ، اطلاعاتی را که روی هارد دیسک او ذخیره شده است برای پایگاه های مطلوب خویش می فرستد ( افراسیابی ، ۱۳۸۶ )

در تحقیقی که از یک میلیون کامپیوتر در سطح جهان به عمل آمد مشخص شد که ۳۰ میلیون برنامه جاسوسی در آنها به کار رفته است . با این وصف می توان گفت در هر کامپیوتر حداقل ۳ نرم افزار جاسوسی هست که کلیه اطلاعات لازم را به مراکزی که آنها طراحی کرده اند ارسال می کند . بسیاری از برنامه های جاسوسی از طریق کلیک OK یا NO پیامهای مزاحم به رایانه ها راه پیدا می کنند . پس از یک کلیک ، این نرم افزار اجازه نفوذ یافته و مستقیماً خود را در قسمت سخت افزار پنهان می نماید . البته همه برنامه های جاسوسی آنقدرها مؤدب نیستند .
بعضی از این برنامه های جاسوسی ، بدون هیچ مجوزی و تنها به خاطر ساختار قدرتمند خود می توانند حین دسترسی یک رایانه به اینترنت ، به درون آن نفوذ کرده و به اجرای مقاصد خود بپردازند . حتی پس از نصب این برنامه ها نیز تقریباً هیچ اثری در کاربری دیده نمی شود . تنها برخی از آنها هستند که باعث کند شدن احتمالی سرعت رایانه یا معرفی برخی آدرس های غیر معمول می شوند .
اثرات این برنامه ها نیز جالب است . هر چند نرم افزارهای مذکور اکثراً در ظاهر ، بی خطرند ولی حتی همین نرم افزارهای بی خطر نیز کارهای غیر قانونی انجام می دهند . ساده ترین حالت این است که تمامی عادات کاربر را شناسایی و در جمع آوری اطلاعات مربوط به این عادات بر شرکت های یکدیگر کمک می نمایند .
روش های مخرب نرم افزارهای جاسوسی ، از سطح ورود به اطلاعات شخصی کاربر از آنها با جمع آوری کلیه اطلاعات شخصی آنها را کپی برداری کرده و به اطلاع هدایت گرهای خود می رسانند . برخی بی ادب تر بوده و اطلاعات شخصی را به طور گسترده پخش می کنند. مشکل دیگری که این نرم افزارها ایجاد می کنند تضعیف سیستم های امنیتی و آماده ساختن آنها برای حملات هکرهاست ، به این معنی که این نرم افزارها نوعی نقش بی حس کنندگی را ایفا می کنند و خاصیت بازدارندگی را از ویروس کش ها و دیگر برنامه های فارسی سلب می کنند. (احمدی :۱۳۸۶ )
بررسی ایمیل های شخصی و سازمانی و گزارش عملکرد «وب گردی » کاربران و سرویس دهی ارائه دهندگان خدمات اینترنتی به شرکت ها و سازمان های ذی نفع و به عبارت دیگر مشاهده دقیق عملکرد کاربران و سرویس دهندگان اینترنت به مالکان این دنیای شیشه ای (افراسیابی :۱۳۸۶) از دیگر راهها و انواع جاسوسی اینترنتی است .
پس تفکیک ا نواع جاسوسی به این شکل می باشد :
جاسوسی
کامپیوتری
کپی کردن فایل ها
جاسوسی سنتی (شخصی و فنی )
برداشت از طریق فرکانس
استفاده از سیستم های مخابراتی جاسوسی اینترنتی
بررسی ایمیلهای شخصی
مشاهده دقیق عملکرد کاربران
نصب نرم افزار

پس از ارائه تعریف از جاسوسی و معرفی انواع آن به شناخت دلایل و انگیزه های آن با ملاک قرار دادن مرتکبان جاسوسی پرداخته خواهد شد .

نرم افزارهای جاسوسی و مقابله با آنها

نرم افزار جاسوسی چیست ؟
حتماً تا حالا برایتان پیش آمده است که در حال کار با اینترنت ناگهان پنجره های مختلف زیادی بدون میل شما باز می شوند که اصطلاحاً popup windows نام دارند و وقت زیادی را باید برای بستن آنها صرف کنید اگر در آن موقع کم حوصله باشید سریعاً از کوره در می روید ! این مطلب به شما کمک می کند که متوجه شوید این پنجره های مزاحم از کجا می آیند .
نرم افزار جاسوسی هر نوع فناوری یا برنامه روی کامپیوتر شماست که اطلاعات را بطور پنهانی جمع آوری می کند . این دیتا سپس به تبلیغ کنندگان یا به سایر گروه های علاقه مند فروخته می شود . نوع اطلاعاتی که از کامپیوتر شما جمع آوری می شود متفاوت است . بعضی نرم افزارهای جاسوسی فقط اطلاعات سیستمی شما را ردیابی می کنند – مانند نوع اتصال شما به اینترنت و سیستم عامل کامپیوترتان ، بقیه نرم افزارهای جاسوسی اطلاعات فردی را جمع آوری می کنند – مانند ردگیری عادات و علائق شما در هنگام کار با اینترنت و یا گاهی بدتر ، با فایل های شخصی شما سروکار دارند ، نرم افزار جاسوسی بدون رضایت و اجازه کاربر نصب می گردد ، (چنانچه به یک شرکت اجازه جمع آوری دیتا را بدهبد ، دیگر نام این عمل جاسوسی نیست ، بنابراین همیشه قبل از اجازه دادن ، موارد افشای دیتا بصورت آنلاین را با دقت بخوانید ) ، بعضی افراد به جاسوسی عمومی که گرایشات اینترنتی و نرم افزاری را ردگیری می کند تا جایی که اطلاعات مشخصه فردی را شامل نشود ، اعتراضی ندارند ، اما بقیه به هر نوع دیتایی که بدون اجازه از کامپیوترشان برداشته می شود ، معترض هستند . به هر حال ، نرم افزار یا ابزاری که این اطلاعات را جمع آوری می کند ، نرم افزار جاسوسی نامیده می شود .
نصب نرم افزار جاسوسی روی کامپیوتر شما می تواند با مشاهد یک وب سایت ، دیدن یک ایمیل به فرمت HTML یا با کلیک کردن یک پنجره باز شونده (pop-up) آغاز شود . روند دانلود به شما اطلاع داده نمی شود ، بنابراین شما از اینکه کامپیوترتان پذیرای یک نرم افزار جاسوسی شده است ، بی اطلاع خواهید ماند .

تولد نرم افزارهای جاسوسی :
قبل از ظهور نرم افزارهای جاسوسی تبلیغ اینترنتی از طریق قراردادن banner هایی بود که در صفحات وب قابل مشاهده بود (البته هنوز هم وجود دارند) ، و کاربران با کلیک کردن روی آنها از اطلاعات یا خدمات ارائه شده به دلخواه آگاهی می یافتند . اما بتدریج کاربران از این نحو تبلیغ خسته شده بودند و به این ترتیب تبلیغ کنندگان در حال ورشکستگی بودند ، زیرا میزان درآمد آنها متناسب با میزان کلیک از طرف بازدید کنندگان بر روی تبلیغاتی بود که بر روی وب سایت خود قرار می دادند .
تبلیغ کنندگان دریافتند که اگر همچنان می خواهند از طریق اینترنت درآمد داشته باشند ، مجبور به تغییر تاکتیک هایشان هستند . بسیاری از آنها دریافت خود را بر اساس میزان واقعی فروش قراردادند ، بقیه به راههای جدید تبلیغ فکر کردند ، آنها به روشی تازه رسیدند که به آنها اجازه تبلیغ محصولات را بدون داشتن وب سایت یا سرویس دهنده می داد و به این ترتیب نرم افزارهای جاسوسی پدید آمدند .
در ابتدا نرم افزار جاسوسی در دل برنامه های رایگان قرار می گرفت ، اما بعدها به حقه های کثیف تری ! رو آوردند و آن استفاده از سوء استفاده های هکری برای نصب نرم افزار جاسوسی روی کامپیوترهاست . اگر از سیستم های عامل رایج استفاده می کنید شانس شما برای داشتن نرم افزار جاسوسی روی سیستم تان بیشتر است . براحتی می توان ادعا کرد که بسیاری از کاربران خانگی بر روی کامپیوتر خود جاسوس ! دارند .

انواع نرم افزارهای جاسوسی :
همانطور که گفته شد ، نرم افزار جاسوسی هر نوع نرم افزاری است که اطلاعات را از یک کامپیوتر بدون آگاهی کاربر بدست می آورد . انواع زیادی از این نوع نرم افزارها در اینترنت فعال هستند اما می توان آنها را به دو گروه عمده تقسیم کرد :

نرم افزار جاسوسی خانگی (Domestic Spyware )
نرم افزاری است که معمولاً توسط صاحبان کامپیوترها به منظور آگاهی یافتن از تأثیرات اینترنت بر روی شبکه های کامپیوتری خودشان ، خریداری و نصب می گردد ، مدیران از این نرم افزار برای آگاهی از فعالیت های آنلاین کارمندان استفاده می کنند . بعضی افراد نیز برای اطلاع از فعالیت های سایر اعضاء خانواده استفاده می کنند (مانند مشاهده محتویات اتاقهای گفتگو توسط والدینی که کودکانشان در آنها شرکت می کنند)
یک شخص ثالث نیز می تواند نرم افزار جاسوسی را بدون آگاهی صاحب کامپیوتر نصب کند . مجریان قانون از نرم افزارهای جاسوسی برای آگاهی یافتن از فعالیت مجرمانی استفاده می کنند که این مجرمان خود از همین نرم افزارهای جاسوسی برای حصول اطلاعاتاز کامپیوترهای شخصی به قصد دزدی دارایی ها استفاده کرده اند .

نرم افزار جاسوسی تجاری (Commercial Spyware)
این نرم افزار که به عنوان adware نیز شناخته می شود ، نرم افزاری است که شرکت ها برای تعقیب فعالیت های وبگردی کاربران اینترنت استفاده می کنند . این شرکت ها اغلب اطلاعات حاصل را به بازار یابان می فروشند و آنها کاربران را با تبلیغات خاص مورد هدف قرار می دهند – منظور تبلیغاتی است که با علائق کاربر مطابقت دارد و به احتمال زیاد برای وی جذاب است .
بدست آوردن اطلاعات به این سادگی موجب خوشحالی تبلیغ کنندگان می شود . سابقاً بازاریابان برای فهمیدن علائق افراد باید انها را از طریق برگزاری مسابقات یا موارد مشابه تطمیع می کردند ، آن روش های کسب اطلاعات شخصی هنوز وجود دارد ، اما در آن روشها قدرت خواندن و اطلاع از سرنوشت اطلاعات شخصی و پذیرفتن یا نپذیرفتن آنها توسط افراد وجود دارد . به هر حال ، اطلاع از سلیقه های شما بصورت پنهانی با استفاده از نرم افزارهای جاسوسی بسیار آسان تر است و تصویر بسیار کامل تری به صنعت بازاریابی ارائه می کند . در کل می توان ادعا کرد که نرم افزارهای جاسوسی همه جا هستند .

فصل سوم
برسی قوانین کیفری ایران پیرامون جرایم رایانه ای متأسفانه در ایران موضوع تخلفات و جرایم کامپیوتری دیر تر از کشورهای دیگر نمودار گردیده و شاید علت آن ناشناخته بودن فن آوری اطلاغات در ایران بوده است . با توسعه فن آور اطلاعات و فراگیر شدن آن در بین عموم مردم ، توجه مدیران کشور به وجود قوانین لازم احساس گردید . اولین مرجع رسمی کشور که لزوم توجه به حقوق رایانه ای را احساس نمود شورای عالی انفورماتیک وابسته به سازمان برنامه و بودجه کشور بوده است . اولین قانونی که پیرامون جرائم کامپیوتری در ایران تصویب شد به سال ۱۳۷۹ بر می گردد که مجلس شورای اسلامی «قانون حمایت از پدید آورندگان نرم افزارهای رایانه ای » را تصویب نمود .
در سال ۱۳۸۱ نیز طرح قانون تجارت الکترونیکی تهیه که نهایتاً متن آن در سال ۱۳۸۲ به تصویب نهایی مجلس شورای اسلامی رسید . از جمله موارد مهمی که می توان به آنها اشاره نمود عبارتند از : جرم انگاری جعل ، کلاهبرداری کامپیوتری ، حمایت کیفری از حقوق مصرف کننده ، حمایت از داده ها و کپی رایت .
نتیجه گیری :
با توجه به پیشرفت تکنولوژی و اطلاعات ، بهطور یقین افرادی سودجو و فرصت طلب با فراگیری دانش درصدد سوء استفاده از تکنولوژی می باشد که این افراد سودجو ، امکاناتی را که توسعه تکنولوژی برای جامعه بشری به ارمغان می آورد دست خوش امیال و اغراض خود ساخته و باعث ایجاد مشکلاتی برای استفاده کنندگان از تکنولوژی گردیده و باعث ایجاد شبهه و تردید برای استفاده صحیح از این امکانات و تکنولوژی شده اند تا جایی که امروزه توجه دولتمردان ، حقوق دانان ، متخصصین در امر تکنولوژی را به خود معطوف کرده است . هر چه بیشتر تکنولوژی کامپیوتری توسعه یابد جرائم کامپیوتری نیز توسعه پیدا خواهد نمود . ولی قوانینی که بتواند که بتواند با این جرائم برخورد نماید پاسخگو نخواهد بود و دولتها می بایستی قوانین خود را متناسب با جرایم نمایند ، زیرا جرایم کامپیوتری با جرایم غیر کامپیوتری و کلاسیک اختلاف اساسی دارند .
اولاً : شیوه ارتکاب آنها تقریباً آسان است .
ثانیاً : با منابعی اندک می توانند خسارات هنگفتی وارد نمایند .
ثالثاً : جرایم کامپیوتری معمولاً در عرصه بین المللی بوده و معلوم نیست که کدام حوزه قضایی صلاحیت رسیدگی به جرم را بر عهده دارد .
رابعاً : با توجه به بین المللی بودن جرایم کامپیوتری ممکن است در بعضی از کشورها این موضوعات به عنوان جرم تلقی نگردیده و یا حتی قانونی مبنی بر مجازات متخلفان وجود نداشته باشد .
۱- آیا ساختار جامعه باعث بروز جرایم رایانه ای می شود ؟
۲-آیا قانون جلوگیری از چنین جرمهایی بازدارندگی کافی را ندارند ؟
۳-آیا آزادی کارکنان در ادارات و شرکتها باعث این جرم ها می شود ؟
۴- آیا عدم آموزش لازم به مردم و کارکنان باعث بروز چنین جرمهایی می شود ؟
۵-آیا نداشتن امنیت کافی سیستمهای ادارات و شرکتها و
۶- آیا نقش جامعه در شکل گیری چنین جرایمی مؤثر ا ست ؟
افراد شخصی باعث دسترسی آسان افراد به آنها می شود.

منبع: کانون وکلای اصفهان

بررسی حقوقی جرایم رایانه ای در حقوق جزای عمومی

بررسی حقوقی جرایم رایانه ای در حقوق جزای عمومی

جاسوسی از جمله جرائم کلاسیکی است که از ابتدا در جوامع بشری موجود ، و مسئولان اداره جوامع هرگز نتوانستند این جرائم را ریشه کن کنند – البته جالب این است که امروزه با ظهور فناوری نوین با نام کامپیوتر طریقه های ارتکاب این جرم متنوع تر و به دام انداختن مجرمان سخت تر شده است – فناوری اطلاعات تمام فعالیت های اقتصادی اجتماعی ، سیاسی ، فرهنگی ، و علمی بشر ” تحت تاثیر خود قرار داده است و به طور بنیادین جوامع را دستخوش تغییر و تحول کرده است – جاسوسی کامپیوتری که در طول زمان تکامل یافته ناظر به کسب و افشا اطلاعاتی و داده های سیاسی نظامی ، مالی ، اقتصادی ، تجاری و صنعتی چه در بخش دولتی و چه خصوصی است . مصتردات کشور ما هنوز به شکل نشر و فاقد کارایی وجود دارد که جوابگوی نیازمندی ها ی کشور نیست بسته به داده های مورد نظر گرفت – هر کسی اطلاعات و داده های نظامی ، سیاسی و ملی موجود در سیستمهای کامپیوتر و مخابراتی پایگاههای داده و غیره را با سود استفاده از ابزارهای فنی یا بواسطه شغل و موقعیت خود کسب و به افراد یا ارگانهای خارجی و غیرمجاز افشا کند جاسوس محسوب و به مجازات مقرر در ماده تعزیرات محکوم می شود .

چکیده:
در این مقاله از روشهای متعددی برای تحقیق استفاده شده است اعم از کتاب ، سایتهای اینترنتی و هدف از انتخاب این موضوع آگاهی نداشتن جامعه در مورد یکسری جرم ها که به ظاهر ممکن است نوعی جرم به شمار نیایند و قابل لمس نباشند و به صورت مجازی و غیرقابل ملموس در محیط های مجازی صورت می گیرند ، درست است که این جرمها را با چشم نمی توان دید ولی در بعضی موارد ممکن است خطرات بیشماری را به وجود آورند که ممکن است سالیان سال نتوان آنها را جبران کرد . امروزه تحولات عظیمی در تکنولوژی بوقوع پیوسته و شاهد انقلابات بزرگ در زمینه فن آوری ارتباطات فرا ملی طی چند دهه اخیر بوده ایم .
اینترنت علی رغم تمامی امکانات و اطلاع رسانی در عزم بین المللی که برای ما به ارمغان آورده است ولی متأسفانه بعضی از افراد سودجو و فرصت طلب با فرا گرفتن مهارت و دانش لازم راههای ورود به سیستم های کامپیوتری دولتی و خصوصی و … را به دست آورده اند که موجب بروز مشکلات و خسلرات فراوانی گردیده است و با توسعه و تحول اینترنت ، در مقابل انقلاب عظیمی در ایجاد جرایم در سطح بین المللی بوجود آمده است . لذا در بیشتر کشورهای دنیا جرایم اینترنتی بعنوان یک معضل حاد و بسیار مهم تلقی می گردد و دولتها در صدد پیدا نمودن راه حل های مختلفی در جهت جلوگیری از وقوع آن می باشند . در حال حاضر جرایم اینترنتی با اشکال مختلفی صورت می پذیرد که عبارتند از : کلاهبرداری اینترنتی ، جاسوسی اینترنتی ، سوء استفاده از شبکه های تلفنی ، سوءاستفاده از کارتهای اعتباری ، وارد کردن ویروس به کامپیوتر های دیگر ، پولشویی و … در این تحقیق ، پس از مقدمه به بررسی تاریخچه جرایم کامپیوتری ، تبیین مفهوم و ماهیت جرایم اینترنتی ، بررسی انواع مختلف جرایم اینترنتی ، بررسی نقاط قوت و ضعف قوانین و ارئه راهکارهی مناسب برای پیشگیری از وقوع جرایم کامپیوتری خواهد پرداخت .

فصل اول
کلیات ۱-۱- تاریخچه جرایم کامپیوتری
با پیدایش کامپیوتر، جرایم کامپیوتر ی نیز پدید آمد . تاریخچه جرایم کامپیوتری (۱) را می توان به سه نسل طبقه بندی نمود : نسل اول که تا اواخر دهه ۱۹۸۰ می باشد شامل سرقت و کپی برداری از برنامه ها و جرایم علیه حریم خصوصی اشخاص مانند سرقت از آثار و تحقیقات افراد بود . نسل دوم که تحت عنوان جرایم رارها (۲) نامیده می شود تا اواخر دهه ۱۹۹۰ ادامه داشته است . در این دهه تمامی جرایم علیه تکنولوژی اطلاعاتی ، ارتباطی ، کامپیوتری ، ماهواره ای و شبکه بین المللی تحت عنوان جرایم علیه داده ها اطلاق میشود . نسل سوم که از اواسط دهه ۱۹۹۰ شروع می شود جرایم کامپیوتری تحت عنوان جرایم سایبر (۳) با جرایم در محیط سایبر(۴) معروف گردد . بیشینه تاریخی جرایم کامپیوتری به سال ۱۹۸۵ بر می گردد که جرایم کامپیوتری دربر گیرنده جرایمی مانند جاسوسی کامپیوتری (۵) سرقت های آثار ادبی و سود استفاده غیر قانونی از سیستم های کامپیوتری (۶) بود . در دهه ۱۹۷۰ و مقالات زیادی پیرامون جرایم کامپیوتری در روزنامه ها و در بعضی کتابها نوشته شد ولی با توجه به اینکه نوشته های آنها مبتنی بر تحقیقات تجربی نبوده است لذا ارزش علمی نداشته تا بتوان به آنها استناد نمود ولی در اواسط دهه ۱۹۷۰ مطالعات تجربی پیرامون جرایم کامپیوتری صورت پذیرفت که در این مطالعات تمامی جرایم کامپیوتری بوقوع پیوسته را شامل نمی گردید .

سابقه علمی پژوهشی :
نمونه هایی از تحقیقاتی که راجع به جرایم اینترنتی صورت گرفته را به طور خلاصه بیان می نماییم : اولین تحقیقاتی که پیرامون جرایم کامپیوتری صورت گرفت در آمریکا بود که در این تحقیق به قضیه کلاهبرداری از طریق سوء استفاده از ۵۶ هزار مورد بیمه به ارزش حدوداً ۳۰ میلیون دلار اشاره نمود (۷) مورد دیگر می توان به قضیه ( هراشتات ) در آلمان که مربوط به معاملات ارزی خارجی به مبلغ ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار مارک از خسارات ارزی بانک هراشتات خارج گردیده و همین امر باعث ورشکستگی این بانک و وارد شدن خسارت به مشتریان گردید .
در دهه ۱۹۸۰ به عنوان نسل دوم جرایم کامپیوتری محسوب می گردد . جرایم کامپیوتری فقط محدود به جرایم اقتصادی نبوده و سایر هزینه ها را هم که جنبه اقتصادی نداشته مانند دستکاری کامپیوتر بیمارستانها ، جعل اسناد با استفاده از کامپیوتر و ورود به اطلاعات خارجی محرمانه امریکا ، انگلستان و چند کشور دیگر دست یافته و این اطلاعات را به ک . گ . ب بفروشند (۹) در دهه ۱۹۹۰ که شبکه جهانی ( اینترنت ) فراگیر شد جرایم کامپیوتری از جنبه اقتصادی وسیعتر گردیده و ابعاد جدیدتری به خود گرفته است جرایم جدید (برومند : ۱۳۸۳،۲۷) مانند ورود کرم اینترنتی که برای اولین بار توسط یک دانشجوی امریکایی ساخته شده بود و باعث شد تا سیستم کامپیوتری حدود ۶۲۰۰ کاربر اینترنت شامل دانشگاهها ، سرویسهای نظامی و سایتهای بیمارستانها را مختل نماید.

۱-۲- تعریف جرایم کامپیوتری :
در مورد جرایم کامپیوتری تعاریف مختلفی ارائه گردیده و اتفاق نظر در این تعاریف وجود ندارد . اولین گام در جهت تعریف جرایم کامپیوتری مربوط به سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (۱۲) (O.E.C.D.) که در سال ۱۹۸۳ در پاریس ، گروهی از متخصصین به دعوت این سازمان جمع شده بوده اند ارائه گردیده است که عبارت است از : سوء استفاده از کامپیوترها شامل هر رفتار غیر قانونی ، غیر اخلاقی یا غیر مجاز مربوط به پردازش خودکار و انتقال داده است (۱۳) (نشریه بین المللی) در این تعریف گرچه به صراحت از جرایم کامپیوتری نام برده نشده است ولی منظور از سوء استفاده از کامپیوتر همان جرایم کامپیوتری می باشد . در تعریف دیگری آمده است : هر عمل مثبت غیر قانونی که کامپیوتر در آن ابزار با موضوع جرم باشد جرم کامپیوتری است (۱۴) (نشریه بین المللی )
پلیس جنایی فدرال آلمان نیز تعریفی از جرایم کامپیوتریارائه داده که عبارت است از : جرم کامپیوتری در بر گیرنده همه اوضاع و احوال و کیفیاتی است که در آن شکلهای پردازش الکترونیک داده ها ، وسیله ارتکاب و یا هدف یک جرم قرار گرفته است و مبنایی برای نشان دادن این ظن است که جرمی ارتکاب یافته است .(۱۵)
نهایتاً می توان جرایم کامپیوتری را چنین تعریف کرد : هرگونه عمل خلاف قانون که با سوء نیت ، از طرف شخص یا اشخاص با بکارگیری از کامپیوتر صورت پذیرد جرایم کامپیوتری نامیده می شود .

فصل دوم
۲- انواع جرایم رایانه ای :
در یک تقسیم بندی کلی می توان جرایم رایانه ای را به شرح ذیل بیان نمود :
الف : جرایم سنتی که شامل : جاسوسی ، سابوتاژ ، جعل ، کلاهبرداری ، تخریب افراد ، پولشویی و قاچاق مواد مخدر
ب : جرائم ناظر به کپی رایت برنامه ها
ج : جرایم علیه حمایت از داده ها
د : جرایم در تجارت الکترونیک
ه : جرایم در بانکداری الکترونیک
و : جرایم مخابراتی و ماهواره ای
ز : جرایم علیه اطفال و زنان
ح : ترور کامپیوتری

۲-۱- تقسیم بندی جرایم کامپیوتری در حال حاضر سه گروه اصلی در مورد جرایم کامپیوتر وجود دارد که عبارتند از : (۱۷)
الف : جرایم کامپیوتری علیه اشخاص
ب : جرایم کامپیوتری علیه اموال و دارایی اشخاص یا جرایم کامپیوتری اقتصادی
ج : جرایم کامپیوتری علیه دولتها و وظایف آنها
۱- جرایم کامپیوتری علیه اشخاص عبارتند از :
الف : نوشته ها و عکسهای شهوت انگیز ( (Pornoyraphy : فروش یا به تصویر کشیدن عکسهای مبتذل جهت تحریک کردن نوجوانان و یا پیدا نمودن اشخاص از طریق چت (گپ زدن )جهت به نمایش گذاشتن عکسهای آنها در اینترنت و معرفی آنها به دیگر اشخاص جهت ارتباط نامشروع
ب : اذیت و آزار کردن (Harassment) : این نوع جرم ممکن است به صورت ارتباطات و دست انداختن و متلک گفتن ، بی حرمتی به مقدسات و مطالبه کردن وجه از دیگران باشد .
ج : تهدید به قتل : یکی از جرایمی که ممکن است از طریق اینترنت و یا ارسال پیغام به ایمیل اشخاص صورت پذیرد تهدید به قتل می باشد (۱۹)
د : کلاهبرداری : (۲۰) کلاهبرداری کامپیوتری از جمله جرایم اصلی سوء استفاده های کامپیوتری علیه اشخاص و یا دارایی افراد محسوب می گردد .
دارایی عینی غیر ملموس در قالب داده های کامپیوتری مانند وجوه سپرده و پس انداز ، تقصیر و دست کاری کردن در ساعت کاری ، متداول ترین راههای کلاهبرداری کامپیوتری می باشد . در تجارت الکترونیک نقل و انتقال پول نقد و خرید و فروش کالاهای تجاری به سرعت جای خود را به انتقال سپرده ها از طریق سیستم های کامپیوتری داده است که نتیجتاً موجبات سوء استفاده کردن افراد سودجو و فرصت طلب را فراهم کرده است .
کلاهبرداری کامپیوتری از طریق وارد کردن رمزها به خود پردازها و سوءاستفاده کردن از کارتهای اعتباری دیگران معمول ترین شیوه ارتکاب در کلاهبرداری کامپیوتری می باشد . در ذیل به نمونه هایی از کلاهبرداری کامپیوتری اشاره می شود :
۱- سوء استفاده از شبکه تلفنی : امروزه بعضی افراد سودجو با استفاده از تکنیک هایی وارد خطوط تلفنی می شوند که آنها می توانند مکالمات تلفنی خود را با هزینه های مشترکین دیگر انجام دهند . نوع دیگر سوء استفاده از شبکه تلفنی ، از طریق تجارت با شماره های کارت تلفن انجام می شود که از طریق کامپیوتری مورد نفوذ یافتگی قرار می گیرد .
۲- سوء استفاده از صندوق های خود پرداز : در گذشته سوء استفاده از صندوق های خود پرداز با استفاده از کارتهای بانکی که به سرقت می رفت صورت می گرفت ولی امروزه با استفاده از سخت افزار و نرم افزار ویژه کامپیوتری ، اطلاعات الکترونیکی غیر واقعی به صورت کد روی کارت های بانک ثبت شده مورد استفاده قرار می گیرد .
۳- سوء استفاده از کارتهای اعتباری : در حال حاضر بیشتر معاملات از طریق اینترنت صورت می گیرد ، مثلاً پرداخت قبوض برق ، آب ، تلفن و همچنین خرید کالا ، شرکت در همایشهای بین الملللی و غیره معمولاً با استفاده از کردیت کارت ( کارت اعتباری ) استفاده می شود و معمولاً مشتری می بایستی رمز کارت خود و دیگر جزئیات را قید نماید . بدین جهت بعضی از افراد سودجو با فاش شدن رمز کارت اعتباری مشتریان سوء استفاده می نمایند .
۲- جرایم کامپیوتری علیه اموال و مالکیت (۲۱) جرایم اقتصادی که از طریق کامپیوتر یا شبک جهانی اینترنت صورت می پذیرد عبارتند از :
الف : سرقت و تکثیر غیر مجاز برنامه های کامپیوتر ی حمایت شده : از آنجایی که برای ساخت و تولید یک برنامه کامپیوتری هزینه های زیادی اعم از مالی و زمانی صرف می شود لذا تکثیر و استفاده غیر مجاز از آن برای صاحبان قانونی زیاهای بسیار زیادی را به بار خواهد داشت . مثلاً زمانی که یک کارگردان و تهیه کننده فیلم سینمایی با زحمات زیادی که کشیده و هزینه های هنگفتی که برای ساخت فیلم صرف نموده بعد از اکران گذاشتن آن فیلم ممکن است همان فیلم از طریق اینترنت بفروش رسیده و زیان های زیادی به سازنده فیلم وارد شود .
ب : سابو تاژ ( خرابکاری ) و اخاذی کامپیوتری : سابوتاژ کامپیوتری یعنی اصلاح و موقوف سازی و یا پاک کرد غیر مجاز داده ها و یا عملیات کامپیوتری به منظور مختل ساختن عملکرد عادی سیستم (۲۲).
سابوتاژ کامپیوتری ممکن است وسیله ای برای تحصیل مزایای اقتصادی بیشتر نسبت به رقیبان یا برای پیش برد فعالیت های غیر قانونی تروریست برای سرقت داده ها و برنامه ها به منظور اخاذی می باشد (۲۲).
ج : کلاهبرداری کامپیوتری از طریق کارت اعتباری : در تحقیقاتی که توسط دیوید کارتر استاد دانشگاه میشیگان امریکا صورت پذیرفته است متداول ترین جرم کامپیوتری که در سالهای اخیر گزارش شده کلاهبرداری با کارت اعتباری بود. کلاهبرداری کارتهای اعتباری به این علت وسوسه انگیز است که خدشه زنندگان در زمان کوتاهی تنها با وصل شدن به اینترنت بدون نیاز به مهارت خاصی از کارتهای اعتباری سوءاستفاده می کنند.
د : قاچاق مواد مخدر از طریق اینترنت (۲۲) : با توجه به دسترسی آسان افراد به همدیگر از طریق اینترنت و ارسال ایمیل هرگونه خرید و فروش و پخش مواد مخدر از طریق شبکه های کامپیوتری انجام می شود . ضریب اطمینان قاچاق کنندگان مواد مخدر از طریق کامپیوتر نسبت به نوع سنتی آن بالاتر می باشد ، زیرا پلیس به راحتی نمی تواند از برنامه های قاچاق کنندگان مطلع شود و لذا اقدامات پلیس در خصوص کشف فروشندگان و خریداران مواد مخدر غیر ممکن است .
ه : پولشویی کامپیوتری (۲۴) : پولشویی و غارت یکی از جرایم کلاسیک بوده که دارای سابقه طولانی است که با پیشرفت تکنولوژی این جرم از طریق کامپیوتر و اینترنت صورت می پذیرد . نحوه ارتکاب بدین صورت است که باندهای بزرگ نامشروع با ارسال ایمیل پیشنهاد انجام یک کار تجاری را به شخصی می نمایند و بدون اینکه اثر و نشانی از خود بجای بگذارند پیشنهاد ارسال مبالغی پول به حساب شخصی را که برای او ایمیل فرستاده اند می نمایند و در تقاضای خود نحوه ارسال و سهم هر یک از طرفین را بیان و نموده و در صورت توافق طرف مقابل (گیرنده ایمیل ) نوع و نحوه تضمینات لازم را اعلام می کنند و اصولاً در زمان استرداد پول یک عنوان شروع در تجارت الکترونیک را با منشأ تجاری انتخاب و با هدف خود هملهنگ می نمایند (۲۵)
۲- جرایم کامپیوتری علیه دولتها : بعضی از جرایم کامپیوتری علیه دولتها ممکن است به انگیزه های سیاسی صورت پذیرد که می توان به موارد زیر اشاره نمود :
الف : تهدید به گروگان گیری ، اخاذی و کشتن مسئولین و یا اعضای خانواده آنها یکی از جرایم مدرن کامپیوتری که معمولاً قاچاق چیان و یا افراد سیاسی برای رسیدن به اهداف خود از آنها استفاده می نمایند تهدید مقامات کشور و یا خانواده آنها به گروگان گرفتن یا کشتن است . معمولاً جرایمی که توسط افراد سیاسی صورت می گیرد با قاچاق چیان متفاوت است . قاچاق چیان معمولاً از طریق تهدید به گروگان گیری و همچنین تهدید به کشتن و اخاذی از مسئولین اقدام می نمایند ولی افراد سیاسی از طریق اعلام در اینترنت دولت را تهدید به جنگ مسلحانه و براندازی حکومت می نمایند بدون اینکه آثاری از خود جای بگذارند (۲۶)
ب : جاسوسی کامپیوتری (۲۷) : جاسوسی کامپیوتری به عملی گفته می شود که شخص یا گروهی برای دولت یک کشوری اطلاعات مخفیانه از دولت دیگر در ازای دریافت پول انجام می دهند به عنوان مثال می توان به موارد زیر اشاره کرد : در آلمان سازمان اطلاعاتی ک . گ . ب روسیه به شخصی پول داده بود تا اطلاعات مخفیانه ارتش آمریکا را به دست آورد یا در مورد دیگر می توان به قضیه لوس آلماس دانشمند هسته ای اشاره نمود که اطلاعات بسیار محرمانه هسته ای خود را در اختیار دولت چین قرار داده بود (۲۸)
ج : ترور : امروزه اقداماتی تروریستی با دسترسی به اطلاعات حفاظت شده صورت می پذیرد . تروریستهای اطلاعاتی فقط با استفاده از یک کامپیوتر می توانند بصورت غیر مجاز وارد سیستمهای کامپیوتری امنیتی شوند مثلاً با تداخل در سیستم ناوبری هوایی باعث سقوط هواپیما شده یا باعث قطع برق سراسری شوند . (۲۹)
یکی از ابعاد مهم تعریف جرم محدودیت مکان است اما رایانه به دلیل غلبه بر محدودیت مکان فیزیکی و مجازی هم به دلیل ویژگی فرامکانی بودن ، ارائه تعریف مشخص از جرم رایانه ای را با سختی مواجه کرده است . در بسیاری از موارد تفکیک بین جرم رایانه ای و جرم اینترنتی سخت بوده و در ابتدای مواجهه با این قبیل جرایم ، همه آنها به عنوان جرم اینترنتی در نظر گرفته می شدند در حالی که به عقیده من جرم رایانه ای ، جرمی است که به وسیله (واسطه) رایانه انجام می شود مثل دزدی ، کلاهبرداری و اما جرم اینترنتی جرمی است که در فضای مجازی رخ می دهد و اساساً قابلیتهای فضای مجازی و خصیصه های آن مثل دیجیتالی بودن و حافظه ی مجازی بستر تولید جرایم جدید و یا رشد جرایم و تفسیر شکل آنهاست . ( حسن بیگی ۱۳۸۴: ۱۸۵) لازم به ذکر است در یک تعریف از جرم اینترنتی به دو نوع اشاره شده است جرم رایانه ای بر دو نوع است : در تعریف محدود جرمی که در فضای مجازی رخ می دهد جرم رایانه ای است و بر اساس این دیدگاه ، اگر رایانه ابزار و وسیله ارتکابباشد آن جرم را نمی توان در زمره جرایم رایانه ای قلمداد کرد .
در تعریف گسترده هر فعل یا ترک فعلی که در یا « از طریق » یا « به کم سیستمهای رایانه ای » رخ می دهند جرم رایانه ای قلمداد می شود . از این دیدگاه جرایم به ۳ دسته تقسیم می شوند :
۱- رایانه موضوع جرم : در این دسته از جرایم رایانه و تجهیزات رایانه ای ، موضوع جرایم سنتی (کلاسیک) مثل سرقت ، تخریب تجهیزات و … هستند .
۲- رایانه واسطه جرم : رایانه وسیله و ابزار ارتکاب جرم است و از آن برای جعل مدرک ، گواهینامه و … استفاده می شود .
۳- جرایم محض رایانه ای : دسته سوم جرایم محض جرایمی مانند هک یا ویروسی کردن که صرفاً در فضای مجازی اتفاق می افتد ( فتاحی ، ۱۳۶۶)
با این وصف بهترین و اولین تعریف ارائه شده در مورد جرایم رایانه ای ، تعریف سازمان همیاری اقتصادی و توسعه (OECD) در مورد سه گروه از جرایم رایانه ای است :
۱-جرایم اقتصادی مربوط به رایانه ( کلاهبرداری رایانه ای ، جاسوسی رایانه ای و خرابکاری رایانه ای )
۲- جرایم مربوط به رایانه علیه حقوق فردی ، خصوصاً علیه حریم خصوصی
۳- جرایم مربوط به رایانه علیه منافع جمعی مثل جرایم علیه امنیت ملی ، علیه کنترل جریان فرامرزی داده ها ، علیه تمامیت رویه های رایانه ای و شبکه های داده ای – ارتباطی یا علیه مشروعیت دموکراتیک مصوبات پارلمان در مورد رایانه (زیبر ۱۳۸۴ : ۱۹ )
نخستین کتابی که مستقیماً به موضوع جرایم اینترنتی و کامپیوتری اشاره کرده است ، توسط آرامسکی در سال ۱۹۹۸ با نام «جرایم وابسته به کامپیوتر ، تهدیدها و فرصتها » نوشته شد . او یک نویسنده فنلاندی بود که تحت حمایت موسسه اروپایی جلوگیری و کنترل جرم ، کتاب خود را نوشت (ضیابری ، ۱۳۸۶)
منشأ پیدایش جرم کامپیوتری و اینترنتی به قضیه رویس بر می گردد ؛ او که بعد از بی مهری مسئولان یک شرکت عمده میوه و سبزی ، به عنوان حسابدار آن انتخاب می شود از طریق کامپیوتر اقدام به حسابرسی کرده و با تغییر قیمتها و تنظیم درآمد جنس ، مبلغی را از مرجع آن کاهش و به جای خاص واریز می کند .
رویس با ظرافت خاصی قیمتها تغییر می داد ، بعد از آن با نام ۱۷ شرکت محل و طرف قرارداد ، چکهای جعلی صادر و از آن حساب برداشت می کرده به طوری که در کمتر از شش سال بیش از یک میلیون دلار به دست آورده است اما به علت نداشتن مکانیزم برای توقف این روند ، رویس خودش را به محاکم قضایی معرفی می کند و به ۱۰ سال زندان محکوم می شود . بدین ترتیب زمینه پیدایش جرم رایانه ای شکل می گیرد و دادگاه را به تدوین قوانین مدون وا می دارد .
اولین جرم اینترنتی در ایران در تاریخ ۲۶ خرداد ۱۳۷۸ به وقوع پیوست . یک کارگر چایخانه و یک دانشجوی کامپیوتر در کرمان اقدام به جعل چکهای تضمینی مسافرتی کردند و چون تفاوت و تمایزی چندان بین جرم کامپیوتری و جرم اینترنتی وجود ندارد ، عمل آنها به عنوان جرم اینترنتی محسوب می شوند . بعد از این بود که گروه های هکر موسوم به گروه مش قاسم و … جرم های دیگری را مرتکب می شدند ، مواردی چون جعل اسکناس ، اسناد و بلیط های شرکت های اتوبوس رانی ، جعل اسناد دولتی از قبیل گواهی نامه ، کارت پایان خدمت ، مدرک تحصیلی و جعل چک های مسافرتی و عادی بخشی از این جرایم اینترنتی هستند .

تاریخ جرایم کامپیوتری
با پیدایش کامپیوتر جرایم کامپیوتری نیز به وجود آمد . تاریخچه جرایم کامپیوتری ( ۱ ) را می توان به سه نسل طبقه بندی نمود :
نسل اول که تااواخر دهه ۱۹۸۰ می باشد شامل سرقت و کپی برداری ازبرنامه ها وجرایم علیه حریم خصوصی اشخاصی مانند سرقت از اثار وتحقیقات افرادبود .
نسل دوم که تحت عنوان جرایم داده ها ( ۲ ) نامیده می شود تا اواخر دهه ۱۹۹۰ ادامه داشته است . در این دهه تمامی جرایم علیه تکنولوژی اطلاعاتی ,ارتباطی , کامپیوتری , ماهواره ای و شبکه بین المللی تحت عنوان جرایم علیه داده ها اطلاق می شود .
نسل سوم که از اواسط دهه ۱۹۹۰ شروع می شود جرایم کامپیوتری تحت عنوان جرایم سایبر(۳ ) با جرایم در محیط سایبر (۴ ) معروف گردد . پیشینه تاریخی جرایم کامپیوتری به سال ۱۹۸۵ برمی گردد که جرایم کامپیوتری در بر گیرنده جرایمی مانند جاسوسی کامپیوتری (۵) سرقتهای اثار ادبی وسوء استفاده غیر قانونی از سیستم های کامپیوتری (۶) بود . در دهه ۱۹۷۰ مقالات زیادی پیرامون جرایم کامپیوتری در روزنامه هاو در بعضی کتابها نوشته شد ولی با توجه به اینکه نوشته های انها مبتنی بر تحقیقات تجربی نبوده است لذا ارزش علمی نداشته تا بتوان به انها استناد نمود ولی در اواسط دهه ۱۹۷۰ مطالعات تجربی پیرامون جرایم کامپیوتری صورت پذیرفت که در این مطالعات تمامی جرایم کامپیوتری بوقوع پیوسته نمونه هایی از تحقیقات هایی که راجع به جرایم اینترنتی صورت گرفته را به طور خلاصه بیان می نماییم :
اولین تحقیقاتی که پیرامون جرایم کامپیوتری صورت گرفت در امریکا بود که در این تحقیق به قضیه کلاهبرداری ازطریق سوء استفاده از ۵۶ هزارمورد بیمه به ارزش حدودا ۳۰ ملیون دلار اشاره نمود (۷) مورد دیگر میتوان به قضیه (هراشتات) در المان که مربوط به معاملات ارزی خارجی به مبلغ ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار مارک از خسارت ارزی بانک هراشتات خارج گردیده وهمین امر باعث ورشکستگی این بانک ووارد شدن خسارت به مشتریان گردیده .

هدف تحقیق :
یکی ازمسایل بسیار مهمی که امروزدر عرصه علم و فناوری دردنیا مطرح است , اینترنت است . یعنی درحال حاضر اگر کسی یک رایانه قابل اتصال به اینترنت را به صورت همراه با خود نداشته باشد , لاقل درخانه اش رایانه ای برای استفاده دارد وازطریق ان به اینترنت وصل می شود . امروزه دسترسی به شبکه جهانی از طریق رایانه بسیار راحت واسان شده و این فضای جهانی در واقع شاهراهی است که معابر مثبت ومنفی زیادی دارد . با توجه به اینکه حذف اینترنت از زندگی انسان امروز محال است و مانند حذف , اب , برق , گاز و تلفن امری محال است باید استفاده از این امکانات را مدیریت کنیم تااز ناحیه ان دچار اسیب نشویم . مهمترین هدف ازانجام این تحقیق چگونگی انجام جاسوی رایانه ای و برای مشکلات وموانع بر سر مقابله با انهاست . با توجه به اینکه پیشرفتها در فضای سایبر لحظه به لحظه و روز به روز بیشتر است , باید قانونی داشته باشیم جامع و در عین حال منعطف که به صورت دوره ای بتوان ان را مورد تجدید نظر قرار داد و یا قانونگذار در این قانون , دست مجریان را برای تطبیق موضوعات جدید با احکام قانونیباز بگذارد زیرا نمی توان خارج از چارچوب قانون حرکت کرد . قانون باید جامع و قدرت باز دارندگی کافی باشد تا بتوان از سوء استفاده افراد سود جو مثل هک کردن یک سایت و دسترسی غیر مجاز به اطلاعات یک موسسه یا یک خانواده از طریق اینترنت جلوگیری کرد . همچنین برای مقابله بااین اقدامات باید یک جریان شخص باابزار کار مناسب ومهمتر اینکه متولی مشخصی داشته باشد .

جاسوسان و انگیزه های جاسوسی :
قطعا به دنبال هرعلمی انگیزه و قصدی وجود دارد . جاسوسی هم مستثنی نیست و تمام جاسوسان باانگیزه و هدفی به دنبال کسب اطلاعاتی که اجازه دستیابی به ان را ندارند هستند . زیبر هدف اصلی جاسوسی کامپیوتری را تنها به ((برنامه های کامپیوتری)) محدود کرده است و دلیل ان را هم افزایش ۵۵ میلیارد دلاری بازار جهانی فروش برنامه های کامپیوتری که شامل نرم افزارهای خود ساخته نمی شوند می داند (زیبر ۱۳۸۴ : ۳۵ ) در حالیکه اگر دور کمی به جاسوسی نگاه کنیم و ان را مشابه یک انومی در فضای مجازی در نظر بگیریم دیگر فقط به هدفی که زیبر مطرح می کند , محدود نمی نماییم وهمانطور که دوریکم معتقد است که جرم همه ابعاد زندگی اجتماعی ما را فرا گرفته است (نه فقط بعد اقتصادی )ما هم بدین اعتقاد می یابیم که اهداف و انگیزه های جاسوسان سایبر تنها مقاصد تجاری و اقتصادی نیست . زیبر جاسوسی کامپیوتری را به دو بخش تجاری و فنی تقسیم می کند و به دنبال این تقسیم , دو عمده هدف را برای جاسوسی ذکرمی کند : در بخش تجاری , هدف اصلی جاسوسی کامپیوتری حساب هزینه های تراز نامه ها و ادرس مشتریان است که همگی در کامپیوتر ذخیره شده اند و در بخش فنی , هدف جاسوسی پیشرفتها , تحقیقات و داده ها ی مربوط به تولید و طرح تراشه های کامپیوتری است (زیبر۱۳۸۴ : ۳۵ )

۲-۲- تعریف جاسوسی رایانه ای و انواع آن
از دید بین المللی جاسوس فردی است که به طور مخفی یا با مشخصات جعلی ، اطلاعاتی در منطقه عملیاتی طرف محاربه کسب می نماید یا تلاش در کسب آن دارد و هدف او ارسال آن اخبار برای دشمن است ( باشگاه اندیشه )
آنچه در معنای جاسوس نهفته این است که میل به آگاهی و کسب اطلاعات انگیزه ی اولیه ی این امر است حال این آگاهی در اختیار گروه یا سازمان با غرایض خاصی قرار می گیرد ( یعنی با اهداف و مقاصد سیاسی ، نظامی است ) و یا به نوعی سرگرمی و ارضای حس کنجکاوی فردی بدل می شود ( هیجان دسترسی به اطلاعاتی که از آن منع شده اند و اجازه ندارند دست یابند که در این صورت بیشتر یک فضولی است تا یک جرم ) بعد هم مفهوم جاسوسی فاش کردن اطلاعات بدست آمده است آن هم برای فرد یا افرادی که در مقابل صاحب اطلاعات قرار گرفته و او تمایلی به آگاهی آن طرف مقابل از اطلاعاتش ندارد .
بر طبق تعریف ارائه شده سازمان همیاری اقتصادی و توسعه ، جاسوس رایانه ای در دسته ی جرایم اقتصادی قرار می گیرد .
تعریف دیگر جاسوسی رایانه ای عبارت است از : جاسوسی رایانه همانند جاسوسی کلاسیک ناظر به کسب اسرار حرفه ای ، تجاری ، اقتصادی ، سیاسی ، نظامی و نیز افشاء و انتقال و استفاده از اسرار است ، فرد مرتکب جرم با دستیابی و فاش کردن این اسرار ، ضرر سیاسی ، نظامی ، مالی ، تجاری می کند . این جرم امنیت ملی را با مخاطره مواجه می کند .(برومند : ۱۳۸۴)
اساس پیدایش هک ، جاسوسی اینترنتی نیست و بسیاری از هکرها هم با انگیزه های تقویت ایمنی داده ها ، غلبه بر سیستمهای ایمنی ، لذت بردن از نفوذ به بانکهای مهم داده و مطرح شدن بین دوستان یا در مطبوعات (زیبر ۱۳۸۴: ۴۶) و تمایل شدید به یادگیری نحوه کار رایانه ، یافتن راهی برای ورود مخفیانه به آنها و پیدا کرد سوراخ های امنیتی سیستمها ، هیجان خواندن اطلاعاتی که می دانند اجازه دیدن آنها را ندارند یا انجام کاری که می دانند قانونی نیست ( کریم بیگی ، ۱۳۸۶ )
با در نظر گرفتن ۲ نوع جرم رایانه ای در تعریف گسترده آن باید گفت جاسوسی رایانه ای و اینترنتی در هر سه دسته قرار می گیرند یعنی هم رایانه موضوع جاسوسی است یعنی هدف دستیابی به اطلاعات رایانه است ، هم رایانه واسطه جاسوسی است یعنی جاسوسان از رایانه به عنوان ابزار جاسوسی استفاده می کنند و در دسته سوم هم جاسوسی رایانه ای و اینترنتی جزء جرایم محض رایانه ای به شمار می روند مثل هک که یکی از انواع راههای جاسوسی است اما آنچه در مسائل حقوقی جاسوسی ، سبب خلأ قانون شده است این است که جاسوسی جزء آن دسته از جرایمی هستند که وسایل در ارتکابشان شرط نیست .

۲-۳- انواع جاسوسی رایانه ای و اینترنتی
پیش از پرداختن به انواع جاسوسی ها باید ذکر کنم که این تفکیک انواع جاسوسی بر مبنای روشهای ارتکاب جرم انجام شده است یعنی ملاک تفکیک نوعی از نوعی دیگر ، روش مورد استفاده بوده است و می بینیم که زمانی که جاسوسی از طریق نصب برنامه بر وری کامپیوتر در فضای مجازی رخ می دهد دقیقاً نقطه ای تفکیک ۲ نوع عمده جاسوسی رایانه ای است .
اما زیبر در صحبت از روش ارتکاب جاسوسی این چنین به ۴ نوع اشاره می کند :
۱- رایج ترین راه جاسوسی رایانه ای ، کپی کردن فایل های داده است به خصوص در زمینه برنامه هایی که به تعداد انبوه تولید و به فروش می رسند . در خصوص برنامه هایی که به تعداد انبوه تولید نمی شوند و دیگر داده ها ، کپی کردن عمدتاً به وسیله برنامه هایی کمکی یا به وسیله برنامه های خود ساخته ، صورت می گیرد .
۲- نوع دیگر جاسوسی رایانه ای ، جاسوسی سنتی است که آن هم به دو دسته جاسوسی شخصی سنتی جاسوسی فنی سنتی تقسیم می شوند :
الف : جاسوسی شخصی سنتی : روش های این نوع جاسوسی عبارتند از : رشوه دادن به کارمندان یا اخاذی از آنها ، فرستادن مأمور در قالب کارمند تازه وارد برای دوره های کوتاه کاری ( این روش به سلام – خداحافظ معروف است ) یا به وسیله مصاحبه با کارمندان شرکت مورد نظر که در جستجوی کار جدید به سراغ آگهی ها ی دروغین می آیند و در ضمن مصاحبه وضعیت فعلی کارشان را هم توصیف می کنند .
ب : جاسوسی فنی سنتی : روش های فنی سنتی تحصیل اطلاعات ذخیره شده در کامپیوتر نیز بر مبنای ۱- سرقت فایل های داده ، ۲- اتصال یک کابل نخفی به کامپیوتر مورد نظر یا ، ۳- نصب بخش انتقال دهنده در سیستم کامپیوتر مورد نظر صورت گرفته است . روش دیگر سوءاستفاده از داده هایی است که تاریخ اعتبار آنها گذشته است ، شامل موارد : ۱- جستجو در سطل زباله برای یافتن برگه های چاپ شده یا کاغذ کاربن هایی که در تهیه چند نسخه از یک نوشته به کار رفته است .، ۲- نوترها یا دیسکتهایی که برای مبادله حاملهای داده به کار رفته ولی محتویات آنها کاملاً محو نشده است . ۳- برداشتن داده هایی که کارمند بعد از اتمام کارش در قسمت ذخیره داده های مورد نیاز برای مراجعات بعدی کامپیوترش ذخیره می کند .
۳- برداشت داده از طریق فرکانس : دستیابی به میدانهای الکترونیکی و فرکانسی تولید شده پایانه های رایانه ای و شنود و تحلیل و حتی ضبط آنها با استفاده از امکانات استاندارد صوتی و تصویری که با قیمت ارزان به دست می آید به راحتی در یک ماشین نزدیک مرکز رایانه قبل قابل جاسازی است .
۴- استفاده از سیم های مخابراتی : در این نوع نفوذ به مراکز داده جهت دسترسی غیرمجاز به اطلاعات به روشهای خاصی صورت می گیرد : ۱- استفاده از گذر واژه (به ویژه اگر مدت زمان طولانی تغییر نکند ) ۲- استفاده از تماسهای تلفنی دروغین و ۳- شنود و استراق سمع از طریق جمع آوری میکروهای سرگردان ارسالی از ماهواره ها یا ایستگاه های زمینی و نفوذ به کامپیوتر های حاوی داده .
و نوع پنجم جاسوسی که در واقع جاسوسی اینترنتی است و خود دارای انواع و شیوه های متفاوت است : ۵- کسب اطلاعات از طریق ، ۱ – معرفی برنامه هایی که از راه نصب نرم افزارها و یا حین گردش افراد در محیط وب وارد کامپیوتر شخصی آنها شده و تا زمانی که کاربر به شبکه جهانی وصل است ، اطلاعاتی را که روی هارد دیسک او ذخیره شده است برای پایگاه های مطلوب خویش می فرستد ( افراسیابی ، ۱۳۸۶ )

در تحقیقی که از یک میلیون کامپیوتر در سطح جهان به عمل آمد مشخص شد که ۳۰ میلیون برنامه جاسوسی در آنها به کار رفته است . با این وصف می توان گفت در هر کامپیوتر حداقل ۳ نرم افزار جاسوسی هست که کلیه اطلاعات لازم را به مراکزی که آنها طراحی کرده اند ارسال می کند . بسیاری از برنامه های جاسوسی از طریق کلیک OK یا NO پیامهای مزاحم به رایانه ها راه پیدا می کنند . پس از یک کلیک ، این نرم افزار اجازه نفوذ یافته و مستقیماً خود را در قسمت سخت افزار پنهان می نماید . البته همه برنامه های جاسوسی آنقدرها مؤدب نیستند .
بعضی از این برنامه های جاسوسی ، بدون هیچ مجوزی و تنها به خاطر ساختار قدرتمند خود می توانند حین دسترسی یک رایانه به اینترنت ، به درون آن نفوذ کرده و به اجرای مقاصد خود بپردازند . حتی پس از نصب این برنامه ها نیز تقریباً هیچ اثری در کاربری دیده نمی شود . تنها برخی از آنها هستند که باعث کند شدن احتمالی سرعت رایانه یا معرفی برخی آدرس های غیر معمول می شوند .
اثرات این برنامه ها نیز جالب است . هر چند نرم افزارهای مذکور اکثراً در ظاهر ، بی خطرند ولی حتی همین نرم افزارهای بی خطر نیز کارهای غیر قانونی انجام می دهند . ساده ترین حالت این است که تمامی عادات کاربر را شناسایی و در جمع آوری اطلاعات مربوط به این عادات بر شرکت های یکدیگر کمک می نمایند .
روش های مخرب نرم افزارهای جاسوسی ، از سطح ورود به اطلاعات شخصی کاربر از آنها با جمع آوری کلیه اطلاعات شخصی آنها را کپی برداری کرده و به اطلاع هدایت گرهای خود می رسانند . برخی بی ادب تر بوده و اطلاعات شخصی را به طور گسترده پخش می کنند. مشکل دیگری که این نرم افزارها ایجاد می کنند تضعیف سیستم های امنیتی و آماده ساختن آنها برای حملات هکرهاست ، به این معنی که این نرم افزارها نوعی نقش بی حس کنندگی را ایفا می کنند و خاصیت بازدارندگی را از ویروس کش ها و دیگر برنامه های فارسی سلب می کنند. (احمدی :۱۳۸۶ )
بررسی ایمیل های شخصی و سازمانی و گزارش عملکرد «وب گردی » کاربران و سرویس دهی ارائه دهندگان خدمات اینترنتی به شرکت ها و سازمان های ذی نفع و به عبارت دیگر مشاهده دقیق عملکرد کاربران و سرویس دهندگان اینترنت به مالکان این دنیای شیشه ای (افراسیابی :۱۳۸۶) از دیگر راهها و انواع جاسوسی اینترنتی است .
پس تفکیک ا نواع جاسوسی به این شکل می باشد :
جاسوسی
کامپیوتری
کپی کردن فایل ها
جاسوسی سنتی (شخصی و فنی )
برداشت از طریق فرکانس
استفاده از سیستم های مخابراتی جاسوسی اینترنتی
بررسی ایمیلهای شخصی
مشاهده دقیق عملکرد کاربران
نصب نرم افزار

پس از ارائه تعریف از جاسوسی و معرفی انواع آن به شناخت دلایل و انگیزه های آن با ملاک قرار دادن مرتکبان جاسوسی پرداخته خواهد شد .

نرم افزارهای جاسوسی و مقابله با آنها

نرم افزار جاسوسی چیست ؟
حتماً تا حالا برایتان پیش آمده است که در حال کار با اینترنت ناگهان پنجره های مختلف زیادی بدون میل شما باز می شوند که اصطلاحاً popup windows نام دارند و وقت زیادی را باید برای بستن آنها صرف کنید اگر در آن موقع کم حوصله باشید سریعاً از کوره در می روید ! این مطلب به شما کمک می کند که متوجه شوید این پنجره های مزاحم از کجا می آیند .
نرم افزار جاسوسی هر نوع فناوری یا برنامه روی کامپیوتر شماست که اطلاعات را بطور پنهانی جمع آوری می کند . این دیتا سپس به تبلیغ کنندگان یا به سایر گروه های علاقه مند فروخته می شود . نوع اطلاعاتی که از کامپیوتر شما جمع آوری می شود متفاوت است . بعضی نرم افزارهای جاسوسی فقط اطلاعات سیستمی شما را ردیابی می کنند – مانند نوع اتصال شما به اینترنت و سیستم عامل کامپیوترتان ، بقیه نرم افزارهای جاسوسی اطلاعات فردی را جمع آوری می کنند – مانند ردگیری عادات و علائق شما در هنگام کار با اینترنت و یا گاهی بدتر ، با فایل های شخصی شما سروکار دارند ، نرم افزار جاسوسی بدون رضایت و اجازه کاربر نصب می گردد ، (چنانچه به یک شرکت اجازه جمع آوری دیتا را بدهبد ، دیگر نام این عمل جاسوسی نیست ، بنابراین همیشه قبل از اجازه دادن ، موارد افشای دیتا بصورت آنلاین را با دقت بخوانید ) ، بعضی افراد به جاسوسی عمومی که گرایشات اینترنتی و نرم افزاری را ردگیری می کند تا جایی که اطلاعات مشخصه فردی را شامل نشود ، اعتراضی ندارند ، اما بقیه به هر نوع دیتایی که بدون اجازه از کامپیوترشان برداشته می شود ، معترض هستند . به هر حال ، نرم افزار یا ابزاری که این اطلاعات را جمع آوری می کند ، نرم افزار جاسوسی نامیده می شود .
نصب نرم افزار جاسوسی روی کامپیوتر شما می تواند با مشاهد یک وب سایت ، دیدن یک ایمیل به فرمت HTML یا با کلیک کردن یک پنجره باز شونده (pop-up) آغاز شود . روند دانلود به شما اطلاع داده نمی شود ، بنابراین شما از اینکه کامپیوترتان پذیرای یک نرم افزار جاسوسی شده است ، بی اطلاع خواهید ماند .

تولد نرم افزارهای جاسوسی :
قبل از ظهور نرم افزارهای جاسوسی تبلیغ اینترنتی از طریق قراردادن banner هایی بود که در صفحات وب قابل مشاهده بود (البته هنوز هم وجود دارند) ، و کاربران با کلیک کردن روی آنها از اطلاعات یا خدمات ارائه شده به دلخواه آگاهی می یافتند . اما بتدریج کاربران از این نحو تبلیغ خسته شده بودند و به این ترتیب تبلیغ کنندگان در حال ورشکستگی بودند ، زیرا میزان درآمد آنها متناسب با میزان کلیک از طرف بازدید کنندگان بر روی تبلیغاتی بود که بر روی وب سایت خود قرار می دادند .
تبلیغ کنندگان دریافتند که اگر همچنان می خواهند از طریق اینترنت درآمد داشته باشند ، مجبور به تغییر تاکتیک هایشان هستند . بسیاری از آنها دریافت خود را بر اساس میزان واقعی فروش قراردادند ، بقیه به راههای جدید تبلیغ فکر کردند ، آنها به روشی تازه رسیدند که به آنها اجازه تبلیغ محصولات را بدون داشتن وب سایت یا سرویس دهنده می داد و به این ترتیب نرم افزارهای جاسوسی پدید آمدند .
در ابتدا نرم افزار جاسوسی در دل برنامه های رایگان قرار می گرفت ، اما بعدها به حقه های کثیف تری ! رو آوردند و آن استفاده از سوء استفاده های هکری برای نصب نرم افزار جاسوسی روی کامپیوترهاست . اگر از سیستم های عامل رایج استفاده می کنید شانس شما برای داشتن نرم افزار جاسوسی روی سیستم تان بیشتر است . براحتی می توان ادعا کرد که بسیاری از کاربران خانگی بر روی کامپیوتر خود جاسوس ! دارند .

انواع نرم افزارهای جاسوسی :
همانطور که گفته شد ، نرم افزار جاسوسی هر نوع نرم افزاری است که اطلاعات را از یک کامپیوتر بدون آگاهی کاربر بدست می آورد . انواع زیادی از این نوع نرم افزارها در اینترنت فعال هستند اما می توان آنها را به دو گروه عمده تقسیم کرد :

نرم افزار جاسوسی خانگی (Domestic Spyware )
نرم افزاری است که معمولاً توسط صاحبان کامپیوترها به منظور آگاهی یافتن از تأثیرات اینترنت بر روی شبکه های کامپیوتری خودشان ، خریداری و نصب می گردد ، مدیران از این نرم افزار برای آگاهی از فعالیت های آنلاین کارمندان استفاده می کنند . بعضی افراد نیز برای اطلاع از فعالیت های سایر اعضاء خانواده استفاده می کنند (مانند مشاهده محتویات اتاقهای گفتگو توسط والدینی که کودکانشان در آنها شرکت می کنند)
یک شخص ثالث نیز می تواند نرم افزار جاسوسی را بدون آگاهی صاحب کامپیوتر نصب کند . مجریان قانون از نرم افزارهای جاسوسی برای آگاهی یافتن از فعالیت مجرمانی استفاده می کنند که این مجرمان خود از همین نرم افزارهای جاسوسی برای حصول اطلاعاتاز کامپیوترهای شخصی به قصد دزدی دارایی ها استفاده کرده اند .

نرم افزار جاسوسی تجاری (Commercial Spyware)
این نرم افزار که به عنوان adware نیز شناخته می شود ، نرم افزاری است که شرکت ها برای تعقیب فعالیت های وبگردی کاربران اینترنت استفاده می کنند . این شرکت ها اغلب اطلاعات حاصل را به بازار یابان می فروشند و آنها کاربران را با تبلیغات خاص مورد هدف قرار می دهند – منظور تبلیغاتی است که با علائق کاربر مطابقت دارد و به احتمال زیاد برای وی جذاب است .
بدست آوردن اطلاعات به این سادگی موجب خوشحالی تبلیغ کنندگان می شود . سابقاً بازاریابان برای فهمیدن علائق افراد باید انها را از طریق برگزاری مسابقات یا موارد مشابه تطمیع می کردند ، آن روش های کسب اطلاعات شخصی هنوز وجود دارد ، اما در آن روشها قدرت خواندن و اطلاع از سرنوشت اطلاعات شخصی و پذیرفتن یا نپذیرفتن آنها توسط افراد وجود دارد . به هر حال ، اطلاع از سلیقه های شما بصورت پنهانی با استفاده از نرم افزارهای جاسوسی بسیار آسان تر است و تصویر بسیار کامل تری به صنعت بازاریابی ارائه می کند . در کل می توان ادعا کرد که نرم افزارهای جاسوسی همه جا هستند .

فصل سوم
برسی قوانین کیفری ایران پیرامون جرایم رایانه ای متأسفانه در ایران موضوع تخلفات و جرایم کامپیوتری دیر تر از کشورهای دیگر نمودار گردیده و شاید علت آن ناشناخته بودن فن آوری اطلاغات در ایران بوده است . با توسعه فن آور اطلاعات و فراگیر شدن آن در بین عموم مردم ، توجه مدیران کشور به وجود قوانین لازم احساس گردید . اولین مرجع رسمی کشور که لزوم توجه به حقوق رایانه ای را احساس نمود شورای عالی انفورماتیک وابسته به سازمان برنامه و بودجه کشور بوده است . اولین قانونی که پیرامون جرائم کامپیوتری در ایران تصویب شد به سال ۱۳۷۹ بر می گردد که مجلس شورای اسلامی «قانون حمایت از پدید آورندگان نرم افزارهای رایانه ای » را تصویب نمود .
در سال ۱۳۸۱ نیز طرح قانون تجارت الکترونیکی تهیه که نهایتاً متن آن در سال ۱۳۸۲ به تصویب نهایی مجلس شورای اسلامی رسید . از جمله موارد مهمی که می توان به آنها اشاره نمود عبارتند از : جرم انگاری جعل ، کلاهبرداری کامپیوتری ، حمایت کیفری از حقوق مصرف کننده ، حمایت از داده ها و کپی رایت .
نتیجه گیری :
با توجه به پیشرفت تکنولوژی و اطلاعات ، بهطور یقین افرادی سودجو و فرصت طلب با فراگیری دانش درصدد سوء استفاده از تکنولوژی می باشد که این افراد سودجو ، امکاناتی را که توسعه تکنولوژی برای جامعه بشری به ارمغان می آورد دست خوش امیال و اغراض خود ساخته و باعث ایجاد مشکلاتی برای استفاده کنندگان از تکنولوژی گردیده و باعث ایجاد شبهه و تردید برای استفاده صحیح از این امکانات و تکنولوژی شده اند تا جایی که امروزه توجه دولتمردان ، حقوق دانان ، متخصصین در امر تکنولوژی را به خود معطوف کرده است . هر چه بیشتر تکنولوژی کامپیوتری توسعه یابد جرائم کامپیوتری نیز توسعه پیدا خواهد نمود . ولی قوانینی که بتواند که بتواند با این جرائم برخورد نماید پاسخگو نخواهد بود و دولتها می بایستی قوانین خود را متناسب با جرایم نمایند ، زیرا جرایم کامپیوتری با جرایم غیر کامپیوتری و کلاسیک اختلاف اساسی دارند .
اولاً : شیوه ارتکاب آنها تقریباً آسان است .
ثانیاً : با منابعی اندک می توانند خسارات هنگفتی وارد نمایند .
ثالثاً : جرایم کامپیوتری معمولاً در عرصه بین المللی بوده و معلوم نیست که کدام حوزه قضایی صلاحیت رسیدگی به جرم را بر عهده دارد .
رابعاً : با توجه به بین المللی بودن جرایم کامپیوتری ممکن است در بعضی از کشورها این موضوعات به عنوان جرم تلقی نگردیده و یا حتی قانونی مبنی بر مجازات متخلفان وجود نداشته باشد .
۱- آیا ساختار جامعه باعث بروز جرایم رایانه ای می شود ؟
۲-آیا قانون جلوگیری از چنین جرمهایی بازدارندگی کافی را ندارند ؟
۳-آیا آزادی کارکنان در ادارات و شرکتها باعث این جرم ها می شود ؟
۴- آیا عدم آموزش لازم به مردم و کارکنان باعث بروز چنین جرمهایی می شود ؟
۵-آیا نداشتن امنیت کافی سیستمهای ادارات و شرکتها و
۶- آیا نقش جامعه در شکل گیری چنین جرایمی مؤثر ا ست ؟
افراد شخصی باعث دسترسی آسان افراد به آنها می شود.

منبع: کانون وکلای اصفهان

عکس هات رو می ذارم رو اینترنت

این روزها فضای مجازی فارغ از مزایایی که در پی دارد فرصتی شده برای انتقام جویی های شخصی همان گونه که در صفحه حوادث بارها و بارها خوانده ایم که فلان فرد عکس های شخصی را در فضای مجاز منتشر کرده و آبرویی از یک خانواده برده است.

در این آشفته بازار دنیای مجازی، آنچه بیش از همه تعجب هر فردی را بر می انگیزد، انتقام جویی همسران از یکدیگر است به گونه ای که برای فروکش کردن خشونت و عصبانیت خود، عکس های دوران نامزدی، ازدواج و سایر عکس های شخصی یکدیگر را در فضای مجازی منتشر می کنند.

سوال این است در شرایطی گاه رفتار انسانی حتی رفتار همسر و شریک زندگیتان قابل پیش بینی نیست به گونه ای که در کمال ناباوری می بینید که عکس های کاملا شخصی شما در فضای مجازی دست به دست می چرخد و ناباورانه تر از آن زمانی که متوجه می شوید شریک زندگیتان در پی یک اختلاف ساده و پیش پا افتاده و صرفا برای انتقام جویی، آن ها را در فضای مجازی منتشر کرده، چه باید کرد؟

به عنوان مثال در موردی که اخیرا اتفاق افتاد، خانمی جوان با طرح شکایتی عنوان کرده بود که تصاویر شخصی اش در فضای مجازی منتشر شده است که در این زمینه پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات فرماندهی انتظامی خراسان جنوبی ورود کرد که با پیگیری کارشناسان فتا کمتر از ۳ روز عامل انتشار مشخصات شاکی در سایت همسریابی دستگیر شد.

براساس گفته های شاکی مدتی تماس هایی با او گرفته می شده که از او درخواست های غیر اخلاقی داشتند. شاکی در طرح شکایتش به پلیس فتا ادامه داد برای خودم جای سوال شده بود، در یکی از تماس ها از فرد تماس گیرنده پرسیدم مشخصات فردی و شماره من را از کجا آوردی؟ او در جوابم گفت: خودتان در سایت همسریابی گذاشته اید! وقتی به سایت مربوط مراجعه کردم با مشاهده آنچه می دیدم دیگر چشم هایم به تاریکی می رفت زیرا سخنان رکیکی را به من نسبت داده بودند.

این در حالی است که شاکی وقتی با متهم روبه رو شد زوایایی پنهان از پرونده برملا شد در این دیدار مشخص شد متهم، همسر شاکی بوده که مدتی در کش و قوس طلاق در مراجع قضائی بودند. همچنین در بازجویی ها مشخص شد چون شاکی قصد جدایی از همسرش را داشته، او هم برای این که انتقام بگیرد به یکی از سایت های همسریابی مراجعه و با ایجاد صفحه به اسم شاکی (همسرش) تمام مشخصات فردی او را به همراه شماره تلفن ثبت کرده است.

متهم در روند بازجویی به صورت مستمر عنوان داشته قصد برگشت همسرم را داشتم و از کار خود سخت پشیمانم. در نهایت با تکمیل پرونده، متهم به مراجع قضائی معرفی شد.

در مورد دیگری فردی که با درج تصاویر خصوصی و خانوادگی در یکی از شبکه های اجتماعی موجبات هتک حیثیت و آبروریزی شاکی را فراهم آورده بود توسط کارشناسان پلیس فتا استان اصفهان شناسایی و دستگیر شد.

در این پرونده کارشناسان پلس فتا با انجام تحقیقات و جستجو در فضای سایبر و جمع آوری ادله جرم، عامل راه اندازی پروفایل مذکور را شناسایی و دستگیر کردند. متهم که نامزد سابق شاکی بوده و به دلیل اختلاف بین آنها و برهم خوردن رابطه بینشان اقدام به انجام این عمل مجرمانه کرده که در مواجه با مدارک و مستندات این پلیس صراحتا به بزه انتسابی اقرار و همراه پرونده تحویل مراجع قضایی شد.

**هتک حیثیت و نشر اکاذیب رایانه ای

سرهنگ علی نیک نفس رئیس مرکز تشخیص و پیشگیری پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات نیروی انتظامی در این زمینه گفت: ایجاد صفحه در برخی سایت های اجتماعی به نام دیگران با هدف انتقام­گیری و بازی با آبروی افراد، گذاشتن مطالب موهن در پایگاه های اینترنتی با هدف هتاکی به افراد مختلف، انتشار اسرار شخصی و خانوادگی دیگران با انگیزه هایی انتقام و هتک حیثیت افراد، انتشار یا تحریف عکس های خصوصی دیگران نشر اکاذیب و افترا در اینترنت با هدف تشویش اذهان عمومی و بدبین کردن افراد به یکدیگر تنها گوشه ای از اقدامات مجرمانه ای است که برخی افراد با انگیزه هایی همانند تفریح و انتقام و فرونشاندن عصبانیت و جلب توجه و باز کردن عقده های روحی و روانی در حوزه فضای مجازی مرتکب می شوند که متأسفانه آسیب های جبران ناپذیری را در پی دارد.

وی افزود: اخلاق یکی از مهم­ترین ویژگی­های زندگی بشر بوده و از ویژگی­های روحی و نفسانی افراد است،این ویژگی­ها شامل موضوعات نیکو و پسندیده، مانند امانت داری، راست گویی یا ویژگی­های ناپسند مثل غیبت، و دروغ گویی است.

نیک نفس ادامه داد: رفتارهایی که از این ویژگی­ها ناشی می شود را رفتار اخلاقی می­گویند. در فضای سایبر نیز اخلاق کاربران از لحظه­ ورود به آن شروع می­شود و ممکن است اخلاق کاربران بازتاب اخلاق واقعی آنها باشد یا اینکه با اخلاق واقعی آنها تفاوت داشته باشد.

رئیس مرکز تشخیص و پیشگیری پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات نیروی انتظامی تصریح کرد: البته این فضا قوانین خاص خود را دارد ولی بستگی به شرایطی دارد که کاربران در آن قرار می­گیرند و رفتار یا اخلاقی که از خودشان بروز می­دهند چگونه است و چقدر به قوانین احترام می­گذارند.

نیک نفس اضافه کرد: هنجازسازی مثبت یکی از اصولی است که در هر تکنولوژی نوظهوری باید رعایت شود بنابراین در فضای سایبر نیز کاربران هنجارهای مثبت را رعایت کنند و اخلاق حرفه­ای در استفاده از امکانات سودمند آن داشته باشند.

وی اضافه کرد: موضوع هتک حیثیت و نشر اکاذیب یکی از بیشترین جرم هایی است که در حوزه جرایم رایانه­ ای رخ می­دهد، برخی از افراد با سوء استفاده از مزیت ابزارهای فناوری از قبیل شبکه اینترنت و غیره اقدام به تشویش اذهان عمومی کرده و موجب به خطر افتادن آبروی افراد می شوند که قانون برای برخورد با این گونه افراد در فصل پنجم قانون جرایم رایانه ای در سه ماده مجازاتی را تعیین کرده است.

نیک نفس افزود: به هموطنان توصیه می کنیم همواره دقت داشته باشند با رعایت نکات امنیتی فریب تبلیغات افراد سودجو را نخورند و از قرار دادن تصاویر خصوصی و خانوادگی در شبکه­ های اجتماعی اجتناب کنند.

وی اضافه کرد: همچنین به شهروندان توصیه می شود در فضای مجازی به افرادی اعتماد کنید که مورد اعتماد خانواده ­باشند و شناخت کاملی از آنها داشته باشند.

نیک نفس گفت: در استفاده از شبکه­ های اجتماعی تنظیمات امنیتی و خصوصی مربوطه را انجام دهند تا هر فردی به اطلاعات شخصی و خصوصی کاربران نداشته باشد.­

وی اضافه کرد: پلیس فتا از هموطنان درخواست کرد در صورت مواجه با موارد مشکوک آن را از طریق سایت پلیس فتا به آدرس Cyberpolice.ir بخش ‘ثبت گزارش مردمی’ گزارش کنند.

**غیرت مردانه و عفت زنانه باید در کانون خانواده تقویت شود

دکتر افشین طباطبایی یک روانشناس در گفت و گو با خبرنگار اجتماعی ایرنا گفت: یکی از دلایلی که سبب شده برخی از همسران اقدام به انتشار تصاویر همسر خود در فضای مجازی کنند، تجدد خواهی است در حالی که باید غیرت مردانه و عفت زنانه که در فرهنگ ما یک اصل است، تقویت شود.

این نویسنده و پژوهشگر مسائل اجتماعی افزود: جوانان خود را تحت تاثیر فرهنگ وارداتی غرب قرار داده ، شبیه خون غربی که در حال مهندسی است به سمت جوانان ما می آید و جوانان را تحت تاثیر قرار داده است به گونه ای که جوانان از آن ها الگوبرداری می کنند.

این روانشناس اضافه کرد: این شبیه خون غربی از نظر روانی در جوانان تاثیر داشته، آن ها فکر می کنند که به واسطه این فرهنگ وارداتی که از طریق ماهواره و شبکه های مجازی به ذهنشان وارد شده، مدرن شده اند در حالی که وقتی به بطن انسان های غربی وارد می شویم، خواهیم دید که در دنیای غرب این خبرها نیست و در آن فرهنگ انجام چنین اعمالی دور از شان انسانی است و از فطرت انسانی به دور است.

این نویسنده و پژوهشگر مسائل اجتماعی اضافه کرد: چنین الگوبرداری هایی، دریافت تکه و پاره هایی از فرهنگ های وارداتی است در صورتی که اگر تاریخ را مرور کنیم ، درمی یابیم که تمدن غرب در رویاروی با مسلمان بسیاری از فرهنگ را از مسلمانان آموخته اند.

طباطبایی اضافه کرد: در جنگ های صلیبی که دو قرن به طول انجامید، شوالیه های مسیحی در مواجه با سرداران مسلمان، بسیاری از مسائل از جمله استحمام کردن را آموختند ، از سوی دیگر سرداران مسلمان دارای موهای بلند بودند در حالی که شوالیه های مسیحی موهای کوتاهی داشتند اما با اقتباس از فرهنگ مسلمانان، موهای خود را بلند کردند.

وی اضافه کرد: اکنون جوانان ما از غرب الگوبرداری ناقص کرده و گمان می کنند که آن فرهنگ درست و سالم است، مدل مو ، لباس و حتی حرف زدن جوانان ما غربی شده است این در حالی است که در پشت صحنه این فرهنگ مهندسی شده، هزاران نفر در رسانه ها نشسته اند و برای ما نقشه می کشند.

وی با تاکید بر اینکه شعور و آگاهی جوانان باید در خانواده ها افزایش یابد، گفت: خانواده ها در این جریان مقصر هستند چرا که باورها در کانون خانواده شکل می گیرد، اگر فرزندان درست تربیت شوند، ساختارشان در بزرگسالی در نقش های همسری، پدری و مادری محکم می شود.

طباطبایی اضافه کرد: بودجه ای که باید صرف خانواده ها شود، صرف نمی شود به عنوان مثال فرهنگسراها به اندازه کافی در این زمینه فعال نیستند گویا یکسری کارها را سمبل کرده و تحویل خانواده ها می دهند و وقت کافی برای آموزش و تربیت خانواده ها نمی گذارند.

این روانشناس اضافه کرد: خانواده ها باید تریت و اخلاقیات را سرلوحه تربیت خود قرار دهند ، همان طور که وقت صرف می کنند تا فرزندانشان در کلاس های موسیقی و زبان و غیره ثبت نام کنند به همان اندازه باید وقت کافی برای تربیت و آموزه های اخلاقی آن ها صرف کنند.

طباطبایی گفت: والدین باید مناسبت های صحیح اجتماعی را به فرزندانشان آموزش دهند از سوی دیگر خود والدین باید بیاموزند که چگونه با یکدیگر رفتار کنند.

وی ادامه داد: تربیت فرزندان یک اصل اساسی است چرا که آن ها قرار است فردا، شوهر یا همسر شوند و بعدها نقش های پدر یا مادری را نیز به عهده بگیرند.

طباطبایی به خانواده ها توصیه کرد بیش از توجه به مسائل جنبی آموزشی، به بالا بردن سطح آموزش مراودات اجتماعی فرزندان براساس بنیادهای دینی تکیه کنند.

غیرت و عفت به عنوان دو اصل مهم و زیبا در فرهنگ ایرانیان همواره مطرح بود و این دو اصل اساسی در تربیت ایرانیان در حال رنگ باختن است ، براین اساس لازم و ضروری به نظر می رسد تا علاوه بر حساسیت خانواده ها مبنی بر توجه به این دو مقوله در تربیت فرزندان، نهادهای فرهنگی نیز به کمک خانواده ها شتافته تا این دو مهم به دست فراموشی سپرده نشود.

منبع: الف