حقوق کودکان در فضای مجازی

فضای مجازی عرصه ای است که حقوق و تکالیف متعددی در آن معنا می یابد. حقوق کودکان در این فضا از جمله حقوق مطروحه می باشد که در ابعاد مختلف می تواند مورد بررسی قرار بگیرد. پیش از آنکه وارد جزئیات و اقسام حقوق کودک در فضای مجازی شویم، تبیین و تشریح واژه “کودک” در ادبیات حقوقی ضروری می باشد.

به گزارش مرکز ملی فضای مجازی، قانونگذار جمهوری اسلامی ایران در موارد مختلفی احکامی را برای کودکان، صغار و … وضع نموده است، لکن هیچ گاه به طور صریح این واژه در ادبیات حقوقی داخلی تعریف نشده است. اما «کنوانسیون 1989 حقوق کودک» واژه کودک را به شرح ذیل تعریف نموده است: «از نظر این‌ کنوانسیون‌ منظور از کودک‌ افراد انسانی‌ زیر سن‌ 18 سال‌ است،‌ مگر این‌ که‌ طبق‌ قانون‌ قابل‌ اجرا در مورد کودک‌، سن‌ بلوغ‌ کمتر تشخیص‌ داده‌ شود.» فلذا مقصود از حقوق کودکان، ناظر به ان دسته از افرادی است که از حیث قانونی سن انها زیر 18 سال باشد. دولت جمهوری اسلامی ایران در اسفند 1372 با «‌قانون اجازه الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون حقوق کودک» و با تصویب مجلس شورای اسلامی و تأیید شورای نگهبان رسماً این کنوانسیون را پذیرفت. البته پذیرش کنوانسیون 1989 حقوق کودک؛ مشروط بر این نکته است که مفاد آن در هر مورد و هر زمان در تعارض با قوانین داخلی و موازین اسلامی باشد یا قرار گیرد از طرف دولت جمهوری‌اسلامی ایران لازم‌الرعایه نباشد.

موضوع حریم خصوصی کودکان در فضای مجازی، درگیر شدن کودکان با بازی های آنلاین در بستر اینترنت و سوء استفاده ذهنی و جنسی از کودکان در فضای سایبر، از مهمترین چالش ها و مباحثی است که در موضوع حقوق کودکان در فضای مجازی مورد دقت قرار می گیرد.

  1. در خصوص نقض حریم خصوصی کودکان در فضای مجازی باید به این نکته اشاره نماییم که دیتا و اطلاعات کودکان به راحتی می تواند توسط آن ها در شبکه های اجتماعی و … انتشار داده شود، بدون آنکه خود آنها به آثار این نشر و انتشار اطلاعات شخصی شان واقف باشند. در ظاهر امر، انتشار عالمانه و عامدانه اطلاعات شخصی توسط هر فرد به شرط آنکه دارای وصف مجرمانه نباشد، منعی ندارد و قانونگذار حکم خاصی را برای محدودیت یا حتی حمایت از افراد در این زمینه مقرر نکرده است. لکن اگر این انتشار توسط یک کودک صورت گیرد، هرچند که عامدانه باشد، لکن به دلیل صغر سن، عنصر عالمانه آن محل اشکال قرار می گیرد، از همین رو، این فعل نیازمند حمایت قانونگذار از آن است. در مجموع باید بیان نمود که با توجه به سهولت نقض حریم خصوصی کودکان در فضای مجازی، این موضوع علاوه بر نیاز به مراقبت و پیشگیری، مترصد حمایت قانونگذار نیز می باشد.
  2. دومین مبحث و چالشی که در موضوع حقوق کودکان در فضای مجازی اشاره شد، موضوع بازی های اینترنتی است. موضوعی فراگیر که بدون تردید بخش قابل توجهی از کودکان و نوجوانان امروزی درگیر آنها هستند. بازی های اینترنتی می تواند نقش بسیار موثری در تربیت و رشد ذهنی و فکری کودکان ایجاد نماید و اگر این بازی ها استاندارهای لازم را رعایت نکنند، بدون تردید باید آنها را از مهمترین دلایل در هنجار شکنی جوانان آینده بدانیم.
  3. اصلی ترین موضوع حقوق کودک در فضای مجازی، سوء استفاده ذهنی و جنسی از کودکان در فضای سایبر می باشد. موضوعی که با توجه به اهمیت آن، در کشورهای مختلفی نظیر ایالات متحده آمریکا، آلمان، انگلستان، ایرلند و …، قوانین متعددی در مورد آن وضع گردیده است. در سال های اخیر پدیده سوء استفاده جنسی از کودکان در فضای مجازی به عنوان یک نگرانی جدی در جامعه بین المللی مطرح گردیده است. در همین راستا در بند ج ماده 34 کنوانسیون حقوق کودک، دولت های عضو مکلف گردیده اند تدابیر ملی، دو جانبه و چند جانبه برای پیشگیری از استفاده استثمارگرانه از کودکان در نمایش ها و موارد پورنوگرافیک را اتخاذ نمایند. رویکردی مشابه رویکرد این ماده در پروتکل اختیاری مربوط به فروش، فحشا و هرزه‌نگاری کودکان که در سال 2000 به کنوانسیون حقوق کودک منضم شد مشاهده می‌شود. ماده 9 کنوانسیون شورای اروپا در خصوص جرایم سایبری نیز با جرم‌انگاری این عمل کوشیده است تا از ارتکاب این قبیل از جرایم علیه کودکان جلوگیری کند.

عنصر قانونی و مبنای حقوقی برای حق دسترسی کودکان به فضای مجازی را می توان ماده ۱۹ میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی دانست. این ماده در تشریح حق آزادی بیان بر این نکته تاکید می نماید که آزادی بیان شامل آزاد تحصیل یا دریافت اطلاعات و اشاعه یا انتقال اطلاعات می‌باشد؛ خواه شفاهاً یا به‌ صورت‌ نوشته‌ یا چاپ‌ یا به‌ صورت‌ هنری‌ یا به هر وسیله‌ دیگر صورت گیرد. در همین راستا، ماده ۱۷ کنوانسیون حقوق کودک مقرر می دارد که کشورهای‌ طرف‌ کنوانسیون،‌ دسترسی‌ کودک‌ به‌ اطلاعات‌ و مطالب‌ از منابع‌ گوناگون‌ و بین‌المللی‌، خصوصاً مواردی‌ که‌ مربوط‌ به‌ اعتلای‌ رفاه‌ اجتماعی‌، معنوی‌ یا اخلاقی‌ و بهداشت‌ جسمی‌ و روحی‌ وی‌ می‌شود را تضمین‌ می‌کنند.

همچنین ذکر این نکته در اینجا ضروری است که با توجه به ماهیت فضای مجازی که آثاری فراگیر دارد و محدود به مرزهای جغرافیایی نیست، ضرورت اتخاذ اقدامات بین المللی برای محدودسازی برخی محتویات مخرب برای کودکان با همکاری همه اعضای جامعه بین الملل امری انکار ناپذیر است.

در قوانین فعلی حاکم در نظام جمهوری اسلامی ایران قانون، مقرره یا قواعد صریح و خاصی در زمینه صیانت و حمایت از حقوق کودکان در فضای مجازی وجود ندارد که این امر نیازمند توجه جدی قانونگذار به این مساله است. البته ذکر این نکته ضروری است که از کلیات قوانین و مقررات موجود می توان حمایت های کلی را از این قشر خاص مورد نظر قرار داد. علاوه بر این موضوع در برخی قوانین از جمله ماده ماده (28) قانون جرایم رایانه‌ای مصوب 1388/3/5 مجلس شورای اسلامی در راستای صیانت از حقوق کودکان در فضای مجازی مقرر شده است: «…دادگاه‌های ایران در موارد زیر نیز صالح به رسیدگی خواهند بود: … د) جرایم رایانه‎ای متضمن سوء‌استفاده از اشخاص کمتر از ١٨ سال، اعم از آنکه مرتکب یا بزه‎دیده ایرانی یا غیرایرانی باشد.» لکن علی رغم این موارد، همان طور که گفته شد، با توجه به اهمیت فضای مجازی و حقوق کودکان در این عرصه، توجه ویژه قانونگذار به موضوع حاضر ضروری می باشد.

معرفی دو مقاله در حوزه کپی رایت در فضای مجازی

اگر می خواهید بیشتر درباره کپی رایت در فضای مجازی بدانید، خواندن دو مقاله زیر را به شما پیشنهاد می کنیم:

 «بررسی ابعاد پیوندهای مختلف اینترنتی از نظر حقوق مولف»

نویسندگان: ابراهیم رهبری، سعید نجات زادگان، حمید نجات زادگان

«پیوندهای اینترنتی در یکی از سه قالب پیوندها فرامتنی، تصویری و پنجره ای، کاربران را به سرعت و سهولت در فضای وب به گردش در می آورند، امری که ممکن است حقوق انحصاری صاحبان آثار فکری را در مخاطره قرار دهد. مهمترین نقطه تلاقی چالشهای پیوندهای اینترنتی با مالکیتهای فکری، در چارچوب نظام کپی رایت و موارد احتمالی تعدی به حقوق دارنده ی آن متبلور می شود. این مقاله می کوشد در بستری فنی و حقوقی، اقسام لینک ها و کارکرد هریک را در فضای دیجیتال بررسی کرده و حقوق صاحبان وبگاه ها را در مواجهه با پیوندهای اینترنتی تبیین سازد.»

جاهایی که این مقاله در دسترس شماست:
•   فصلنامه مطالعات حقوقی، سال نهم، شماره ۱
• سایت magiran.com

«حق دسترسی به اطلاعات و کپی رایت در فضای مجازی»
نویسنده: محمد حبیبی محنده

«کپی رایت یا حقوق مولف و حق دسترسی به اطلاعات به گفتمان های رایج در فضای مجازی تبدیل شده است. تعارضی اولیه یا واقعی میان این دو وجود دارد، چراکه کپی رایت با اعطای حقوق انحصاری به دارندگان آن دسترسی به اطلاعات مندرج در آثار ادبی و هنری را کنترل می کند، در حالی که حق دسترسی به اطلاعات به عنوان جلوه ای از حق بنیادی بشری آزادی بیان مستلزم دسترسی به اطلاعات مشمول کپی رایت است.»

جاهایی که این مقاله در دسترس شماست:
• فصلنامه حقوق پزشکی، سال دهم، شماره ۳۹
• سایت magiran.com

منبع: همکاران سیستم

کالاهای بی‌کیفیت ارمغان فروشگاه‌های اینترنتی بدون مجوز است

رئيس پليس فتا استان سیستان‌ و بلوچستان با اشاره به ارسال کالای بی‌کیفیت و نامرغوب از سوی فروشگاه‌های آنلاین بدون مجوز گفت: اولین اصل در خریدهای آنلاین داشتن نماد اعتماد الکترونیک (اینماد) است که از سوی مرکز توسعه تجارت به کسب و کارهای آنلاین اعطا می‌شود.

به گزارش پلیس فتا، سرهنگ دوم علی سرحدی با بیان اینکه بسیاری از سایت‌های فروش کالا در فضای مجازی فعالیت می‌کنند که پس از دریافت وجه از مشتری اقدام به ارسال کالاهای نامرغوب و بی‌کیفیت می‌نمایند، اظهار کرد: این فروشگاه‌های اینترنتی که اغلب فاقد مجوزهای لازم از مبادی ذی‌ربط می‌باشند در قالب سایت‌های فروش کالا در شبکه‌های اجتماعی فعالیت می‌کنند به طوری که پس از تقاضای خرید از سوی کاربران و دریافت وجوه آن، کالاهایی را برای مشتریان خود ارسال می‌نمایند که در بسیاری مواقع شهروندان پس از دریافت کالا متوجه معیوب بودن و یا عدم کیفیت لازم آن می‌شوند.

وی افزود: فروشگاه‌های اینترنتی به مانند فروشگاه‌های سطح شهر، نیازمند دریافت مجوزهای لازم جهت فعالیت خود هستند که این مشخصه مجوز فعالیت، به واسطه دریافت enamad در سایت مشخص می‌گردد. که شهروندان می‌توانند با کلیک بر روی آن اطلاعات لازم از گردانندگان سایت و آدرس و تلفن آنان را به دست آورند.

رئیس پلیس فتا استان سیستان و بلوچستان ضمن تاکید بر خرید از سایت‌های دارای enamad هشدار داد: اکثریت مشتریانی که از سایت‌های فاقد مجوز خرید می‌کنند از کالاهای دریافتی خود ناراضی هستند که این خود بیان‌گر این مطلب است که مدیران این سایت‌ها فقط به سود کوتاه مدت خود می‌اندیشند و برنامه‌ای برای دریافت مجوز و حفظ این کسب‌و کار ندارند.

سرهنگ سرحدی با بیان اینکه در خریدهای آنلاین پیش از آن‌که تبلیغات اغواکننده فریب‌مان دهد باید به اصالت سایت توجه کرد که دارای ای‌نماد هست یا خیر! گفت: کسب و کارهای فاقد مجوز برای جالب توجه مشتری برای خرید به تبلیغات اغوا کننده و فریبنده روی می‌آورند در حالیکه بسیاری از شعارهایی که در تبلیغات آنها گفته شده است درست نمی‌باشد.

وی سیاست این فروشگاه‌ها را نه ماندگاری در عرصه سایبر که جذب مشتری برای یکبار دانست و افزود: این دست کسب‌ و کارهای آنلاین به سرعت ماهیت عوض کرده و با نام و برندهای دیگر دوباره برای فریب مشتریان در فضای سایبر ظاهر می‌شوند. در حالیکه کسب و کارهای دارای ای‌نماد و مجوز دار کسب‌ و کارهایی هستند که تلاش دارند در این عرصه ماندگار باشند و مشتریان آنها دائمی شود.

این مقام ارشد انتظامی خرید از کسب‌ و کارهای فاقد ای‌نماد را اشتباه خواند و گفت: نه تنها خودمان باید از فروشگاه‌های دارای ای‌نماد خرید نمائیم بلکه باید به فرزندانمان نیز توصیه کنیم در خریدهای آنلاین حتما به این نکته توجه داشته باشند تا در دام مجرمان و کلاهبرداران سایبری نیفتند.

انتشار تصاویر خصوصی در تلگرام با انگیزه انتقام جویی

پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات استان همدان گفت: فردی که با ایجاد مزاحمت در پیام‌رسان تلگرام براي یکی از آشنایان خود مشکل ايجاد کرده بود با تلاش مأموران پلیس فتا استان همدان شناسایی و دستگیر شد.

به گزارش پلیس فتا، سرهنگ فیروز سرخوش‌نهاد در تشریح این خبر گفت: در پی مراجعه و ارائه شکوائیه احدی از شهروندان در خصوص هتک حیثیت وی در شبکه‌ی اجتماعی تلگرام، موضوع در دستور كار پلیس فتا استان قرار گرفت.

وی افزود: در تحقیقات اولیه مشخص شد فردي با به دست آوردن تصاوير خانوادگي و خصوصي شاکی و انتشار آن در فضاي مجازي باعث هتک حیثیت و آبروريزي وي شده بود.

اين مقام ارشد انتظامي ادامه داد: با انجام اقدامات فنی و اطلاعاتی و با پیگیری‌های مستمر، عامل انتشار مطالب شناسایی و با دستور مقام قضایی دستگیر گردید.

رییس پلیس فتا استان همدان بیان کرد: متهم که از آشنایان شاکی بوده در تحقیقات مقدماتی منکر قضیه شد ولی پس از مواجه شدن با دلایل‌، مدارک و مستندات موجود در پرونده‌، به بزه انتسابی معترف و در بازجویی صورت گرفته انگیزه خود را انتقام جویی عنوان نمود.

سرهنگ سرخوش‌نهاد با بیان اینکه رعایت اخلاق در فضای سایبر و به خصوص شبکه‌های اجتماعی یکی از الزامات فعالیت در این شبکه‌هاست، افزود: شهروندان، قانون جرائم رایانه‌ای را به دقت مطالعه و از پیامدهای استفاده نادرست و نا به جا از این فضا و مجازات‌های پیش روی مجرمین اطلاع حاصل نمایند.

این مقام مسئول با بیان اینکه عكس‌ها و اطلاعات خصوصي خود را در اختیار ديگران حتي اقوام و دوستان نگذارید، گفت: انتشار تصاویر خصوصی افراد در شبکه‌های اجتماعی اشتباه است چرا که با انتشار این تصاویر در شبکه‌های اجتماعی دسترسی دیگران به آن راحت می‌باشد و از این طریق می‌توانند برای شما مزاحمت ایجاد نمایند.

وی با بیان اینکه تجاوز به حریم شخصی افراد، افشای اسرار آنها در فضای مجازی و انتشار فیلم و عکس‌های خصوصی دیگر کاربران جرم است، گفت: این امور از نظر قانون گذاران جرم تلقی شده و با خاطیان برابر قانون برخورد خواهد شد.

كلاهبردارى از طریق درج آگهی سفر به جزيره كيش با قيمت رويايى و تخفيف ويژه

رييس پليس فتا استان خراسان رضوى گفت: با تلاش كارشناسان پليس فتا عامل كلاهبردارى در يكى از سايت‌هاى واسطه‌گر اينترنتى كه با وعده فروش بليط كيش اقدام به فعاليت مى‌نمود، شناسايى و دستگير شد.

به گزارش پلیس فتا، سرهنگ جواد جهانشيرى در تشريح اين خبر اظهار کرد: در پى شكايت شهروند مشهدى مبنى بر خريد آفر ويژه تور كيش با وعده هر نفر مبلغ 400 هزار تومان در يكى از سايت‌هاى واسطه‌گر اينترنتى، رسيدگى به موضوع در دستور كار كارشناسان پليس فتا قرار گفت.

رييس پليس فتا استان خراسان رضوى ادامه داد: كارشناسان پليس فتا پس از بررسى‌هاى اوليه و انجام اقدامات فنى و پليسى توانستند رد متهم را در فضاى سايبر شناسايى نموده و با هماهنگى قضايى نسبت به دستگيرى متهم اقدام نمودند.

سرهنگ جهانشيرى تصريح كرد: متهم 30 ساله با رويت شواهد غير‌قابل انكار بزه خود را پذيرفت و اعتراف كرد،‌ با درج آگهى در يكى از سايت‌هاى واسطه‌گر اينترنتى مبنى بر سفر به جزيره كيش با قيمت رويايى و تخفيف ويژه با وعده هر نفر مبلغ 400 هزارتومان و اقامت در هتلى پنج ستاره اقدام به دريافت مبالغي از تعدادى از شهروندان مشهدى نموده و پس از وايز وجه، آگهى خود از سايت‌هاى واسطه‌گر اينترنتى حذف كرده و از اين طريق اقدام به كلاهبردارى مى‌نموده است.

سرهنگ جهانشيرى در رابطه با تعداد و رقم دقيق كلاهبردارى صورت گرفته گفت: با توجه به تعدد شكات، پس از انجام بررسى‌هاى لازم، رقم دقيق اين كلاهبردارى اعلام خواهد شد.

اين مقام ارشد انتظامى خاطرنشان كرد: با توجه به هويت پنهان افراد در فضاى سايبرى،‌ اين ويژگى فضاى سايبر مورد توجه كلاهبرداران قرار گرفته و با مهاجرت از فضاى فيزيكى به فضاى سايبرى در حال شناسايى قربانيان و انجام افعال مجرمانه خود هستند لذا كاربران فضاى سايبرى مى‌بايست با افزايش دامنه آگاهى‌هاى خود هرگز فريب اين گونه كلاهبردارى‌ها را نخورده و مطابق يك ضرب المثل قديمى كه هيچ ارزانى بى‌حكمت نيست و هيچ گرانى بى‌علت‌؟ در صورت مواجهه با پيشنهادات مشابه در فضاى سايبر و شبكه‌هاى پيام رسان به ويژه پيام رسان‌هاى خارجى دقت لازم را بعمل آورند تا در دام اين نوع از كلاهبردارى‌ها واقع نگردند.

برداشت غیر مجاز بانکی کودک 8 ساله در پی عشق به اينترنت و بازى‌هاى آنلاین

فرمانده انتظامى شهرستان نيشابور گفت: کودک 8 ساله عاشق بازی‌های اینترنتی آنلاین عامل برداشت غیر مجاز از کارت بانکی والدین خود بود.

به گزارش پلیس فتا، سرهنگ بيات مختارى در تشريح پرونده گفت: با توجه به دريافت گزارشى مبنى بر برداشت غير مجاز از حساب شهروند نيشابورى‌، شاكى جهت دريافت مرجوعه قضايى به دادسرا و سپس براى تشكيل پرونده به پليس فتا شهرستان نيشابور مراجعه كرد.

وی افزود: شاكى در اظهارات اوليه خود به كارشناسان در خصوص نحوه برداشت غير مجاز از حسابش اطمينان خاطر داد كه هرگز كارت خود را به دست احدى نسپرده و حفاظت لازم در خصوص نگهدارى از كارت و رمز عبور آن را انجام داده است اما با اين حساب مدتى است كه به صورت سريالى مبالغى كسر و روز گذشته بدون هيچ علتى مبلغ 3 ميليون ريال از حسابش برداشت غير مجاز شده كه با مراجعه به بانك متوجه شده اين مبلغ صرف خريد اينترنتى شده است.

فرمانده انتظامى شهرستان نيشابور ادامه داد: كارشناسان پليس فتا با توجه به ادله به دست آمده و بررسى‌هاى انجام شده مشخص نمودند عامل برداشت غير مجاز مبلغ برداشت شده را طى هفت مرحله خريد اينترنتى صرف خريد بسته اينترنتى نموده است و با رد زنىهاى مربوطه عامل برداشت نيز شناسايى و با هماهنگى قضايى به پليس فتا فراخوانده شد.

سرهنگ مختارى تصريح كرد: متهم كسى نبود جز پسر 8ساله شاكى، که در حضور كارشناس زن انتظامى در پاسخ به سوال كارشناس گفت، انگیزه‌ام از برداشت‌های اینترنتی جهت نصب و اجرای بازی‌های مهیج و جنگی بر روی تبلت بوده که نیاز به بسته اینترنتى داشته است و با پى بردن به رمز اينترنتى پدرم من نيز با استفاده از كارت و مشخصات بانكى وى اينترنت تبلتم را شارژ نمودم.

اين مقام ارشد انتظامى با بیان اینکه نظارت بر فعالیت سایبری فرزندان از سوی والدین یک ضرورت است، تاکید کرد: رها کردن فرزندان در فضای سایبر و شبکه‌های اجتماعی عواقب جبران ناپذیری دارد و مجرمان سایبری به راحتی می‌تواند از کودک ما سوء استفاده نمایند.

وی ادامه داد: قطعا در این پرونده اگر شاکی به غیر از خانواده کودک بود جلب رضایت شاکی یک ضرروت بود و در صورت عدم رضایت شاکی خانواده کودک با دردسر مواجه می‌شدند.

خود مراقبتی مهمترین عامل پیشگیری از آسیب‌های فضای مجازی است

کارشناس پلیس فتا استان بوشهر با حضور در دبیرستان دخترانه ایراندخت خودمراقبتی را مهمترین عامل پیشگیری از آسیب‌های فضای مجازی خصوصا برای دختران نوجوان برشمرد و گفت: کاربران فضای مجازی خصوصا دختران با ارتقاء دانش اینترنتی و پیشگیری از آسیب‌های فضای مجازی مراقب خود در فضای مجازی باشند.

به گزارش پلیس فتا، این کارشناس، سرقت اطلاعات شخصی رایانه‌ای توسط سوء استفاده کنندگان را از مهمترین جرائم سایبری در حوزه فضای تولید تبادل و اطلاعات نام برد و از آنان خواست: سعی کنند سیستم‌های رایانه خود و همچنین تلفن‌ متصل به اینترنت آنها ‌فاقد اطلاعات شخصی باشد و به هیچ عنوان عکس‌های خانوادگی خود را در شبکه‌های موبایلی رد و بدل نکنند زیرا امکان هرگونه هک و سرقت اطلاعات در این شبکه‌ها  وجود دارد.

وی در ادامه بیشترین استفاده از فضای مجازی توسط نوجوانان را حضور در شبکه‌های اجتماعی موبایلی خواند و تصریح کرد: متاسفانه نوجوانان از شبکه‌های اجتماعی خصوصا موبایلی به صورت گسترده استفاده می‌کنند و به دید کاملا مثبت به آن نگاه می‌کنند در صورتی که در کنار فرصت‌های آن باید تهدیدات و خطرات آنها را نیز شناخت تا بتوان در یک فضای کاملا ایمن فعالیت کرد.

کارشناس پلیس فتا با اشاره به پنهان بودن هویت کاربران در فضای مجازی علی‌الخصوص شبکه‌های اجتماعی موبایلی خاطرنشان کرد: در حال حاضر‌ بسیاری‌ از پرونده‌های موجود در پلیس فتا در راستای شبکه‌های اجتماعی جعل هویت افراد و سوءاستفاده از اعتماد کابران می‌باشد، بنابراین نوجوانان خصوصا دختران به هیچ عنوان نباید به افراد غریبه آنلاین در فضای مجازی اعتماد کنند چراکه ممکن است آنچه که خود را معرفی می‌کند نباشد و نیت شومی داشته باشد.

این کارشناس سایبری در بخش دیگری از سخنان خود با توجه به سرقت‌های حساب بانکی توسط سارقان در فضای مجازی به خرید کالا به صورت اینترنتی اشاره کرد و گفت: هیچگاه ناآگاهانه و بدون هماهنگی با خانواده از سایت‌های اینترنتی کالایی خریداری نکنند و در خرید آنلاین حتما مراقب دام فیشینگ مجرمان سایبری باشید.

وی در ادامه اعتیاد اینترنتی، افسردگی، بی بند و باری را از دیگر تهدیدات فضای مجازی برشمرد و افزود: کاربران باید با برنامه دقیق و مدون در استفاده از فضای مجازی خصوصا شبکه‌های اجتماعی و بازی‌های رایانه‌ای فعالیت نمایند و مراقب باشند تا نه تنها در دام اعتیاد فضای مجازی نیفتند بلکه از مشکلات جسمی و روحی این فضا نیز در امان بمانند.

اینترنت و سوء استفاده اخلاقی ، تهدیدی نوین ، دشواری در ردیابی:

تری اونز، از مشاورین امنیتی و نیروهای سابق پلیس ، بیان داشته : “بسیاری از قربانیان، خود را مقصر می‌پندارند. جرائم اغفال جنسی از تعداد واقعی‌اشان کمتر گزارش داده می‌شوند چرا که قربانیان اغلب از اظهار شکایت شرم دارند”. خانم وولف از قربانیان پنج سال قبل در 18 سالگی، پرده از این چهره‌ی زشت شبکه‌های اجتماعی برداشته است.

FBI ،به گزارش کل هلث ریپورت از سوء استفاده اخلاقی به‌عنوان یکی از دردسرسازترین جرائم اینترنتی خبر داده است. مجرمین توسط تصاویر خصوصی قربانیان، اقدام به ارعاب و تهدید به ارسال تصاویر بیشتر ، اخاذی مالی یا تن دادن به پیشنهادات بی‌شرمانه می‌شوند.

طبق گزارشات ارسالی وزرات دادگستری ایالات متحده به کنگره در سال 2016، شگرد یاد شده یکی از بزرگترین خطرات آنلاین برای جوانان و نوجوانان بوده است. گزارشات برگرفته از تحقیقات موسسه بروکلینگز حکایت از این دارد اغفال جنسی بطور شگفت‌انگیزی رایج گشته است. شماره پرونده‌های مرتبط به این جرم دقیقاً معلوم نبوده چرا که سوء استفاده اخلاقی تخلفی طبقه بندی شده نیست و تحت عناوینی مانند تهدید و ارعاب مورد پیگیری قانونی قرار می‌گیرد. محققین دریافته‌اند حدود 80 پرونده مرتبط با نفوذ به گوشی و رایانه و تهدید صاحبانشان به تولید محتوای مستهجن و اشاعه دادن قربانی به فعالیت‌های جنسی بوده است. طبق تخمین پژوهشگران، 80 مورد گزارش شده در واقع 3000 نفر را درگیر این جرایم ساخته است.

در پرونده خانم وولف، متهم، جوانی 19 ساله بود و 13 قربانی دیگر را توسط هک دوربین رایانه و گوشی و ضبط صدا و تصویر بدون رضایت و اطلاع قربانیان مورد حمله قرار داده بود. در آغاز کار، خانم وولف با پیام‌های باج خواهانه‌ای از طرف فردی ناشناس مواجه شد که ایشان را تهدید و مجبور به ارسال تصاویر برهنه خود کرده و یا تهدید به برهنه شدن در برابر دوربین مشتریان! مجرم شده بود. و اگر قربانی از دادن باج امتناع می‌ورزید، به انتشار تصاویر خصوصی خودش تهدید می‌شد. این تصاویر قبل‌تر توسط هک وب‌کم رایانه و دوربین گوشی قربانی بدست آمده بود.

خانم وولف و خانواده ایشان به درخواست‌های مجرم اعتناء نکرده و مراتب را به پلیس گزارش دادند. ایشان نقل کرده‌اند: “پلیس FBI وارد خانه‌ام شد و پس از بررسی لپ تاپ متوجه شدند فردی حساب کاربری یکی از دوستان اینترنتی من را هک کرده است.” هر کاربری که پیام خرابکارانه را دریافت و آن را باز کرده بود بطور ناآگاهانه دوربین و فایل‌ها و اطلاعات کاربری گوشی و رایانه خود را در دسترس مجرم قرار داده است.

در طول 3 ماهی که پلیس مشغول به شناسایی و ردیابی فرد مجرم بود، خانم وولف همچنان پیام‌های تهدید آمیز دریافت می‌نموده است. او هرگز به این پیام‌ها پاسخی نداد تا سرانجام پلیس پس از شناسایی فرد خاطی اعلام داشت مجرم از همکلاسی‌های سابق دوران دبیرستان خانم وولف بوده است.

او پس از دستگیری به 18 ماه حبس محکوم شد. شاکی در این مورد بیان داشت: “در دوران فارغ التحصیلی دبیرستان حدود 1000 نفر بودیم بنابراین هویت مزاحم را به یاد ندارم ولی مشخص است او از چه منبعی قربانیان خود را انتخاب می‌نموده است. بخت با من یار بود که خانواده‌ام مرا درک و پشتیبانی کرده و از من خواستند اجازه‌ی قبول درخواست‌های تهدید آمیز به متهم ندهم.”

با این حال تمامی قربانیان سرنوشت خوبی ندارند. آقای اونز، مدیرعامل شرکت امنیتی سایبرسلوس از همراهان قربانیان اغفال شده اذعان داشته که بسیاری از فریب خوردگان گزارش شکایت و تشکیل پرونده نمی‌دهند چرا که خود را مقصر انگاشته و احساس شرم دارند. “آقای اونز “مؤسس شرکتی است که به عنوان رابط بین پلیس و شاکی، قربانیان را با رعایت اصول محرمانه ارشاد قضایی می‌نماید. او تلاش کرده بانوان را از خطرات این چنینی آگاه سازد و گوش‌زد نموده که هویت واقعی افراد در اینترنت می‌بایست همان در مراحل اولیه آشنایی معین گردد.

آقای اونز اضافه کرد با قربانیان بسیاری در سراسر آمریکا کار کرده‌ام. اغلب قربانیان به دام مجرمینی افتاده‌اند که با جعل هویت در فضای مجازی و جا زدن خود به عنوان افرادی موجه و وجیه اقدام به فریفتن و به طمع انداختن شکار خود می‌کنند.”
به عقیده‌ی اونز، قربانیان بعدتر با عواقب روانی شدید این اقدامات شرورانه رو برو می‌شوند.

شکارچیان به دنبال مجبور ساختن قربانی به اقدامات شرم آور و خوار کننده هستند، سپس قربانی را مجبور به ارسال محتوای بیشترکرده و اقدام به فروش آن در دنیای مجازی می‌نمایند. زنان باید متوجه باشند این دست از تجاوزها،  تقصیر قربانی نبوده حتی اگر فریب مجرم را خورده و با دست خود اقدام به ارسال تصاویر خود به شخص خاطی نموده باشند.

طبق گزارشات FBI یکی از بزرگ‌ترین پرونده‌های سوء استفاده اخلاقی در سال 2009 و در کالیفرنیا بوده است. فردی 32 ساله به هویت “لوئیس میانهوس” بیش از 230 زن مشتمل بر 44 فرد زیر سن قانونی را فریب داده بود. او پس از دستگیری به 6 سال زندان به‌جرم هک رایانه و استراق سمع و تصویر، محکوم شد.

5 دلیل رسانه‌های اجتماعی برای نابودی نسل‌ها

رسانه‌های اجتماعی به طرق مختلف به نفع جمعیت بوده است. رسانه‌های اجتماعی تبدیل به یک عامل مهم و بسیار رایج در جامعه شده است این به شما کمک می‌کند زمانی که تنها هستید با دیگران ارتباط داشته باشید و اطلاعات خود را به اشتراک بگذارید. رسانه‌ها به سرعت در حال رشد می‎باشد و به طور مداوم بروز رسانی می‌شوند. رسانه‌های اجتماعی خوبی و بدی‌هایی دارد که انسان را وسوسه می‌کند و به طرق مختلف نسل آینده را به خطر می‌اندازد.بشب

– رسانه‌های اجتماعی باعث افسردگی و استرس می‌شوند.

رسانه‌های اجتماعی راه خوب برای ارتباط افراد و اشتراک گذاشتن مطالب می‌باشد. رسانه اجتماعی مانند: فیس بوک، اسنپ چت و توییتر و … همه مکان‌هایی هستند که افراد همیشه می‌ توانند خود را با دیگران مقایسه کنند. این نوع مقایسه‌ها باعث می شود که فرد دچار استرس شده و در نهایت به افسردگی تبدیل شود.

– رسانه‌های اجتماعی کاهش تعامل چهره به چهره است.

در طول سالهای گذشته، به جای دیدار چهره به چهره ، مردم در صفحات رسانه‌های اجتماعی چت می‌کند. رسانه‌های اجتماعی باعث می‌شوند روابط‌های  شخصی کاهش یابد.  روابط شخصی با دیگران احساس راحتی را ایجاد نموده و در کمترین زمان تعاملات اجتماعی انجام می‌گردد. با توجه به اینکه افراد در شبکه‌های رسانه‌ای می‌توانند مطلبی اضافه یا حذف نماید ولی باعث شده است که کاربران ارتباط خود را در سطح شخصی با دیگران و تشویق انزوای اجتماعی را ازدست بدهند.

–  رسانه‌های اجتماعی مانع بهره‌وری می‌شون.

رسانه‌های اجتماعی به راحتی می توانند تمامی کارها را مختل نمایند بیش از 50 درصد از مردم در هنگام کار از حساب‌های رسانه‌های اجتماعی استفاده می‌کنند که باعث از دست رفتن وقت می‌شود ظرف 30 دقیقه در رسانه‌های اجتماعی روزانه می‌تواند به یک شرکت 50 نفره هزینه‌ای بالغ بر 6،500 ساعت بهره‌وری در سال داشت و دلیل آن استفاده زیاد از رسانه‌های اجتماعی می‌باشد این کاهش بهره‌وری باعث تنبلی، عدم تمرکز، ریزش نمرات دانشجویان و کاهش مشاغل کارکنان می‌گردد.

– رسانه‌های اجتماعی اطلاعات شخصی را گسترش می‌دهد.

اطلاعاتی که در اینترنت وجود دارد هرگز نمی‌توان آن را حذف نمود اگر شماره تلفن شما در رسانه‌های اجتماعی منتشر شود دیگر نمی‌توانید آن را حذف نمایید پس همواره مراقب باشید اطلاعات شخصی دیگران مانند اطلاعات شخصی شما نیستند و آنها را منتشر نکنید حتی اگر آنها منتشر نموده باشند. با گسترش انتشار اطلاعات در فضای مجازی باعث شده است که سرقت هویت و حملات هکری افزایش یابد.

–  رسانه‌های اجتماعی تأثیر منفی بر سلامت روان دارد.

استفاده از رسانه‌های اجتماعی باعث ایجاد رفتارهای اعتیادآور و مشکلات اجتماعی شده است این رسانه باعث تنهایی، افسردگی، اضطراب، اختلالات خوردن و خودکشی را افزایش دهد.

به طور کلی، مردم باید از رسانه های اجتماعی درست استفاده کنند تا به نسل‌های بعدی منتقل گردد چرا که فناوری در نسل‌های بعد گسترش یافته و بر روی رفتار کاربران تاثیر می‌گذارد.

تاثیرات منفی شبکه‌های اجتماعی بر جامعه و افراد

سرویس‌های شبکه‌های اجتماعی همچون فیس‌بوک و مای‌اسپیس این امکان را  فراهم می‌کنند که با هر شخصی تماس داشته باشید ، چه همکارتان در اتاق بغل دفترکار و چه همکلاسی دوران ابتدایی 30 ‌سال قبل باشد. شاید با گشت‌وگذار در این شبکه‌ها احساس ملحق شدن همچون رود به دریا داشته باشید اما ایجاد ارتباط نسنجیده در محیطی الکترونیکی ایرادات خاص خود را دارد.

غیر واقعی بودن روابط:

بنا بر گفته استیون‌اسروتگتز از دانشگاه کرنل، شبکه‌های اجتماعی، تفاوت قائل شدن بین روابط معنادار در زندگی واقعی با روابط متعدد در محیط مجازی را مشکل می‌سازد. هرچه این روابط سطحی در محیط‌ های مجازی بیشتر باشد ، به همان میزان ارتباطات عمیق در دنیای واقعی ضعیف خواهد شد.

مجرمین سایبری :

قابلیت دسترسی سریعی که در شبکه‌های اجتماعی در دسترس کاربران است، در دسترس مجرمین نیز می‌باشد. مجرمین اینترنتی در محیط‌های مجازی ، اعتماد نوجوانان را به‌خود جلب و سپس آنان را در مقابل هم سن و سالانشان مورد تخریب شخصیتی قرار می‌دهند که آثار حاصل از چنین تخریب‌هایی گاها زخم‌های عمیق روانی بوجود می‌آورد. حتی در چندین مورد که اطلاعات شخصی کاربران انتشار یافته قربانیان جرایم سایبری دست به خودکشی زده‌اند. قابلیت ناشناس ماندن در اینترنت می‌تواند آمار تمایلات تیره و تاریک فرد را بروز دهد که اگر این ناشناس ماندن نبود، این تمایلات منفی نیز ممکن بود سرکوب شود. مجرمین سایبری روز افزون بوده و بنا بر گزارشات شبکه‌ی خبری “سی بی سی”در سال 2010 قربانیان جرایم سایبری 42 درصد برآورد شده‌اند.

کاهش بهره وری:

بسیاری از شرکت‌های تجاری با استفاده از شبکه‌های مجازی در پی ارتباط با مشتریان و بازاریابی هستند، در صورتی که شبکه‌های اجتماعی برای کارمندان بیشتر جنبه سرگرمی داشته و به‌جای انجام وظایف کاری توجه‌ آنها به پست‌هایی است که دوستانشان برای همدیگر می‌فرستند، امکانات فنی زیادی نیز برای مسدودسازی استفاده از شبکه‌های مجازی در بازار موجود است که البته میزان کارآمدی آنها نیز مورد تردید می‌باشد.

حریم شخصی:

طبیعت شبکه‌های اجتماعی، تشویق کاربر بر ارائه اطلاعات شخصی بیشتر از خود می‌باشد. بخاطر سهولت امکان انتشار مشخصات خصوصی فرد در شبکه‌های اجتماعی، افراد حفاظت گفتاری را که در دنیای واقعی رعایت می‌کنند، نادیده می‌گیرند. افزون بر این، مواردی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شود، ماندگاری همیشگی دارد، برای مثال عکسی که در یک مهمانی گرفته شده ، شاید در زمان انتشار حساسیتی بوجود نیاورد ولی گاها بعد از گذشت مدتی امکان ایجاد مشکل برای افراد عکس را دارد.

ناگفته نماند که شبکه‌های اجتماعی تمهیدات برای اعمال محدودیت برای جلوگیری از وقوع موارد فوق الذکر را دارند ، اما این کاربران هستند که اغلب از محدود کننده‌ها غافل می‌باشند.