خود مراقبتی مهمترین عامل پیشگیری از آسیب‌های فضای مجازی است

کارشناس پلیس فتا استان بوشهر با حضور در دبیرستان دخترانه ایراندخت خودمراقبتی را مهمترین عامل پیشگیری از آسیب‌های فضای مجازی خصوصا برای دختران نوجوان برشمرد و گفت: کاربران فضای مجازی خصوصا دختران با ارتقاء دانش اینترنتی و پیشگیری از آسیب‌های فضای مجازی مراقب خود در فضای مجازی باشند.

به گزارش پلیس فتا، این کارشناس، سرقت اطلاعات شخصی رایانه‌ای توسط سوء استفاده کنندگان را از مهمترین جرائم سایبری در حوزه فضای تولید تبادل و اطلاعات نام برد و از آنان خواست: سعی کنند سیستم‌های رایانه خود و همچنین تلفن‌ متصل به اینترنت آنها ‌فاقد اطلاعات شخصی باشد و به هیچ عنوان عکس‌های خانوادگی خود را در شبکه‌های موبایلی رد و بدل نکنند زیرا امکان هرگونه هک و سرقت اطلاعات در این شبکه‌ها  وجود دارد.

وی در ادامه بیشترین استفاده از فضای مجازی توسط نوجوانان را حضور در شبکه‌های اجتماعی موبایلی خواند و تصریح کرد: متاسفانه نوجوانان از شبکه‌های اجتماعی خصوصا موبایلی به صورت گسترده استفاده می‌کنند و به دید کاملا مثبت به آن نگاه می‌کنند در صورتی که در کنار فرصت‌های آن باید تهدیدات و خطرات آنها را نیز شناخت تا بتوان در یک فضای کاملا ایمن فعالیت کرد.

کارشناس پلیس فتا با اشاره به پنهان بودن هویت کاربران در فضای مجازی علی‌الخصوص شبکه‌های اجتماعی موبایلی خاطرنشان کرد: در حال حاضر‌ بسیاری‌ از پرونده‌های موجود در پلیس فتا در راستای شبکه‌های اجتماعی جعل هویت افراد و سوءاستفاده از اعتماد کابران می‌باشد، بنابراین نوجوانان خصوصا دختران به هیچ عنوان نباید به افراد غریبه آنلاین در فضای مجازی اعتماد کنند چراکه ممکن است آنچه که خود را معرفی می‌کند نباشد و نیت شومی داشته باشد.

این کارشناس سایبری در بخش دیگری از سخنان خود با توجه به سرقت‌های حساب بانکی توسط سارقان در فضای مجازی به خرید کالا به صورت اینترنتی اشاره کرد و گفت: هیچگاه ناآگاهانه و بدون هماهنگی با خانواده از سایت‌های اینترنتی کالایی خریداری نکنند و در خرید آنلاین حتما مراقب دام فیشینگ مجرمان سایبری باشید.

وی در ادامه اعتیاد اینترنتی، افسردگی، بی بند و باری را از دیگر تهدیدات فضای مجازی برشمرد و افزود: کاربران باید با برنامه دقیق و مدون در استفاده از فضای مجازی خصوصا شبکه‌های اجتماعی و بازی‌های رایانه‌ای فعالیت نمایند و مراقب باشند تا نه تنها در دام اعتیاد فضای مجازی نیفتند بلکه از مشکلات جسمی و روحی این فضا نیز در امان بمانند.

اینترنت و سوء استفاده اخلاقی ، تهدیدی نوین ، دشواری در ردیابی:

تری اونز، از مشاورین امنیتی و نیروهای سابق پلیس ، بیان داشته : “بسیاری از قربانیان، خود را مقصر می‌پندارند. جرائم اغفال جنسی از تعداد واقعی‌اشان کمتر گزارش داده می‌شوند چرا که قربانیان اغلب از اظهار شکایت شرم دارند”. خانم وولف از قربانیان پنج سال قبل در 18 سالگی، پرده از این چهره‌ی زشت شبکه‌های اجتماعی برداشته است.

FBI ،به گزارش کل هلث ریپورت از سوء استفاده اخلاقی به‌عنوان یکی از دردسرسازترین جرائم اینترنتی خبر داده است. مجرمین توسط تصاویر خصوصی قربانیان، اقدام به ارعاب و تهدید به ارسال تصاویر بیشتر ، اخاذی مالی یا تن دادن به پیشنهادات بی‌شرمانه می‌شوند.

طبق گزارشات ارسالی وزرات دادگستری ایالات متحده به کنگره در سال 2016، شگرد یاد شده یکی از بزرگترین خطرات آنلاین برای جوانان و نوجوانان بوده است. گزارشات برگرفته از تحقیقات موسسه بروکلینگز حکایت از این دارد اغفال جنسی بطور شگفت‌انگیزی رایج گشته است. شماره پرونده‌های مرتبط به این جرم دقیقاً معلوم نبوده چرا که سوء استفاده اخلاقی تخلفی طبقه بندی شده نیست و تحت عناوینی مانند تهدید و ارعاب مورد پیگیری قانونی قرار می‌گیرد. محققین دریافته‌اند حدود 80 پرونده مرتبط با نفوذ به گوشی و رایانه و تهدید صاحبانشان به تولید محتوای مستهجن و اشاعه دادن قربانی به فعالیت‌های جنسی بوده است. طبق تخمین پژوهشگران، 80 مورد گزارش شده در واقع 3000 نفر را درگیر این جرایم ساخته است.

در پرونده خانم وولف، متهم، جوانی 19 ساله بود و 13 قربانی دیگر را توسط هک دوربین رایانه و گوشی و ضبط صدا و تصویر بدون رضایت و اطلاع قربانیان مورد حمله قرار داده بود. در آغاز کار، خانم وولف با پیام‌های باج خواهانه‌ای از طرف فردی ناشناس مواجه شد که ایشان را تهدید و مجبور به ارسال تصاویر برهنه خود کرده و یا تهدید به برهنه شدن در برابر دوربین مشتریان! مجرم شده بود. و اگر قربانی از دادن باج امتناع می‌ورزید، به انتشار تصاویر خصوصی خودش تهدید می‌شد. این تصاویر قبل‌تر توسط هک وب‌کم رایانه و دوربین گوشی قربانی بدست آمده بود.

خانم وولف و خانواده ایشان به درخواست‌های مجرم اعتناء نکرده و مراتب را به پلیس گزارش دادند. ایشان نقل کرده‌اند: “پلیس FBI وارد خانه‌ام شد و پس از بررسی لپ تاپ متوجه شدند فردی حساب کاربری یکی از دوستان اینترنتی من را هک کرده است.” هر کاربری که پیام خرابکارانه را دریافت و آن را باز کرده بود بطور ناآگاهانه دوربین و فایل‌ها و اطلاعات کاربری گوشی و رایانه خود را در دسترس مجرم قرار داده است.

در طول 3 ماهی که پلیس مشغول به شناسایی و ردیابی فرد مجرم بود، خانم وولف همچنان پیام‌های تهدید آمیز دریافت می‌نموده است. او هرگز به این پیام‌ها پاسخی نداد تا سرانجام پلیس پس از شناسایی فرد خاطی اعلام داشت مجرم از همکلاسی‌های سابق دوران دبیرستان خانم وولف بوده است.

او پس از دستگیری به 18 ماه حبس محکوم شد. شاکی در این مورد بیان داشت: “در دوران فارغ التحصیلی دبیرستان حدود 1000 نفر بودیم بنابراین هویت مزاحم را به یاد ندارم ولی مشخص است او از چه منبعی قربانیان خود را انتخاب می‌نموده است. بخت با من یار بود که خانواده‌ام مرا درک و پشتیبانی کرده و از من خواستند اجازه‌ی قبول درخواست‌های تهدید آمیز به متهم ندهم.”

با این حال تمامی قربانیان سرنوشت خوبی ندارند. آقای اونز، مدیرعامل شرکت امنیتی سایبرسلوس از همراهان قربانیان اغفال شده اذعان داشته که بسیاری از فریب خوردگان گزارش شکایت و تشکیل پرونده نمی‌دهند چرا که خود را مقصر انگاشته و احساس شرم دارند. “آقای اونز “مؤسس شرکتی است که به عنوان رابط بین پلیس و شاکی، قربانیان را با رعایت اصول محرمانه ارشاد قضایی می‌نماید. او تلاش کرده بانوان را از خطرات این چنینی آگاه سازد و گوش‌زد نموده که هویت واقعی افراد در اینترنت می‌بایست همان در مراحل اولیه آشنایی معین گردد.

آقای اونز اضافه کرد با قربانیان بسیاری در سراسر آمریکا کار کرده‌ام. اغلب قربانیان به دام مجرمینی افتاده‌اند که با جعل هویت در فضای مجازی و جا زدن خود به عنوان افرادی موجه و وجیه اقدام به فریفتن و به طمع انداختن شکار خود می‌کنند.”
به عقیده‌ی اونز، قربانیان بعدتر با عواقب روانی شدید این اقدامات شرورانه رو برو می‌شوند.

شکارچیان به دنبال مجبور ساختن قربانی به اقدامات شرم آور و خوار کننده هستند، سپس قربانی را مجبور به ارسال محتوای بیشترکرده و اقدام به فروش آن در دنیای مجازی می‌نمایند. زنان باید متوجه باشند این دست از تجاوزها،  تقصیر قربانی نبوده حتی اگر فریب مجرم را خورده و با دست خود اقدام به ارسال تصاویر خود به شخص خاطی نموده باشند.

طبق گزارشات FBI یکی از بزرگ‌ترین پرونده‌های سوء استفاده اخلاقی در سال 2009 و در کالیفرنیا بوده است. فردی 32 ساله به هویت “لوئیس میانهوس” بیش از 230 زن مشتمل بر 44 فرد زیر سن قانونی را فریب داده بود. او پس از دستگیری به 6 سال زندان به‌جرم هک رایانه و استراق سمع و تصویر، محکوم شد.

5 دلیل رسانه‌های اجتماعی برای نابودی نسل‌ها

رسانه‌های اجتماعی به طرق مختلف به نفع جمعیت بوده است. رسانه‌های اجتماعی تبدیل به یک عامل مهم و بسیار رایج در جامعه شده است این به شما کمک می‌کند زمانی که تنها هستید با دیگران ارتباط داشته باشید و اطلاعات خود را به اشتراک بگذارید. رسانه‌ها به سرعت در حال رشد می‎باشد و به طور مداوم بروز رسانی می‌شوند. رسانه‌های اجتماعی خوبی و بدی‌هایی دارد که انسان را وسوسه می‌کند و به طرق مختلف نسل آینده را به خطر می‌اندازد.بشب

– رسانه‌های اجتماعی باعث افسردگی و استرس می‌شوند.

رسانه‌های اجتماعی راه خوب برای ارتباط افراد و اشتراک گذاشتن مطالب می‌باشد. رسانه اجتماعی مانند: فیس بوک، اسنپ چت و توییتر و … همه مکان‌هایی هستند که افراد همیشه می‌ توانند خود را با دیگران مقایسه کنند. این نوع مقایسه‌ها باعث می شود که فرد دچار استرس شده و در نهایت به افسردگی تبدیل شود.

– رسانه‌های اجتماعی کاهش تعامل چهره به چهره است.

در طول سالهای گذشته، به جای دیدار چهره به چهره ، مردم در صفحات رسانه‌های اجتماعی چت می‌کند. رسانه‌های اجتماعی باعث می‌شوند روابط‌های  شخصی کاهش یابد.  روابط شخصی با دیگران احساس راحتی را ایجاد نموده و در کمترین زمان تعاملات اجتماعی انجام می‌گردد. با توجه به اینکه افراد در شبکه‌های رسانه‌ای می‌توانند مطلبی اضافه یا حذف نماید ولی باعث شده است که کاربران ارتباط خود را در سطح شخصی با دیگران و تشویق انزوای اجتماعی را ازدست بدهند.

–  رسانه‌های اجتماعی مانع بهره‌وری می‌شون.

رسانه‌های اجتماعی به راحتی می توانند تمامی کارها را مختل نمایند بیش از 50 درصد از مردم در هنگام کار از حساب‌های رسانه‌های اجتماعی استفاده می‌کنند که باعث از دست رفتن وقت می‌شود ظرف 30 دقیقه در رسانه‌های اجتماعی روزانه می‌تواند به یک شرکت 50 نفره هزینه‌ای بالغ بر 6،500 ساعت بهره‌وری در سال داشت و دلیل آن استفاده زیاد از رسانه‌های اجتماعی می‌باشد این کاهش بهره‌وری باعث تنبلی، عدم تمرکز، ریزش نمرات دانشجویان و کاهش مشاغل کارکنان می‌گردد.

– رسانه‌های اجتماعی اطلاعات شخصی را گسترش می‌دهد.

اطلاعاتی که در اینترنت وجود دارد هرگز نمی‌توان آن را حذف نمود اگر شماره تلفن شما در رسانه‌های اجتماعی منتشر شود دیگر نمی‌توانید آن را حذف نمایید پس همواره مراقب باشید اطلاعات شخصی دیگران مانند اطلاعات شخصی شما نیستند و آنها را منتشر نکنید حتی اگر آنها منتشر نموده باشند. با گسترش انتشار اطلاعات در فضای مجازی باعث شده است که سرقت هویت و حملات هکری افزایش یابد.

–  رسانه‌های اجتماعی تأثیر منفی بر سلامت روان دارد.

استفاده از رسانه‌های اجتماعی باعث ایجاد رفتارهای اعتیادآور و مشکلات اجتماعی شده است این رسانه باعث تنهایی، افسردگی، اضطراب، اختلالات خوردن و خودکشی را افزایش دهد.

به طور کلی، مردم باید از رسانه های اجتماعی درست استفاده کنند تا به نسل‌های بعدی منتقل گردد چرا که فناوری در نسل‌های بعد گسترش یافته و بر روی رفتار کاربران تاثیر می‌گذارد.

تاثیرات منفی شبکه‌های اجتماعی بر جامعه و افراد

سرویس‌های شبکه‌های اجتماعی همچون فیس‌بوک و مای‌اسپیس این امکان را  فراهم می‌کنند که با هر شخصی تماس داشته باشید ، چه همکارتان در اتاق بغل دفترکار و چه همکلاسی دوران ابتدایی 30 ‌سال قبل باشد. شاید با گشت‌وگذار در این شبکه‌ها احساس ملحق شدن همچون رود به دریا داشته باشید اما ایجاد ارتباط نسنجیده در محیطی الکترونیکی ایرادات خاص خود را دارد.

غیر واقعی بودن روابط:

بنا بر گفته استیون‌اسروتگتز از دانشگاه کرنل، شبکه‌های اجتماعی، تفاوت قائل شدن بین روابط معنادار در زندگی واقعی با روابط متعدد در محیط مجازی را مشکل می‌سازد. هرچه این روابط سطحی در محیط‌ های مجازی بیشتر باشد ، به همان میزان ارتباطات عمیق در دنیای واقعی ضعیف خواهد شد.

مجرمین سایبری :

قابلیت دسترسی سریعی که در شبکه‌های اجتماعی در دسترس کاربران است، در دسترس مجرمین نیز می‌باشد. مجرمین اینترنتی در محیط‌های مجازی ، اعتماد نوجوانان را به‌خود جلب و سپس آنان را در مقابل هم سن و سالانشان مورد تخریب شخصیتی قرار می‌دهند که آثار حاصل از چنین تخریب‌هایی گاها زخم‌های عمیق روانی بوجود می‌آورد. حتی در چندین مورد که اطلاعات شخصی کاربران انتشار یافته قربانیان جرایم سایبری دست به خودکشی زده‌اند. قابلیت ناشناس ماندن در اینترنت می‌تواند آمار تمایلات تیره و تاریک فرد را بروز دهد که اگر این ناشناس ماندن نبود، این تمایلات منفی نیز ممکن بود سرکوب شود. مجرمین سایبری روز افزون بوده و بنا بر گزارشات شبکه‌ی خبری “سی بی سی”در سال 2010 قربانیان جرایم سایبری 42 درصد برآورد شده‌اند.

کاهش بهره وری:

بسیاری از شرکت‌های تجاری با استفاده از شبکه‌های مجازی در پی ارتباط با مشتریان و بازاریابی هستند، در صورتی که شبکه‌های اجتماعی برای کارمندان بیشتر جنبه سرگرمی داشته و به‌جای انجام وظایف کاری توجه‌ آنها به پست‌هایی است که دوستانشان برای همدیگر می‌فرستند، امکانات فنی زیادی نیز برای مسدودسازی استفاده از شبکه‌های مجازی در بازار موجود است که البته میزان کارآمدی آنها نیز مورد تردید می‌باشد.

حریم شخصی:

طبیعت شبکه‌های اجتماعی، تشویق کاربر بر ارائه اطلاعات شخصی بیشتر از خود می‌باشد. بخاطر سهولت امکان انتشار مشخصات خصوصی فرد در شبکه‌های اجتماعی، افراد حفاظت گفتاری را که در دنیای واقعی رعایت می‌کنند، نادیده می‌گیرند. افزون بر این، مواردی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شود، ماندگاری همیشگی دارد، برای مثال عکسی که در یک مهمانی گرفته شده ، شاید در زمان انتشار حساسیتی بوجود نیاورد ولی گاها بعد از گذشت مدتی امکان ایجاد مشکل برای افراد عکس را دارد.

ناگفته نماند که شبکه‌های اجتماعی تمهیدات برای اعمال محدودیت برای جلوگیری از وقوع موارد فوق الذکر را دارند ، اما این کاربران هستند که اغلب از محدود کننده‌ها غافل می‌باشند.

تهدید و مزاحمت برای صاحبخانه در فضای مجازی

رئیس پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات استان آذربایجان غربی از دستگیری فردی خبر داد که به دلیل اختلافات قبلی اقدام به مزاحمت برای صاحبخانه خود نموده بود.

به گزارش پلیس فتا، سرهنگ حسن کوره‌بلاغی در تشریح این خبر اظهار کرد: احدی از شهروندان با در دست داشتن مرجوعه قضایی در پلیس فتا حاضر و اعلام داشت که اخیرا شخص ناشناسی در یکی از شبکه‌های اجتماعی اقدام به تهدید به قتل بنده نموده و سبب آزار و اذیت و نگرانی خانوادهام گردیده است.

این مقام ارشد انتظامی با بیان اینکه موضوع در دستور کار این پلیس قرار گرفت و با اقداماتی فنی متهم مورد نظر شناسایی و با دستور مقام قضایی به این پلیس دلالت داده شد، افزود: در تحقیقات بعمل آمده از متهم اعلام داشت که بنده قبلا مستاجر شاکی بودم و بنا به اختلافاتی که داشتیم اقدام به مزاحمت و تهدید وی نمودم.

سرهنگ کوره‌بلاغی با بیان اینکه برخی کاربران فکر می‌کنند رفتار مجرمانه آنها در فضای مجازی و به خصوص شبکه‌های اجتماعی قابل رد گیری و شناسایی نیست، اقدام به تسویه حساب‌های شخصی، انتقام‌جویی، مزاحمت، آزار و اذیت دیگران می‌نمایند، گفت: هرگونه اقدامی در فضای سایبر و شبکه‌های اجتماعی قابل رد گیری و شناسایی است و پلیس فتا می‌تواند به سهولت این افراد را شناسایی کرده و تحویل قانون دهد.

وی با اشاره به فصل پنجم قانون جرائم رایانه‌ای گفت: مطابق ماده744 هركس به وسیله سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی، فیلم یا صوت یا تصویر دیگری را تغییر دهد یا تحریف كند و آن را منتشر یا با علم به تغییر یا تحریف منتشر كند، به نحوی كه عرفاً موجب هتك حیثیت او شود، به حبس از نود و یك روز تا دو سال یا جزای نقدی از پنج میلیون (5.000.000) ریال تا چهل میلیون (40.000.000) ریال یا هر دو مجازات محكوم خواهد شد.

به گفته سرهنگ کوره‌بلاغی در تبصره این ماده آمده است چنانچه تغییر یا تحریف به صورت مستهجن باشد، مرتكب به حداكثر هر دو مجازات مقرر محكوم خواهد شد.

وی ادامه داد: همچنین برابر ماده هر كس به وسیله سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی صوت یا تصویر یا فیلم خصوصی یا خانوادگی یا اسرار دیگری را بدون رضایت او جز در موارد قانونی منتشر كند یا دسترس دیگران قرار دهد، به نحوی كه منجر به ضرر یا عرفاً موجب هتك حیثیت او شود، به حبس از نود و یك روز تا دو سال یا جزای نقدی از پنج میلیون (5.000.000) ریال تا چهل میلیون (40.000.000) ریال یا هر دو مجازات محكوم خواهدشد.

رئیس پلیس فتا استان آذربایجان غربی یادآور شد: همچنین در ماده 746 نیز آمده است  هر كس به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی به وسیله سامانه رایانه‌ای یا مخابراتی اكاذیبی را منتشر نماید یا در دسترس دیگران قرار دهد یا با همان مقاصد اعمالی را بر خلاف حقیقت، رأساً یا به عنوان نقل قول، به شخص حقیقی یا حقوقی به طور صریح یا تلویحی نسبت دهد، اعم از اینكه از طریق یادشده به نحوی از انحاء ضرر مادی یا معنوی به دیگری وارد شود یا نشود، افزون بر اعاده حیثیت (در صورت امكان)، به حبس از نود و یك روز تا دو سال یا جزای نقدی از پنج میلیون (5.000.000) ریال تا چهل میلیون (40.000.000) ریال یا هر دو مجازات محكوم خواهدشد.

جعل سنتی و جعل رایانه‌ای

مسئله مربوط به جرایم رایانه‌ای در کشور به اوایل سال ۱۳۸۰برمی‌گردد. در آن برهه زمانی جرایم رایانه‌ای بیشتر در خصوص موضوعاتی همچون جعل اسناد دولتی و شخصی اتفاق می‌افتاد. چنان‌که اولین جرم رایانه‌ای در خرداد ۱۳۷۸ به ثبت رسید که در آن یک دانشجوی کامپیو‌تر و یک کارگر چاپخانه در کرمان، چک‌های تضمینی را جعل می‌کردند.

به گزارش ایران هشدار، بر اساس تحقیقات انجام شده، در کشور جرایم رایانه‌ای سالیانه در حدود ۳۰ درصد رشد داشته و همچنین شرکت‌های تجاری سالانه یک تریلیون دلار از ارتکاب جرایم رایانه‌ای مورد آسیب قرار می‌گیرند. این آمار نشان دهنده رشد بالایی از جرایم رایانه‌ای در کشور است و لزوم پیشگیری کاربران در مواجه با خطرهای احتمالی را هشدار می‌دهد.

در این قسمت ابتدا به یکی از موضوعات جرایم رایانه‌ای با عنوان جعل رایانه‌ای و سپس به مقایسه آن با جعل سنتی می‌پردازیم.

طبق تعریف سازمان همکاری و توسعه اقتصادی در اروپا به اعمالی نظیر ورود، تغییر، پاک کردن یا متوقف کردن داده‌ها یا برنامه‌های رایانه‌ای که به قصد ارتکاب جرم صورت می‌گیرد، جعل رایانه‌ای می‌گویند.

اما در ایران، قانون‌گذار در قانون جرایم رایانه‌ای سال ۱۳۸۸ با عنوان «جرایم علیه صحت و تمامیت داده‌ها و سیستم‌های رایانه‌ای و مخابراتی» و در مبحث یکم جرم جعل رایانه‌ای و ارکان آن را توضیح داده است.

در ماده ۷۳۴ قانون مجازات اسلامی (ماده ۶ قانون جرایم رایانه‌ای) آمده است هرکس که به‌طور غیر مجاز مرتکب اعمال زیر شود جاعل محسوب می‌شود:

 الف. تغییر یا ایجاد داده‌های قابل استناد یا ایجاد یا وارد کردن متقلبانه داده به آن‌ها؛

ب. تغییر داده‌ها با علایم موجود در کارت‌های حافظه یا قابل پردازش در سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی یا تراشه‌ها یا ایجاد یا وارد کردن متقلبانه داده‌ها یا علایم به آن‌ها.

 «جعل سنتی و جعل رایانه‌ای»

در جعل سنتی عنصر مادی جرم کاملاً مادی و محسوس و فیزیکی است و شامل مواردی نظیر «ساختن نوشته یا سند یا ساختن مهر یا امضای اشخاص رسمی یا غیر رسمی فراشیدن یا تراشیدن یا قلم بردن یا الحاق یا محو یا اثبات یا سیاه کردن یا الصاق نوشته‌ای به نوشته دیگر یا به‌کار بردن مهر دیگری بدون اجازه صاحب آن» می‌شود. این عناصر جرم، مادی و مرتبط با ابزاری مثل کاغذ، قلم و اسناد هستند.اما در جعل رایانه‌ای این داده‌ها هستند که می‌توانند به صورت داده‌های پیام یا داده‌های رایانه‌ای موجبات تشکیل جرم را فراهم آورند. «داده» به هر نمادی از اطلاعات و مفاهیمی که برای پردازش در سیستم رایانه حاوی برنامه‌ای مناسب برای وا داشتن یک سیستم به انجام یک وظیفه، به‌کار برده می‌شود، اطلاق دارد.

در قانون تجارت الکترونیکی در ماده ۲ بند (الف) داده پیام این‌گونه تعریف شده است:

 «هر نمادی از واقعه، اطلاعات یا مفهوم که با وسایل الکترونیکی، نوری و یا فناوری‌های جدید اطلاعات تولید، ارسال، دریافت ذخیره یا پردازش می‌شود.» در هر دو جرم جعل (سنتی و رایانه‌ای)، عنصر مادی مبتنی بر نوعی دست کاری و ایجاد تغییر است. امّا با تعاریف انجام شده تفاوت بین عناصر مادی جرم جعل در جعل سنتی و رایانه‌ای کاملاً مشخص می‌شود. در جعل سنتی، عنصر کاملاً مادی و محسوس است و در جعل رایانه‌ای این عنصر دیجیتالی است.

در باب مجازات این جرایم نیز تفاوت‌هایی دیده می‌شود. طبق ماده ۷۳۴ قانون مجازات اسلامی (ماده ۶ قانون جرایم رایانه‌ای) برای مرتکب جرم جعل رایانه‌ای حبس از یک ماه تا ۵ سال و جزای نقدی از ۲۰ تا ۱۰۰ میلیون ریال یا هر دو مجازات می‌باشد و برای جرایم جعل سنتی حسب نوع جعل ارتکابی، مجازات حبس‌های طولانی مدت و حتی تا مجازات محاربه و افساد فی ارض پیش‌بینی شده است.

آنچه می‌تواند مفید باشد شناسایی و پیشگیری از وقوع جعل است، این‌که مطمئن شویم داده‌ای که منتسب به افراد است اصالتا و بدون تغییر از جانب صادر کننده ایجاد شده و تغییر یا دخل و تصرفی در داده ایجاد نشده است؛ البته این موضوع خود نیازمند کار‌شناسی است و شناسایی آن کار آسانی نخواهد بود و توجه به این نکته حائز اهمیت است که همانگونه که جعل سنتی می‌تواند پیامدهای منفی برای اشخاص و اقشار جامعه در پی داشته باشد جعل در فضای مجازی نیز موجبات ایجاد خسارات مادی و معنوی را برای اشخاص فراهم می‌آورد.

افزایش جرایم مالی فیشینگ و اسمیشنگ در فضای مجازی

رئیس پلیس فتا آذربایجان‌شرقی با اشاره به افزایش جرایم مالی در فضای سایبری گفت: فیشینگ، اسمیشینگ و فارمینگ از جمله جرایم مالی است که اقدام به برداشت های غیر مجاز از حساب های بانکی کاربران می‌کنند.

به گزارش پلیس فتا، سرهنگ محسن محمودی در نشست خبری با اصحاب رسانه ضمن تبریک فرارسیدن دهه مبارک فجر اظهار کرد: پلیس فضای تبادل اطلاعات در راستای اجرای نظم و امنیت در جامعه با اقتدار با خاطیان برخورد می‌کند، چنانچه امروزه امنیت و آرامشی را رقم زده است که در کشور نمونه است.

این مقام ارشد انتظامی افزود: با توجه به اینکه اکثر استان‌ها با افزایش جرایم سایبری رو به رو هستند در استان آذربایجان شرقی شاهد کاهش یک درصدی جرایم سایبری هستیم.

سرهنگ محمودی با اشاره به اینکه آذربایجان شرقی جزو اولین‌ها در کشف جرائم سایبری است، گفت: جایگاه استان در کشف جرائم فضای مجازی، رتبه پنج کشوری است‌ و علت آن همکاری مستمر با اصحاب رسانه، شهرداری تبریز، آموزش‌و پرورش، دستگاه قضایی در جهت آگاه سازی عمومی و اجرای برنامه آموزش شهروندان است.

رئیس پلیس فتا استان آذربایجان شرقی ضمن اشاره به پیگیری ماموریت‌های پلیس فتا توسط امام جمعه تبریز، گفت: تمامی هم و غم ما خدمت رسانی و جلب رضایت مردم  و رسیدن آنان به حق و حقوق مسلمشان بوده و این را نه در حرف بلکه در عمل ثابت کردیم.

وی با اشاره به اینکه زمان استاندارد رسیدگی به پرونده‌های سایبری در کشور ۳۷ روز است، گفت: امروز در استان شاهد این هستیم که زمان رسیدگی به پرونده های سایبری بین ۱۰ تا ۱۲ روز بوده و در واقع در این زمینه نیز رکورد جدیدی را ثبت کردیم، دلیل این امر تسریع  تعامل‌های قضایی در استان است.

سرهنگ محمودی از بالا بودن چالش‌های فضای مجازی در ۲ سال اخیر خبر داد و گفت: خوشبختانه امروز این چالش‌ها بسیار کمتر شده و با کشف ۱۰۲٫۱۱ درصدی، پرونده های جرائم سایبری در بین ۵ استان برتر کشور قرار داریم وقتی درصد کشف را ۱۰۲٫۱۱ درصد می گوییم کشف جرائمی است که از سایر استان‌ها به ما می‌آید و و قوع آن در این استان نبوده و یا پرونده‌های گذشته بوده که کشف شده است.

وی ضمن تاکید بر این‌که نگرانی ما در حوزه جرایم سایبری در مورد زنان و کودکان است، گفت: در دید ما شما رسانه‌ای‌ها نه فقط خبرنگار بلکه افسران جنگ نرم هستید و خوشحالیم که همواره رسالت اطلاع رسانی خودتان را به عالی‌ترین شکل انجام می‌دهید.

سرهنگ محمودی ادامه داد: هتک حیثیت، نشر اکاذیب، برداشت اینترنتی غیر مجاز، مزاحمت اینترنتی، کلاهبرداری، تهدید و اخاذی از جرمهای شاخص استان است.

وی ضمن تاکید همگرایی و هم افزایی رسانه‌ها و پلیس فتا در جهت آگاه سازی اجتماعی گفت: یکی از بیشترین فراوانی جرم‌های سایبری افزایش چشمگیر جرایم مالی مانند فیشنیگ، اسمیشینگ و فارمینک است که از عدم رعایت پروتکل‌های اقتصادی ناشی می‌شود.

رئیس پلیس فتا استان آذربایجان شرقی اعلام کرد: امسال شاهد افزایش صد درصدی اطلاع رسانی و افزایش صد درصدی تهیه محتوای آموزشی بودیم.

وی در خصوص پیامک‌های تبلیغاتی که روزانه ارسال می‌شود نیز گفت: روزانه ده نفر حداقل در زمینه پیامک‌ها با ما تماس گرفته و در کل، روزانه ۲ نفر که اکثرا افراد طمعکار هستند، اسیر دام این افراد قرار می‌گیرند.

محمودی ضمن اشاره به اینکه ترویج خشونت در بازی‌های رایانه‌ای باید جدی گرفته شود‌، خاطرنشان‌کرد: سن ورود به ارتش آمریکا مثبت ۱۸ سال و بازی کلش‌اف کلنز مثبت ۱۷ سال است و این در حالی است کودکان ۱۰ ساله در ایران جذب این بازی می‌شوند.

وی یادآور شد: ترویج مصرف گل در فضای مجازی افزایش پیدا کرده و جوانان را تشویق به مصرف مواد مخدر و قلیان‌های جیبی کرده و با تبلیغات غیر واقعی جوانان را جذب مواد مخدر می‌کنند.

رئیس پلیس فتای استان آذربایجان شرقی گفت: همواره مورد هجمه حملات سایبری هستیم، این حملات اهداف مختلفی را دنبال می‌کنند و باید رویکردهای تدافعی مانند استفاده از فایروال و آنتی ویروس در مقابل این نفوذها داشته باشیم.

وی با بیان اینکه اعتماد مردم به پلیس در استان سرمایه اصلی ما است، گفت: مردم باید به توصیه‌های امنیتی پلیس فتا در جهت پیشگیری جرایم سایبری توجه داشته و به شایعات و هر خبری که در شبکه‌های مجازی منتشر می‌شود واکنش نشان نداده و اخبار موثق را از منابع رسمی دنبال کنند.

انتقام بی‌شرمانه در فضای مجازی جهت وصول طلب

رئیس پلیس فتا استان مازندران از دستگیری فردی که موجب سلب آسایش زنی جوان در فضای مجازی شده بود خبر داد و گفت: فردی که با انتشار مطالب کذب و غیراخلاقی در یکی از نرم‌افزارهای پیام رسان موبایلی علیه زنی، موجب سلب آسايش و هتک حيثيت او و خانواده‌اش شده بود توسط کارآگاهان سایبری پلیس فتا شناسایی و دستگیر شد.

به گزارش پلیس فتا، سرهنگ حسن محمدنژاد  در تشریح این خبر اعلام کرد: در پي شکايت یکی از هم‌استانی‌ها، با ارائه مرجوعه قضايي به پليس فتا مراجعه و عنوان داشت، شخص ناشناسي در یکی از شبکه‌های پیام‌رسان اجتماعي، اقدام به ايجاد صفحه‌اي به نام شماره همراه بنده نموده و با قرار دادن عکس‌هایي از زنان بي‌حجاب و معرفي من به عنوان زني بدکاره، موجب سلب آسايش بنده شده‌است. به گونه‌اي که مدام از جانب افراد مختلف با من تماس گرفته مي‌شود و ایجاد مزاحمت می‌کنند، لذا تقاضاي رسيدگي پرونده را دارم.

این مقام ارشد انتظامی افزود: در ادامه حسب دستور مقام محترم قضایی رسیدگی به این پرونده در دستور کار ماموران پلیس فتا قرار گرفت و پس از انجام بررسی‌های لازم بر روی پیام‌های منتشره، متهم به هویت معلوم شناسایی گشت.

وی گفت: کارشناسان پلیس فتا در ادامه با هماهنگي مقام محترم قضایي متهم را به این پلیس احضار نمودند. متهم پس از حضور در اين پليس و مواجهه با ادله موجود ضمن اقرار به بزه انتسابي اقرار داشت، بنده به واسطه شغلم، سال گذشته طي درخواست شاکيه، محصول زمين کشاورزي وي را درو نمودم اما او بخشي از اجرت بنده را پرداخت نکرد و طي پيگيري‌هاي متعدد موفق به دريافت طلب خود نشدم. لذا اقدام به ايجاد صفحه‌اي در شبکه اجتماعي نموده و شماره شاکي را به عنوان زني فاسد به همراه عکس‌هايي مستهجن قرار دادم تا با اين کار از شاکيه انتقام گرفته‌باشم.

سرهنگ محمدنژاد گفت: طبق ماده 16 قانون جرایم رایانه‌ای، مرتکبان این قبیل جرائم به عنوان یکی از مصادیق هتک‌حیثیت می‌باشند و به حبس از 91 روز تا 2 سال یا جزای نقدی از 5 میلیون ریال تا 40 میلیون ریال یا هر 2 مجازات محکوم می‌شوند.

رئیس پلیس فتا مازندران در پایان گفت: سرانجام با تکميل تحقيقات، پرونده متشکله به همراه متهم جهت سير مراحل قانونی روانه دادسرا گرديد.

حسادت عامل انتشار عکس‌های خصوصی در فضایی مجازی بود

رییس پلیس فتا استان کردستان گفت: هرگونه سوء استفاده از عكس و اطلاعات شخصی دیگران در فضای مجازی جرم است، لذا از قرار دادن تصاویر دوستان و یا خویشان خود در فضای مجازی یا شبکه‌های اجتماعی خودداری نمایید.

به گزارش پلیس فتا، سرهنگ فرامرز شاکری اظهار کرد: متاسفانه برخی کاربران فضای مجازی به اشتباه در فضای سایبر و شبکه‌های اجتماعی مرتکب اعمالی می‌گردند که برای خود تبعات قضایی به بار می‌آورد و باید در محاکم قضایی حاضر شده و پاسخگو باشند‌.

به گفته وی عواقب دوستی‌های اینترنتی و آسیب‌های انتشار اطلاعات محرمانه و خانوادگی در شبکه‌های اجتماعی، بسیار زیاد است.

سرهنگ شاکری از تازه‌ترین جرمی که با این موضوع در شبکه‌های اجتماعی اتفاق افتاده، خبر داد و افزود: در پی شکایت یکی از شهروندان مریوانی مبنی بر تغییر و انتشار فيلم و صوت به صورت مستهجن، شناسایی عامل یا عاملان  انتشار در دستور کار کارشناسان پلیس فتا شهرستان مریوان قرار گرفت.

وی افزود: شاکیه در تحقیقات اولیه اظهار داشت، اخيرا شخصی ناشناس با ايجاد اکانت و صفحه‌ای در شبکه‌های اجتماعی و گذاشتن تصوير اينجانب در کنار  تصاویر مستهجن‌، باعث هتک حيثيت اينجانب گرديده است و با آبروی من در خانواده و جامعه بازی نموده است‌.

اين مقام ارشد انتظامي بیان کرد: کارشناسان اين پليس با حساسيت نسبت به پيگيری موضوع مطروحه اقدام و با به کارگيری شگردهای فنی و پليسی، متهمان  را شناسايی و پس از اخذ دستور مقام محترم قضايی به این پلیس احضارشدند.

سرهنگ شاکری گفت: در ادامه  از متهمین تحقیق که به جهت وجود مستندات لازم، متهمین لب به اعتراف گشودند و در اعترافات خود اظهار داشتند که با شاکیه دوست هستند و با توجه به اینکه شاکیه در زندگی شخصی خود موفق می‌باشد ما دو نفر از روی حسادت این کار را انجام دادیم و تصاویر وی را که در اختیار داشتیم با فتوشاپ در کنار تصاویر مستهجن قرار می‌دادیم و در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌ساختیم. در نهایت متهمین به مرجع قضایی معرفی شدند.

رئیس پلیس فتا استان کردستان در توصیه به خانواده‌ها گفت: در انتشار تصاویر و اطلاعات شخصی و خصوصی خود در بین دوستان و آشنایان دقت نماییم که تصاویر و اطلاعاتی را به اشتراک می‌گزاریم در صورت بروز اختلاف و یا قصد سوء استفاده توسط فردی، خطری متوجه ما و آبروی ما نباشد و در کل منتشر کردن مسائل خصوصی و تصویر در شبکه‌های اجتماعی به مصلحت نیست.

فروش وام روش جدید کلاهبرداران اینترنتی

رئیس پلیس فتا استان هرمزگان از شناسایی و دستگیری عامل کلاهبرداری اینترنتی در استان هرمزگان خبر داد و گفت: متاسفانه شهروندان نکات امنیتی را در فضای مجازی رعایت نمی‌کنند.

به گزارش پلیس فتا، سرهنگ دوم علی اصغر افتخاری اظهار کرد: برابر مراجعه احدی از شهروندان هرمزگانی مبنی بر کلاهبرداری اینترنتی موضوع به صورت ویژه در دستور کار کارآگاهان این پلیس قرار گرفت.

وی افزود: برابر اظهارات شاکی، در فضای مجازی آگهی با عنوان فروش وام روبه‌رو شده که پس از تماس با فرد ناشناس مبلغ دو میلیون ریال را به حساب و فروشنده وام واریز نمود؛ پس از گذشت مدت زمان طولانی، متهم از پرداخت وام به شاکی خودداری نمود.

سرهنگ افتخاری گفت: در روند رسیدگی به پرونده، تعداد هشت نفر از شهروندان بندرعباسی نیز به پلیس فتا مراجعه و بیان داشتند که فردی ناشناس از همین روش از آنها کلاهبرداری نموده است.

این مقام ارشد انتظامی ادامه داد: با توجه به حساسیت پرونده و تعدد شکات، با انجام اقدامات فنی و تخصصی فردی به هویت آقای ف.د شناسایی گردید. با توجه به احتمال سوء استفاده از شناسایی شده، با انجام اقدامات تکمیلی مشخص گردید فرد شناسایی شده هویت واقعی متهم می‌باشد که ضمن هماهنگی مقام قضایی متهم با رعایت اصل غافلگیری دستگیر گردید.

وی افزود: در بازجویی بعمل آمده، متهم بیان داشت، با توجه به فوت پدرش در بچگی از لحاظ مالی در تنگدستی بوده و براید پرداخت شهریه دانشگاه اقدام به درج آگهی فروش وام در فضای مجازی نمود. برابر تحقیقات انجام شده متهم معترف گردید با مبالغ دریافتی قصد خروج از کشور را نیز داشته است.

رئیس پلیس فتا استان هرمزگان گفت: در بررسی‌های صورت گرفته مشخص گردید متهم با انجام این عمل از 40 نفر مبلغ 800 میلیون ریال کلاهبرداری نموده است.

وی به شهروندان توصیه کرد: شهروندان فریب کلاهبرداران سایبری را نخورند و برای دریافت وام بایستی حتما به بانک مراجعه نمایند و به راحتی در فضای مجازی به افراد ناشناس اعتماد ننمایند.

سرهنگ افتخاری افزود: متاسفانه با رشد فضای مجازی در جامعه، کلاهبرداران از روش‌های نوینی برای کلاهبرداری استفاده می‌نمایند. شهروندان بایستی آگاهی خود را در خصوص فضای مجازی افزایش دهند تا در دام کلاهبرداران دچار نشوند.